Thứ hai, 29/6/2026, 17:34 (GMT+7)
Để tiết kiệm, người Philippines đổ xô lắp điện mặt trời mái nhà, đưa nước này thành thị trường nhập khẩu pin mặt trời hàng đầu thế giới.
Adrian Sabatera, kỹ sư phần mềm 39 tuổi, gần đây quyết định chi 570.000 peso (9.300 USD) để lắp đặt hệ thống điện mặt trời trên mái ngôi nhà tại Manila, nơi anh sống cùng ba người khác. "Tôi sẽ không ngạc nhiên nếu có tới một phần ba tầng lớp trung lưu chuyển sang mô hình này (điện mặt trời mái nhà)", anh nói.
Doanh nghiệp chuyên lắp điện mặt trời Philergy German Solar tại Manila cho biết lượng khách hàng liên hệ trong 5 tháng đầu tăng hơn 2,5 lần so với cùng kỳ 2025. Có thời điểm công ty nhận tới 3.000 yêu cầu tư vấn mỗi ngày, theo đối tác điều hành Jochen Staudter. "Khách hàng ra quyết định nhanh hơn trước nhiều", ông nói.
Top thị trường tiêu thụ pin mặt trời Trung Quốc giai đoạn 1/3 đến 31/5. Đồ họa: Reuters
Dữ liệu thương mại từ Trung Quốc - nhà cung cấp phần lớn pin mặt trời toàn cầu - cho biết xuất khẩu sang Philippines đã tăng 145% trong giai đoạn 3 tháng đến hết tháng 5, đạt 407 triệu USD, là thị trường tiêu thụ lớn thứ hai, sau Hà Lan nhập khẩu với tư cách là điểm trung chuyển.
Riêng tháng 5, ngay cả khi tổng xuất khẩu pin mặt trời của Trung Quốc giảm 13%, kim ngạch sang Philippines vẫn tăng một phần ba. Làn sóng lắp điện mặt trời mái nhà dâng cao do chiến sự tại Trung Đông khiến giá điện leo thang.
Đồng peso suy yếu cũng làm tăng thêm giá điện, vì Philippines dựa vào than và khí đốt nhập khẩu để sản xuất điện. Tập đoàn phân phối điện lớn nhất nước Meralco đã tăng giá điện khoảng 10%. Hiện một hộ gia đình ba người, tiêu thụ 200 kWh, phải trả gần 2.900 peso (gần 50 USD), tương đương 12% thu nhập hàng tháng cho tiền điện.
Chi phí tiền điện trung bình (peso) cho hộ dùng 200 kWh mỗi tháng tại Philippines. Đồ họa: Reuters
Philippines là một trong số ít quốc gia Đông Nam Á gần như không trợ giá điện, nên giá điện sinh hoạt cao nhất khu vực. Chỉ Singapore có mức giá tiệm cận, nhưng sức mua bình quân của người dân nước này gấp Philippines gần 13 lần.
"Nhu cầu điện mặt trời mái nhà sẽ tiếp tục được thúc đẩy bởi giá điện cao", ông Jochen Staudter tại Philergy German Solar, dự báo. Thực tế, Adrian Sabatera cũng từng do dự lắp điện mặt trời nhiều năm do chi phí quá cao. Nhưng giá thiết bị giảm trong lúc giá điện liên tục tăng gần đây tạo động lực để anh xuống tiền.
Điện mặt trời hiện mới chiếm dưới 4% tổng sản lượng điện tiêu thụ tại Philippines, theo số liệu chính phủ. Alnie Demoral, chuyên gia phân tích của tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember, dự báo trong hai năm tới, công suất điện mặt trời phân tán tại Philippines có thể tăng gần gấp ba, đạt 3.500 MW, tương đương quy mô toàn bộ các trang trại điện mặt trời quy mô lớn hiện tại của nước này. Thời gian hoàn vốn đồng thời rút ngắn từ 4 năm xuống còn 3,1 năm.
Doanh nhân Jason Porciuncula ở Manila đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời công suất 12 kW kèm pin lưu trữ từ tháng 1. Khi giá điện lập kỷ lục vào tháng 5, hóa đơn hàng tháng của ông chỉ còn bằng một phần năm so với mức 21.000 peso vào mùa hè năm ngoái.
Công nhân lắp các tấm pin mặt trời trên mái một ngôi nhà ở Kawit, Philippines ngày 26/6. Ảnh: Reuters
Lắp đặt điện mặt trời áp mái ở Philippines hiện chưa hoàn toàn thuận lợi. Theo Brenda Valerio, Giám đốc New Energy Nexus tại Philippines, tiến độ triển khai đang chậm hơn nhu cầu, do tình trạng găm hàng linh kiện, giá thiết bị biến động và công tác kiểm định chất lượng chưa đáp ứng.
Chính phủ Philippines đang cung cấp các khoản vay lắp đặt điện mặt trời tối đa 500.000 peso (8.200 USD) với lãi suất 5%, thấp hơn mặt bằng thị trường. Tuy nhiên, chương trình này không áp dụng cho người lao động khu vực tư nhân.
Rào cản khác là chi phí đầu tư vẫn rất cao so với thu nhập bình quân hàng năm của một hộ gia đình, đang vào khoảng 353.200 peso (khoảng 5.800 USD). "Cơ hội là có nhưng chi phí ban đầu vẫn quá lớn với nhiều hộ gia đình và doanh nghiệp, bất chấp thời gian hoàn vốn ngày càng ngắn", chuyên gia Demoral của Ember, nói.
Phiên An (theo Reuters)
