Sau cú sốc vắng mặt ở World Cup lần thứ ba liên tiếp, bóng đá Italy trở thành tâm điểm cuộc đấu quyền lực giữa chính phủ và giới lãnh đạo thể thao.
Đội tuyển bóng đá nam Italy vắng mặt tại World Cup 2026 đang diễn ra ở Bắc Mỹ, đánh dấu lần thứ ba liên tiếp họ không giành được vé tham dự giải bóng đá lớn nhất hành tinh.
Điều này khiến họ vấp phải làn sóng phản đối dữ dội từ cả giới chính trị lẫn công chúng tại quốc gia cuồng nhiệt bóng đá này. Nhật báo Corriere della Sera hàng đầu Italy thậm chí gọi đây là "lời nguyền World Cup", trong khi nhiều người Italy bày tỏ nỗi thất vọng và phẫn nộ với màn trình diễn của đội nhà.
Làn sóng ấy giờ đây đã biến thành một cuộc chiến chính trị khốc liệt nhằm tranh giành quyền kiểm soát môn thể thao vua ở Italy.
Đảng Anh em Italy (Brothers of Italy) của Thủ tướng Giorgia Meloni đã nhanh chóng đề xuất cắt giảm quyền lực của Liên đoàn Bóng đá Quốc gia (FIGC). Động thái này diễn ra sau khi Chủ tịch FIGC Gabriele Gravina, 72 tuổi, từ chức vào tháng 4 dưới áp lực nặng nề từ trận thua trước Bosnia-Herzegovina ở vòng play-off World Cup.
Nỗi thất vọng của cầu thủ Italy sau trận tranh vé vớt World Cup 2026 với Bosnia - Herzegovina tại Zenica tối 31/3/2026. Ảnh: Reuters
Khi cuộc bầu cử ban lãnh đạo mới của FIGC được ấn định vào ngày 22/6, các đồng minh của bà Meloni đang ráo riết tăng sức ép đòi hủy cuộc bỏ phiếu này. Họ muốn đặt cơ quan này dưới sự quản lý đặc biệt, quy trình khẩn cấp từng được áp dụng trong quá khứ để giúp nền bóng đá vượt qua các vụ bê bối tham nhũng lớn.
"Ưu tiên lúc này không phải là tổ chức cuộc bầu cử mới. Bầu cử không phải giải pháp để tạo nền tảng để vực dậy nền bóng đá Italy", Bộ trưởng Thể thao Italy Andrea Abodi nói.
Trong khi đó, giới lãnh đạo bóng đá lên tiếng chỉ trích sự can thiệp của chính phủ, coi đó là hành động thao túng quyền lực nhằm cản đường ứng cử của Giovanni Malago, cựu chủ tịch Ủy ban Olympic Italy (CONI) và vốn không được lòng đảng của bà Meloni.
"Theo tôi, ý tưởng đặt FIGC dưới quyền quản lý đặc biệt chỉ là biểu hiện của sự thâu tóm và nó chẳng mang lại bất kỳ triển vọng nào cho tương lai", ông Gravina nói tại văn phòng ở Rome, nơi đặt hai chiếc cúp vàng World Cup lấp lánh cùng nhiều kỷ vật khác từ thời hoàng kim bóng đá của Italy.
Các đảng đối lập cáo buộc bà Meloni tập trung quyền lực cho chính phủ, hạn chế tiếng nói trái chiều và đưa những người thân cận vào các vị trí chủ chốt. Theo họ, xu hướng này thể hiện rõ tại đài truyền hình nhà nước, cơ quan giám sát thị trường tài chính và cả hệ thống tư pháp Italy.
Chính phủ bác bỏ cáo buộc muốn can thiệp sâu vào FIGC. "Đó là cáo buộc nực cười và vô căn cứ. Không có bất kỳ yếu tố nào cho thấy chính quyền đang cố gắng thâu tóm lĩnh vực này", ông Abodi nói.
Kể từ lần gần nhất nâng cao cúp vàng World Cup năm 2006 tại Đức sau trận thắng Pháp, bóng đá Italy đã sa sút nghiêm trọng từ vị thế cường quốc bóng đá thế giới trở thành đội hạng hai.
Giới lãnh đạo bóng đá Italy ngày càng già cỗi. Mọi nỗ lực cải cách của họ đều bị cản trở bởi các nhóm lợi ích, cùng sự phản kháng quyết liệt từ các câu lạc bộ lớn và các giải đấu hạng dưới.
"Đó là một thế giới vô cùng bảo thủ và họ hiếm khi đưa ra được bất kỳ ý tưởng đổi mới nào", một cựu quan chức bóng đá Italy giấu tên cho hay.
Các thành phần cấu thành của FIGC, gồm đại diện cho bóng đá nghiệp dư, cầu thủ, huấn luyện viên, trọng tài và nhiều nhóm khác, đều có quyền phủ quyết, qua đó có thể ngăn chặn những cải cách mang tính hệ thống.
