Khánh thành Nhà lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu ở quê vợ, nơi ông viết Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc

Nhà lưu niệm Danh nhân văn hóa Nguyễn Đình Chiểu nằm trên diện tích khoảng 1.300m², kế Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia chùa Tôn Thạnh (ấp Thanh Ba, xã Mỹ Lộc), thuộc danh mục công trình trọng điểm thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Mỹ Lộc lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030.

Tổng mức đầu tư toàn bộ công trình là 9 tỉ đồng, với các hạng mục san nền, đền thờ, nhà khách, sân đường, cổng - hàng rào, hệ thống thoát nước, chiếu sáng, cây xanh…

Tất cả các không gian, kiến trúc, các hạng mục bài trí thờ tự đều mang tính tôn nghiêm, trang trọng đặc trưng theo lối đình, đền, miếu Nam Bộ.

Ngày 29-6, xã Mỹ Lộc cũng đã cử hành nghi thức cung thỉnh linh hương cụ Nguyễn Đình Chiểu và vợ ông là bà Lê Thị Điền từ khu di tích mộ và khu lưu niệm tại Ba Tri về an vị tại nhà lưu niệm mới ở ấp Thanh Ba, xã Mỹ Lộc.

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Phước Hùng - Bí thư xã Mỹ Lộc - nhận định nhà lưu niệm là một công trình văn hóa mang ý nghĩa lịch sử - nhân văn sâu sắc, một điểm nhấn thiêng liêng để giáo dục truyền thống yêu nước cho nhân dân, nhất là thế hệ trẻ, học sinh và những ngôi trường vinh dự mang tên Nguyễn Đình Chiểu.

"Công trình này cùng với Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia chùa Tôn Thạnh sẽ tạo nên một không gian văn hóa - tâm linh đặc sắc, tạo đòn bẩy phát triển du lịch tâm linh, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội trong mục tiêu hướng đến sự phát triển bền vững địa phương".

Ấp Thanh Ba, xã Mỹ Lộc trước đây là Thanh Ba, huyện Cần Giuộc, Gia Định, quê nhà bà Lê Thị Điền (1835 - 1886). Năm 1859, khi giặc chiếm thành Gia Định, bà Lê Thị Điền đã đưa gia đình về quê nhà của bà và ở tại chùa Tôn Thạnh.

Tại đây, bà vừa chăm sóc gia đình, vừa giúp Nguyễn Đình Chiểu mở lớp dạy học, bốc thuốc chữa bệnh cho nhân dân, sáng tác nhiều bài thơ yêu nước, cổ vũ tinh thần kháng chiến, tham gia lãnh đạo nghĩa quân chống thực dân.

Sau trận tập kích đồn Tây Dương tại chợ Trường Bình vào đêm rằm tháng 11 năm Tân Dậu (16-12-1861), 15 nghĩa sĩ nông dân Cần Giuộc đã anh dũng hy sinh, Nguyễn Đình Chiểu đã viết bài Văn tế nghĩa dân chết trận Cần Giuộc (còn gọi là Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc) để truy điệu.

Bài văn tế đã trở thành một tác phẩm văn học độc đáo, là bản anh hùng ca của người nông dân Nam Bộ, khích lệ cao độ tinh thần yêu nước, chống ngoại xâm của nhân dân ta trong hoàn cảnh bị thực dân xâm lược lúc bấy giờ.

Sau ba năm ở làng Thanh Ba, đến năm 1862, khi giặc thực dân chiếm ba tỉnh miền Đông, gia đình Nguyễn Đình Chiểu đã tị địa về Ba Tri, tỉnh Bến Tre (nay là xã Ba Tri, tỉnh Vĩnh Long), tiếp tục mở lớp dạy học, bốc thuốc, sáng tác thơ văn yêu nước, để lại cho đời nhiều tác phẩm thơ văn nổi tiếng như Lục Vân Tiên, Dương Từ - Hà Mậu, Ngư tiều vấn đáp y thuật…

Hiện mộ ông và bà đều ở ấp 3, xã Ba Tri, tỉnh Vĩnh Long. Ngày 21-12-2016, Khu di tích mộ và khu lưu niệm Nguyễn Đình Chiểu tại Ba Tri đã được Chính phủ xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt. Ngày 21-3-2021, ông được UNESCO vinh danh là Danh nhân văn hóa thế giới.