Việt Nam có tỷ lệ lao động thuộc nhóm "nhân sự tiên phong về AI" cao nhất Đông Nam Á, và hơn 80% sợ bị tụt lại nếu không ứng dụng AI vào công việc.
Ngày 24/6, Microsoft công bố Báo cáo chỉ số xu hướng công việc (Work Trend Index 2026, cho thấy 39% lực lượng lao động Việt Nam thuộc nhóm chuyên gia tiên phong (frontier professional). Đây là thuật ngữ được hãng dùng để chỉ người sử dụng AI thành thạo và tích hợp công nghệ này vào công việc hàng ngày. Tỷ lệ này cao hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu là 16%.
Năm nay, Microsoft không phát hành báo cáo theo khu vực mà chỉ công bố báo cáo toàn cầu, đồng thời phân tích riêng từng thị trường, trong đó có Việt Nam. Báo cáo được xây dựng từ dữ liệu năng suất ẩn danh trên Microsoft 365, kết hợp khảo sát 2.000 lao động tri thức Việt Nam. Trước đó, hãng cũng đưa ra báo cáo Global AI Diffusion, ghi nhận Việt Nam đứng thứ hai khu vực về mức độ ứng dụng AI.
Theo Microsoft, nhân sự tiên phong về AI có thể am hiểu về quy trình làm việc, cơ chế phối hợp giữa con người và AI cũng như các tiêu chuẩn chất lượng được ghi nhận và có thể áp dụng lặp lại ở nhiều cấp độ trong tổ chức. Họ cũng góp phần tạo nên các "doanh nghiệp tiên phong", bằng cách chuyển hóa những kinh nghiệm của từng cá nhân thành năng lực chung của tổ chức, từ đó giúp tri thức được tích lũy liên tục và tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững.
Một số người tìm hiểu về AI tại một sự kiện ở TP HCM, tháng 5/2026. Ảnh: Bảo Lâm
Báo cáo cũng cho thấy giá trị của AI với lao động tri thức tại Việt Nam, khi 76% người được khảo sát cho biết đang tạo ra những sản phẩm hoặc kết quả công việc mà một năm trước chưa thể thực hiện. Trong nhóm nhân sự tiên phong về AI, tỷ lệ này tăng lên 83%, cao hơn mức trung bình toàn cầu.
Dù dùng AI thường xuyên, người lao động Việt Nam được đánh giá không hoàn toàn phụ thuộc vào công nghệ. 89% cho biết họ xem kết quả do AI tạo ra là điểm khởi đầu cho quá trình tư duy thay vì câu trả lời cuối cùng. Họ vẫn giữ vai trò chủ động trong đánh giá, phân tích và chịu trách nhiệm đối với quyết định của mình.
Theo Microsoft, nhóm nhân sự tiên phong về AI cũng có xu hướng chủ động duy trì năng lực chuyên môn của bản thân. Hơn một nửa nói vẫn thực hiện một số công việc mà không dùng AI nhằm luyện kỹ năng nghề nghiệp, đồng thời dành thời gian xác định phần việc nào nên giao cho AI và phần nào cần con người đảm nhiệm.
Một tín hiệu tích cực khác tại Việt Nam là tỷ lệ lãnh đạo tổ chức có định hướng rõ ràng và nhất quán về AI đạt 48%, cao hơn mức trung bình 26% toàn cầu. Trong khi đó, một phần ba người được khảo sát nói họ được ghi nhận hoặc khen thưởng khi thử nghiệm những cách làm mới với AI, kể cả khi chưa tạo ra kết quả tức thì.
Tuy nhiên, "đằng sau những tín hiệu tích cực đó là áp lực thích ứng ngày càng lớn". 82%, tức cứ 5 người được hỏi có 4 người cho biết lo ngại bị tụt lại phía sau nếu không nhanh chóng thích nghi và ứng dụng AI vào công việc. Tỷ lệ này trên toàn cầu là 65%.
Microsoft gọi đây là "nghịch lý chuyển đổi", khi người lao động muốn thay đổi nhanh nhưng hệ thống đánh giá, quy trình vận hành và cơ chế khuyến khích trong doanh nghiệp chưa theo kịp.
"Tốc độ ứng dụng AI tại Việt Nam phản ánh tiềm năng to lớn của lực lượng lao động và nền kinh tế trong việc nắm bắt những cơ hội mới từ công nghệ", ông Dhanawat Suthumpun, Giám đốc điều hành các thị trường mới nổi, bao gồm Việt Nam, cho biết.
Ông Dhanawat Suthumpun, ngày 24/6/2026. Ảnh: Lưu Quý
Theo ông Suthumpun, công nghệ không tự tạo ra sự chuyển đổi. Thay vào đó, khi người lao động ngày càng thành thạo và chủ động khai thác năng lực mới do AI mang lại, các nhà lãnh đạo càng cần đảm bảo hệ thống vận hành và cách thức quản trị cũng được đổi mới tương ứng.
"Những tổ chức dẫn đầu trong kỷ nguyên AI là những tổ chức biết tận dụng AI để tái định hình cách thức vận hành công việc, mở ra các mô hình năng suất mới và tạo ra nhiều giá trị hơn cho cả nhân viên và khách hàng", ông nói.
Lưu Quý