"Với cơ chế này, bạn không thể bắt đầu bất kỳ quy trình cải cách nào", ông Gravina nói.
Giovanni Malago, chủ tịch Ủy ban Olympic Italy (CONI) khi đó, trong cuộc họp báo ở Lausanne, Thụy Sĩ năm 2019. Ảnh: Reuters
Ông cho biết các đề xuất như giảm số suất thăng hạng và xuống hạng mỗi mùa, hay giảm số đội ở giải Serie A từ 20 xuống 18 nhằm tăng tính ổn định tài chính và nâng cao chất lượng chuyên môn của giải đấu, đều bị bác bỏ.
Sau trận thua Bosnia, mọi cuộc tranh luận sâu rộng về nguyên nhân khiến bóng đá Italy sa sút nhanh chóng bị lu mờ bởi cuộc đấu đá quanh việc bổ nhiệm người đứng đầu mới của liên đoàn bóng đá nước này.
Các câu lạc bộ tại Serie A, vốn có tiềm lực tài chính nhưng chỉ chiếm 18% tổng số phiếu bầu, đã tập trung ủng hộ ông Malago, người được đánh giá cao nhờ năng lực quản trị và cách đối nhân xử thế khéo léo. Giới cầu thủ và huấn luyện viên cũng chung quan điểm, giúp tỷ lệ ủng hộ dự kiến dành cho ông vượt qua ngưỡng cần thiết.
Đối thủ của ông Malago trong cuộc đua này là Giancarlo Abete, người từng giữ chức chủ tịch FIGC vào lần cuối cùng tuyển Italy tham dự World Cup nam năm 2014 tại Brazil.
Việc ông Malago tiến gần đến chiếc ghế quyền lực FIGC được xem là gáo nước lạnh dội vào Bộ trưởng Thể thao Abodi và Bộ trưởng Tài chính vốn mê bóng đá Giancarlo Giorgetti. Trước đó vào năm 2018, ông Malago từng xung đột gay gắt với hai quan chức này liên quan tới cải cách gây tranh cãi nhằm cắt giảm ngân sách của Ủy ban Olympic.
Bộ trưởng Abodi gần như không giấu được sự hoài nghi đối với Malago. Ông ám chỉ việc Malago từng phụ trách tổ chức Olympic Mùa đông Milan - Cortina bị điều tra gần đây cùng kinh nghiệm ngắn ngủi về quản lý bóng đá có thể là những điểm bất lợi. Ông Abodi cũng không hài lòng khi Malago tiết lộ đã được mời lãnh đạo FIGC từ trước trận thua mang tính bước ngoặt trước Bosnia.
Bộ trưởng Abodi tuyên bố sẵn sàng "hợp tác với bất kỳ ai được bầu làm chủ tịch một cách hợp pháp", miễn là họ cam kết thực hiện các cải cách cần thiết. Nhưng không phải ai cũng tin vào điều này.
Khi cuộc bầu cử chỉ còn chưa đầy một tuần, tham vọng đặt FIGC dưới quyền quản lý đặc biệt của chính phủ đang dần mất đi động lực.
Về mặt pháp lý, thẩm quyền quyết định thuộc về CONI thay vì chính phủ. Hơn nữa, các điều kiện cần thiết để kích hoạt quy trình này, như hành vi sai phạm nghiêm trọng hoặc việc các giải đấu bóng đá bị gián đoạn, đều chưa xảy ra.
Bộ trưởng Abodi đã khuyến khích FIGC tự nguyện yêu cầu được quản lý đặc biệt sau khi "thừa nhận hệ thống không còn khả năng tự cải cách". Tuy nhiên, viễn cảnh đó được cho là khó xảy ra.
Thủ tướng Italy Giorgia Meloni tham dự hội nghị G7 tại Evian-les-Bains, Pháp ngày 17/6. Ảnh: AP
Lựa chọn cuối cùng của chính phủ để chặn ông Malago trở thành lãnh đạo FIGC là tiến hành cuộc rà soát pháp lý, xem liệu việc bổ nhiệm ông có vi phạm các quy định về xung đột lợi ích hay không dựa trên những vị trí ông từng nắm giữ gần đây tại CONI.
Chính quyền của bà Meloni đã giao nhiệm vụ cho một cơ quan chống tham nhũng độc lập và CONI tiến hành thẩm định trước ngày 22/6. Dù vậy, hai cựu quan chức bóng đá giấu tên nhận định nỗ lực cản đường này khó lòng mang lại kết quả.
Tuy nhiên, mối quan hệ không êm đẹp giữa Malago và chính phủ của bà Meloni có nguy cơ trở thành rào cản lớn cho ông trong chặng đường sắp tới.
"Bất kể ai thắng cử, tôi chỉ hy vọng rằng mối quan hệ với giới chính trị sẽ không trở thành gánh nặng kìm hãm họ, giống như những gì tôi đã phải gánh chịu", Gravina nói.
Thanh Tâm (Theo Politico, Euronews)
