Người dân xã Tam Thái, Nghệ An vớt cá chết trên sông Lam - Ảnh: HÙNG TIẾN
Ngày 2-7, nhiều hộ nuôi cá lồng trên khúc sông Lam chảy qua xã Tam Thái và Tam Quang, Nghệ An tất bật vớt những con cá chết nổi lềnh bềnh trong lồng.
Đứng bên lồng cá gần như trống trơn, ông Vi Văn Tỉnh - ngụ bản Đình Thắng, xã Tam Quang, Nghệ An - thất thần khi hơn 2,5 tạ cá nuôi chết. Gần 10 tháng chăm sóc, đàn cá trắm đã đạt hơn 2kg mỗi con, chỉ còn ít ngày nữa là có thể xuất bán.
Theo ông Tỉnh, tối 30-6 cá bắt đầu bỏ ăn, nổi đầu có dấu hiệu thiếu oxy. Đến sáng hôm sau, ông Tỉnh ra xem thì cá trong lồng chết gần hết. Gia đình ông Tỉnh nuôi cá lồng trên sông Lam gần 10 năm, nhưng đây là lần đầu có hiện tượng cá chết đồng loạt như vậy.
"Toàn bộ tiền giống, thức ăn, công chăm sóc cả năm trời giờ coi như mất hết…", ông Tỉnh thở dài.
Cách đó không xa, ông Kha Văn Nghị - ngụ bản Đình Tiến, xã Tam Quang - liên tục bơm nước vào 3 lồng cá với hy vọng giữ lại số cá còn sống.
Được xem là một trong những hộ có nhiều kinh nghiệm nuôi cá lồng trên sông Lam, nhưng lần này ông Nghị cũng chỉ biết nhìn đàn cá trắm lần lượt nổi trắng bụng.
"Gia đình mất khoảng 1,5 tạ cá. Giờ chỉ mong sớm xác định được nguyên nhân để người dân biết cách xử lý", ông Nghị nói.
Theo phản ánh của các hộ nuôi, thời gian gần đây thời tiết có nhiều biến động, xuất hiện các đợt mưa lớn xen kẽ nắng nóng làm môi trường nước có sự thay đổi đột ngột. Tuy nhiên, đây mới chỉ là nhận định ban đầu, chưa có cơ sở kết luận nguyên nhân cá chết.
Bà Kha Thị Hiền - Phó chủ tịch UBND xã Tam Quang, Nghệ An - cho hay trong thời gian chờ kết quả kiểm tra, địa phương cử cán bộ đến các hộ nuôi hướng dẫn thu gom, xử lý cá chết theo quy định, theo dõi diễn biến môi trường nước và tạm thời không thả giống mới nhằm hạn chế rủi ro.
UBND xã Tam Quang có văn bản đề nghị cơ quan chuyên môn lấy mẫu nước, mẫu cá để xác định nguyên nhân, đồng thời đánh giá mức độ ảnh hưởng của hiện tượng này.
Cá chết đủ kích cỡ. Người dân mong muốn chính quyền địa phương và cơ quan chuyên môn sớm tìm ra nguyên nhân cá chết - Ảnh: HÙNG TIẾN
Ngoài xã Tam Quang, theo báo cáo từ UBND xã Tam Thái, hiện tượng cá chết trên sông Lam và ao nuôi xuất hiện từ cuối tháng 6 và tăng mạnh trong những ngày gần đây. Đến nay, 35 lồng nuôi của người dân bị ảnh hưởng, với gần 1 tấn cá chết.
Không chỉ cá trong lồng nuôi mà cá tự nhiên cũng nổi trắng bụng.
Theo cán bộ xã Tam Thái, từ sáng 2-7 dọc sông Lam, nhiều loài cá tự nhiên nổi trắng bụng, trôi dạt khắp mặt nước. Trong số đó có những con cá mè, cá chép nặng gần 10kg, cá trôi, cá ngạnh, cá mương...
Qua kiểm tra thực tế, nguồn nước trên sông Lam tại khu vực này có nhiều dấu hiệu bất thường như chuyển sang màu nâu sẫm, xuất hiện nhiều cặn lơ lửng.
Trong khi đó, cá chết không có các biểu hiện điển hình của bệnh truyền nhiễm như xuất huyết hay tổn thương bên ngoài khiến việc xác định nguyên nhân ban đầu gặp nhiều khó khăn.
Đây không phải lần đầu khu vực thượng nguồn sông Lam xảy ra cá chết hàng loạt.
Trước đó, như Tuổi Trẻ Online thông tin đầu tháng 5-2026, tại đoạn sông qua xã Anh Sơn, khoảng 8,6 tấn cá nuôi trong 19 lồng bè của 13 hộ dân bất ngờ chết chỉ trong thời gian ngắn. Cùng thời điểm, nhiều loài cá tự nhiên như cá chép, cá lăng, cá chạch, cá còm... cũng chết và trôi nổi trên sông.
UBND tỉnh Nghệ An yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương rà soát, đánh giá các nguồn thải có nguy cơ tác động đến môi trường nước; kiểm tra, xác minh khi có dấu hiệu ô nhiễm và tham mưu xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường.
