Hệ quả của thức khuya, đồ ăn nhanh...

Thức khuya, đồ ăn nhanh, stress kéo dài có gây ung thư ở người trẻ?

Đừng chủ quan với lối sống thiếu lành mạnh

Chia sẻ với Tuổi Trẻ, bác sĩ Nguyễn Duy Anh - chuyên khoa ung bướu từng làm việc tại Bệnh viện Bạch Mai - giải thích trước hết cần rất thận trọng khi quy kết nguyên nhân ung thư cho một thói quen cụ thể. Tuy nhiên,"rất nhiều nghiên cứu đã cho thấy lối sống thiếu lành mạnh kéo dài có thể làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh lý mạn tính và một số loại ung thư.

Ví dụ thức khuya kéo dài gây rối loạn đồng hồ sinh học, ảnh hưởng miễn dịch và nội tiết, chế độ ăn quá nhiều đường, nước ngọt, đồ chế biến sẵn dễ dẫn tới béo phì và rối loạn chuyển hóa, stress kéo dài, thiếu ngủ, ít vận động khiến cơ thể suy giảm khả năng phục hồi tế bào.

Riêng với trà sữa, vấn đề không nằm ở việc uống một ly trà sữa mà là thói quen tiêu thụ quá nhiều đường và năng lượng trong thời gian dài. Điều này có thể làm tăng nguy cơ béo phì, đái tháo đường, gan nhiễm mỡ, gián tiếp liên quan đến nguy cơ ung thư", bác sĩ Duy Anh nêu rõ.

Bác sĩ Hà Hải Nam, Phó trưởng khoa ngoại bụng 1 Bệnh viện K, cho hay có ba tác nhân gây ung thư chính gồm tác nhân vật lý (tia bức xạ, ánh nắng mặt trời…); tác nhân hóa học (phẩm nhuộm…); tác nhân sinh học (vi khuẩn HP, viêm gan B…) có trong bia rượu, đồ ăn uống. Một số ung thư có thể do di truyền.

Ví dụ gia đình có bố và anh trai của bố mắc ung thư đại tràng, dạ dày hoặc mẹ, dì hoặc bác gái mắc ung thư vú, bạn cần phải tầm soát sớm. Đây là nhóm có nguy cơ mắc ung thư cao hơn so với người khác.

Tại sao ung thư đang dần trẻ hóa?

Theo thống kê của GLOBOCAN, mỗi năm Việt Nam ghi nhận hơn 180.000 ca mắc ung thư mới và trên 120.000 trường hợp tử vong do ung thư. Hiện ung thư đang trở thành một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu tại nước ta.

Bác sĩ Duy Anh cũng cho rằng độ tuổi mắc ung thư đang có xu hướng trẻ hóa ở một số loại ung thư như ung thư đại trực tràng, ung thư vú, tuyến giáp hay máu ác tính. "Trước đây nhiều bệnh thường gặp ở người lớn tuổi nhưng hiện nay chúng tôi đã gặp không ít bệnh nhân ở độ tuổi 20-30".

Cần hiểu rằng "trẻ hóa" không có nghĩa là tất cả người trẻ đều có nguy cơ cao mà là tỉ lệ người trẻ mắc bệnh đang tăng dần do nhiều yếu tố như lối sống hiện đại, thức khuya kéo dài, stress, ít vận động, chế độ ăn thiếu lành mạnh, ô nhiễm môi trường, thuốc lá, rượu bia, béo phì. Đặc biệt, việc tầm soát và chẩn đoán hiện nay tốt hơn trước nên phát hiện bệnh nhiều hơn.

Bác sĩ Duy Anh nêu rõ ung thư là bệnh đa yếu tố, thường là kết quả tích lũy tổn thương trong thời gian dài chứ không phải chỉ do một nguyên nhân đơn lẻ.

Các thói quen như ngủ muộn, uống trà sữa thay nước lọc, ít vận động, ăn uống không lành mạnh, hay lạm dụng rượu bia, thuốc lá... diễn ra thường xuyên trong thời gian dài có thể ảnh hưởng khá nhiều tới sức khỏe tổng thể, đặc biệt ở người trẻ hiện nay.

Để phòng bệnh, điều quan trọng nhất với người trẻ hiện nay là đừng đợi đến khi có bệnh mới bắt đầu quan tâm tới sức khỏe. Rất nhiều bạn trẻ đang đầu tư rất nhiều cho học tập, công việc và cuộc sống nhưng lại "rút ngắn" thời gian ngủ, ăn uống thất thường và bỏ quên vận động. Trong ngắn hạn cơ thể vẫn chịu đựng được nhưng về lâu dài sức khỏe sẽ bị ảnh hưởng âm thầm.

Nên duy trì những thói quen tốt

Các bạn trẻ nên duy trì một số thói quen cơ bản nhưng rất quan trọng ngủ đủ và hạn chế thức khuya kéo dài, ăn uống cân bằng, giảm đồ uống nhiều đường, uống đủ nước, tập thể dục đều đặn, hạn chế thuốc lá, rượu bia, kiểm soát stress và dành thời gian nghỉ ngơi thực sự.

Ngoài sức khỏe thể chất, sức khỏe tinh thần cũng rất quan trọng. Nếu liên tục căng thẳng, lo âu, mất ngủ hoặc kiệt sức kéo dài thì nên chủ động tìm sự hỗ trợ thay vì cố chịu đựng. "Không phải ung thư hay bệnh nặng nào cũng có triệu chứng rõ ngay từ đầu.

Thói quen chăm sóc sức khỏe thường xuyên, khám sức khỏe định kỳ, lắng nghe những tín hiệu bất thường của cơ thể sẽ giúp chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời", bác sĩ Duy Anh khuyến cáo.

Bác sĩ Võ Đức Hiếu, Phó giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, cho biết lối sống thay đổi theo hướng bất lợi góp phần làm tăng ung thư đại trực tràng, vú, gan, tụy, thực quản… Điển hình như: hút thuốc lá và sử dụng rượu bia cao, ít vận động thừa cân béo phì gia tăng, ăn nhiều thịt đỏ, thực phẩm chế biến sẵn; ăn ít rau và chất xơ…

Bên cạnh đó, môi trường sống và điều kiện lao động còn nhiều nguy cơ, liên quan chặt chẽ đến các ung thư phổi, gan, bàng quang, máu… Cụ thể do ô nhiễm không khí ở đô thị lớn, ô nhiễm nguồn nước, hóa chất nông nghiệp, phơi nhiễm nghề nghiệp trong công nghiệp, cơ khí, dung môi, kim loại nặng.

Ngoài ra, thói quen tầm soát bệnh ung thư còn thấp, thực tế là nhiều bệnh nhân đến bệnh viện khi đã ở giai đoạn muộn. Tâm lý chủ quan, ngại khám, sợ phát hiện bệnh và tỉ lệ tầm soát cổ tử cung, vú, đại trực tràng, gan còn thấp so với khuyến cáo.