Chủ nhật, 5/7/2026, 11:38 (GMT+7)
Nhiều chuyên gia cho rằng World Cup 2026 mang lại giá trị kinh tế rất nhỏ cho ba nước chủ nhà Mỹ, Canada, Mexico, còn FIFA mới hưởng lợi nhiều nhất.
World Cup 2026 được kỳ vọng trở thành sự kiện thể thao lớn nhất hành tinh. Giải đấu năm nay có quy mô lớn chưa từng có, với 48 đội tuyển tham dự, 104 trận đấu trong 39 ngày tại 16 sân vận động ở Mỹ, Mexico và Canada.
World Cup 2026 có thể đóng góp khoảng 41 tỷ USD vào GDP toàn cầu, theo báo cáo do OpenEconomics (OE) - một tổ chức nghiên cứu độc lập thực hiện, được đăng tải trên website của FIFA. Báo cáo cho biết giải đấu sẽ tạo ra khoảng 824.000 việc làm và mang về hơn 9,4 tỷ USD tiền thuế trực tiếp/gián tiếp cho ngân sách ba nước chủ nhà.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng những dự báo này quá lạc quan. Victor Matheson, Giáo sư kinh tế thể thao tại trường Holy Cross nhận định các con số của FIFA có lẽ đã bị "thổi phồng đáng kể". Theo ông, những ước tính này giống một thông cáo quảng bá hơn là nghiên cứu kinh tế nghiêm túc.
Matheson cho rằng dù World Cup thu hút đông đảo khán giả và du khách quốc tế, phần lớn số tiền người Mỹ trả để xem bóng đá chỉ là khoản chi được chuyển từ các hình thức giải trí khác.
Vì vậy, theo Matheson, World Cup không làm tổng mức chi tiêu của nền kinh tế tăng lên. "Doanh thu từ giải đấu này chỉ được phân bổ lại giữa các lĩnh vực, thay vì tạo ra giá trị kinh tế mới", ông nói.
Matheson giải thích rằng du khách đến xem World Cup cũng chỉ thay thế lượng khách du lịch thông thường tại các thành phố đăng cai. Ngoài ra, ông nói phần lớn nguồn thu từ vé và các hợp đồng tài trợ đều chảy về túi FIFA cùng các tập đoàn đa quốc gia, chứ không ở lại với nền kinh tế Mỹ.
Tương tự, Kevin Daly, chuyên gia tại ngân hàng đầu tư Goldman Sachs, cũng cho rằng tác động lên các chỉ số kinh tế vĩ mô của giải đấu lớn nhất hành tinh là không đáng kể.
"Phần lớn khoản chi của người hâm mộ chỉ thay thế cho những hoạt động tiêu dùng khác", chuyên gia tại Goldman Sachs nhận định. Ông cho rằng mức tăng chi tiêu sẽ nhanh chóng giảm trong tuần hoặc tháng ngay sau khi World Cup kết thúc. Kevin Daly cùng đồng nghiệp Mambuna Njie tại Goldman Sachs đã phân tích dữ liệu kinh tế của World Cup kể từ giải đấu diễn ra tại Tây Ban Nha năm 1982.
Các cầu thủ xếp hàng trong lễ chào cờ trước trận đấu bảng K World Cup 2026 giữa Bồ Đào Nha và Uzbekistan trên sân Houston, ngày 23/6/2026. Ảnh: AP
Trong một nghiên cứu khác, ngân hàng đầu tư Saxo Bank của Đan Mạch cũng kết luận World Cup 2026 không phải động lực tăng trưởng đáng kể đối với kinh tế Mỹ.
Theo các chuyên gia, những chính sách cứng rắn của Mỹ với người nhập cư, các phát ngôn gây tranh cãi của Tổng thống Donald Trump, cùng giá vé vào sân, vé máy bay và khách sạn cao hơn nhiều so với các kỳ World Cup trước đã khiến lượng khách quốc tế thấp hơn kỳ vọng.
FIFA từng dự báo khoảng 40% trong tổng số 5 triệu khán giả của 104 trận đấu là người nước ngoài. Tuy nhiên, mục tiêu này dường như quá lạc quan. Ebenezer Obadare, nghiên cứu viên tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ (CFR) cho biết nhiều du khách vẫn e ngại đến Mỹ để xem các trận đấu.
Báo cáo do Hiệp hội Khách sạn và Lưu trú Mỹ (AHLA) công bố hồi tháng 4 - hai tháng trước trận khai mạc giữa Mexico và Nam Phi - cho thấy 80% khách sạn tại 11 thành phố đăng cai ở Mỹ có lượng đặt phòng thấp hơn dự kiến. Hiệp hội cảnh báo các chỉ báo này cho thấy cú hích kinh tế từ World Cup có thể không đạt như kỳ vọng.
