Nghị định 200: Thị trường trái phiếu doanh nghiệp bước vào cuộc 'nâng chuẩn'

Minh bạch hơn để thị trường phát triển bền vững

Phát biểu khai mạc hội nghị "Phát hành chứng khoán - động lực cho tăng trưởng kinh tế" sáng 2-7 tại TP.HCM, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, cho biết thị trường chứng khoán đang ngày càng khẳng định vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho doanh nghiệp và nền kinh tế.

Theo bà Phương, việc phát hành chứng khoán không chỉ giúp doanh nghiệp bổ sung nguồn lực tài chính mà còn góp phần nâng cao năng lực quản trị, tăng tính công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và uy tín trên thị trường.

Đối với nền kinh tế, mỗi đợt phát hành thành công đều góp phần huy động hiệu quả nguồn lực xã hội, thúc đẩy đầu tư, mở rộng sản xuất và tạo thêm động lực tăng trưởng.

Hoạt động huy động vốn qua thị trường chứng khoán cũng tiếp tục ghi nhận những tín hiệu tích cực. Năm 2025, tổng giá trị huy động thông qua phát hành cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đạt khoảng 763.500 tỉ đồng.

Đến giữa tháng 6-2026, giá trị phát hành cổ phiếu đạt 114.100 tỉ đồng, tăng hơn 67% so với cùng kỳ năm trước, còn phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đạt 148.800 tỉ đồng, tương đương cùng kỳ năm 2025.

Theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, những con số này phản ánh nhu cầu huy động vốn của doanh nghiệp vẫn ở mức cao, đồng thời cho thấy niềm tin của nhà đầu tư đối với thị trường tiếp tục được củng cố.

Trong bối cảnh đó, theo bà Phương, yêu cầu đặt ra là tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý theo hướng vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp huy động vốn, vừa bảo đảm tính công khai, minh bạch, an toàn của thị trường và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư.

Đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, Chính phủ đã ban hành Nghị định 200/2026/NĐ-CP quy định về chào bán, giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ tại thị trường trong nước và chào bán trái phiếu doanh nghiệp ra thị trường quốc tế, thay thế các quy định trước đây.

Theo Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, nghị định được xây dựng trên cơ sở tổng kết thực tiễn hoạt động của thị trường và tiếp thu ý kiến từ các cơ quan quản lý, doanh nghiệp cùng các thành viên thị trường.

Tinh thần xuyên suốt là tạo điều kiện cho doanh nghiệp huy động vốn nhưng đồng thời nâng cao chất lượng doanh nghiệp phát hành, tăng trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường, bảo đảm công khai, minh bạch, sử dụng vốn đúng mục đích và nâng cao hiệu quả giám sát.

"Việc tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý không nhằm siết chặt hoạt động huy động vốn mà hướng tới xây dựng một môi trường phát hành minh bạch, chuyên nghiệp, an toàn và bền vững hơn", bà Phương nhấn mạnh.

Doanh nghiệp và nhà đầu tư sẽ thay đổi thế nào?

Làm rõ hơn những điểm mới của Nghị định 200, ông Hoàng Văn Thu - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - cho biết nghị định được xây dựng theo hướng cân bằng giữa hai mục tiêu: tạo điều kiện để doanh nghiệp huy động vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh và tăng cường kỷ luật, kỷ cương để thị trường phát triển ổn định, an toàn và bền vững.

Theo ông Thu, một trong những thay đổi đáng chú ý là doanh nghiệp được mở rộng mục đích phát hành trái phiếu theo quy định của pháp luật về đầu tư.

Đồng thời, doanh nghiệp được phép tối ưu nguồn vốn huy động khi có thể mua chứng chỉ tiền gửi đối với phần vốn chưa đến thời điểm sử dụng, nhưng vẫn phải bảo đảm nguồn tiền phục vụ đúng mục đích đã đăng ký trong phương án phát hành.

Nghị định cũng bổ sung nhiều quy định nhằm nâng cao chất lượng thị trường. Doanh nghiệp phát hành phải quản lý riêng nguồn vốn huy động theo từng mục đích; hồ sơ và phương án phát hành được chuẩn hóa; yêu cầu công bố thông tin được tăng cường; trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch vụ và các chủ thể tham gia thị trường được quy định rõ hơn.

Bên cạnh đó, cơ chế xử lý vi phạm, giải quyết tranh chấp cũng được bổ sung nhằm tăng tính kỷ luật và hiệu quả giám sát trên thị trường.

Ở góc độ doanh nghiệp, bà Trịnh Ngọc Hoa - Tổng giám đốc Công ty Chứng khoán ASAM - cho rằng Nghị định 200 đã cụ thể hóa nhiều quy định về công bố thông tin, quản lý dòng tiền và hồ sơ phát hành, qua đó góp phần nâng cao chất lượng doanh nghiệp phát hành trái phiếu.

Theo bà Hoa, quy định mới cũng tăng cường cơ chế bảo vệ nhà đầu tư thông qua việc phân định nhóm nhà đầu tư tham gia thị trường, đồng thời bổ sung các yêu cầu đối với tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ.

Ngoài ra, doanh nghiệp được phép gửi tiết kiệm hoặc mua chứng chỉ tiền gửi đối với phần vốn chưa giải ngân nếu nội dung này được công bố rõ trong phương án phát hành.

Theo bà, việc chuẩn hóa các quy định sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, củng cố niềm tin của nhà đầu tư và giúp doanh nghiệp tiếp cận hiệu quả hơn nguồn vốn trung và dài hạn từ thị trường vốn.