FIFA chưa công bố doanh thu chính thức từ World Cup 2026, nhưng dự kiến đạt khoảng 9 tỷ USD. Riêng tiền bán vé được kỳ vọng mang về khoảng 3 tỷ USD, cao gấp hơn ba lần mức 930 triệu USD tại World Cup 2022 ở Qatar. Phần doanh thu còn lại đến từ bản quyền truyền hình, các hợp đồng tài trợ, tiếp thị và cấp phép thương mại.
Richard Sheehan, Giáo sư danh dự ngành tài chính, tác giả cuốn "Keeping Score: The Economics of Big Time Sports", nhận định doanh thu bán vé tăng mạnh có thể giúp tổng doanh thu của FIFA vượt 15 tỷ USD.
Theo các chuyên gia, không phải các nước chủ nhà, FIFA mới là bên hưởng lợi lớn nhất từ World Cup. Tổ chức này thuê sân vận động với mức giá cố định theo các điều khoản có lợi, đồng thời nắm quyền bán vé và khai thác các hợp đồng tài trợ.
"FIFA thu gần như toàn bộ doanh thu, trong khi chuyển phần lớn chi phí cho các nước chủ nhà. Dù thế nào FIFA cũng có lãi", Matheson nói.
Giai đoạn 2023-2026, tổ chức do Gianni Infantino đứng đầu liên tục nâng dự báo tổng doanh thu lên 13 tỷ USD, với giả định giải đấu năm nay đem về 9 tỷ USD.
Để so sánh, Thế vận hội Olympic Paris 2024 - sự kiện thể thao lớn nhất thế giới - chỉ tạo ra khoảng 5,24 tỷ USD doanh thu. Trước đây, World Cup từng lép vế trước Olympic cho đến năm 2010.
Khi đó, World Cup tại Nam Phi mang về 4,19 tỷ USD, cao hơn doanh thu của Olympic London 2012 (3,23 tỷ USD). Theo The Guardian, quyết định đưa World Cup đến Mỹ năm nay được xem là bước ngoặt giúp doanh thu của FIFA tăng vọt lên một tầm cao mới.
Ricardo Fort, chuyên gia tư vấn tài trợ từng đại diện Visa và Coca-Cola đàm phán các hợp đồng thương mại với FIFA nói rằng nếu gạt sang một bên những tranh cãi và yếu tố chính trị, có thể thấy đội ngũ thương mại của tổ chức này đã làm việc rất hiệu quả.
Theo các thỏa thuận đăng cai, FIFA giữ gần như toàn bộ nguồn thu từ bản quyền truyền hình, tài trợ, bán vé, thậm chí cả doanh thu từ bãi đỗ xe và nhiều dịch vụ tại sân vận động. Trong khi đó, các thành phố đăng cai phải chi trả phần lớn chi phí về an ninh, giao thông, bảo vệ, tổ chức và vận hành.
Đầu tháng này, Thống đốc bang New Jersey (Mỹ) Mikie Sherrill công khai chỉ trích FIFA vì không hỗ trợ chi phí giao thông sau khi tuyến tàu đến sân chung kết phải áp dụng giá vé khứ hồi 150 USD. Theo bà, nếu FIFA không chia sẻ kinh phí thì ngân sách địa phương sẽ phải gánh thêm 48 triệu USD. Chi phí tăng cao cũng khiến nhiều thành phố phải hủy hoặc thu hẹp các khu lễ hội dành cho người hâm mộ.
Là một trong ba nước đồng chủ nhà World Cup 2026, Liên đoàn Bóng đá Mỹ dự kiến nhận khoảng 100 triệu USD từ FIFA, tương đương hơn 1% tổng doanh thu giải đấu. Con số này thấp hơn rất nhiều so với World Cup 1994 khi nước chủ nhà Mỹ còn được giữ doanh thu bán vé và các hợp đồng thương mại trong nước.
Báo cáo thường niên của FIFA cho biết World Cup 1994 tạo ra 235 triệu USD doanh thu và 99,6 triệu USD lợi nhuận, trong đó 30% thuộc về nước chủ nhà, còn 70% được phân bổ cho các liên đoàn thành viên khác.
Theo cựu Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Mỹ Alan Rothenberg, ở World Cup 2026, các ban tổ chức địa phương vẫn phải chịu trách nhiệm tổ chức các trận đấu nhưng gần như không có cơ hội tạo doanh thu. Điều này khiến nhiều thành phố đứng trước nguy cơ thâm hụt ngân sách.
Trong khi đó, Chủ tịch FIFA Gianni Infantino hưởng lợi trực tiếp. Báo cáo tài chính năm 2025 của FIFA cho thấy tổng thu nhập của ông đã tăng lên khoảng 6 triệu USD sau thành công về thương mại của giải đấu FIFA Club World Cup. Với doanh thu kỷ lục dự kiến từ World Cup 2026, khoản thù lao này nhiều khả năng sẽ còn tiếp tục tăng.
Tú Anh (theo El País/The Guardian)
