Tuyển bóng chuyền nam Campuchia thi đấu bùng nổ - Ảnh: THMEY
Qua 6 lần tổ chức giải (2 chặng mỗi năm) trước đây, SEA V.Cup chỉ mới ghi nhận 2 nhà vô địch giải bóng chuyền nam - đó là Indonesia và Thái Lan, khi mỗi đội cùng có 3 lần đăng quang.
Thế rồi trong năm thứ 2, tức lần thứ 3 dự giải, tuyển Campuchia làm được điều mà Việt Nam, Philippines chưa từng làm được - đánh bại cả Thái Lan lẫn Indonesia để lên ngôi vô địch.
Campuchia tạo nên cơn địa chấn Đông Nam Á
Chức vô địch chặng 1 mùa giải SEA V.Cup năm nay không phải lần đầu tiên tuyển bóng chuyền nam Campuchia làm nên bất ngờ.
Trước đó ở SEA Games 31 và 32, Campuchia đã lần lượt xếp hạng 3, rồi á quân của giải. Họ từng bước chứng tỏ là một thế lực mới của làng bóng chuyền nam Đông Nam Á.
Vậy điều gì khiến bóng chuyền Campuchia phát triển thần tốc đến thế? Đó là kết tinh của cả một thập niên học hỏi, loại bỏ những điều tiêu cực của nền tảng cũ, gây dựng từng chút một cho hệ thống mới của làng bóng chuyền.
Nền móng quan trọng nhất được xây nên dưới thời HLV Li Jun. Nhà cầm quân Trung Quốc làm việc tại Campuchia khoảng 9 năm, giúp đội nam đoạt HCĐ SEA Games 31, HCB SEA Games 32 và vô địch SEA V.League Challenge 2024 (giải hạng dưới của SEA V.Cup).
HLV Li Jun rời đội tháng 3-2026, nhưng liên đoàn tiếp tục chọn HLV Trung Quốc Li Huanning, người từng làm việc với các đội trẻ Thượng Hải, Đài Bắc Trung Hoa, tuyển Việt Nam, Hong Kong cùng các CLB tại Indonesia và Philippines.
Sự kế thừa này giúp đội tuyển giữ tính liên tục về kỷ luật, văn hóa luyện tập và tổ chức chiến thuật.
Theo nhận định từ truyền thông Campuchia, HLV Li Jun rời đi không vì bất mãn hay mâu thuẫn nào cả, ông chỉ đơn giản đã hoàn thành xong một giai đoạn quan trọng, và nhường chỗ cho người đồng hương phù hợp hơn vào thời điểm hiện tại. Người Campuchia đã tận dụng rất tốt sự hỗ trợ từ Trung Quốc - một trong những nền bóng chuyền mạnh nhất thế giới.
Bước tiến lớn thứ hai là Techo League, giải hàng đầu Campuchia được cho ra đời từ năm 2024 với 8 CLB.
Mùa thứ ba - vào năm 2026 diễn ra từ giữa tháng 5 đến đầu tháng 7, ngay trước SEA V.Cup. Các tuyển thủ vì thế vào đội tuyển với nhịp thi đấu liên tục, thay vì chỉ tập trung ngắn hạn rồi ra sân quốc tế.
Techo League còn có sự linh hoạt trong hạn ngạch ngoại binh. Mùa đầu tiên đã có nhiều VĐV từ Indonesia, Việt Nam và Cuba khoác áo các CLB Campuchia.
Chuyên gia Trung Quốc Li Jun đặt nền móng cho sự tiến bộ của bóng chuyền Campuchia - Ảnh: ISHIKAWA
Đến năm 2026, giải quy định mỗi đội được đăng ký tối đa 7 ngoại binh và sử dụng 3 người trên sân. Tuyển thủ Phol Ratanak từng nói với Kampuchea Thmey rằng cầu thủ Campuchia cần thi đấu cùng ngoại binh để học hỏi và bước lên một trình độ khác. Nhờ vậy, họ được tiếp xúc hằng tuần với bóng nhanh, chắn cao và sức ép phát bóng.
Người Campuchia mê bóng chuyền
Khán giả cũng trở thành một phần của quá trình phát triển. Ngay từ mùa giải đầu tiên, Techo League đã thường chật kín người xem ở mỗi trận đấu.
Đó là kết tinh từ niềm đam mê bóng chuyền của người Campuchia trong một thời gian khá dài, kết hợp với sự phát triển phong trào chơi "phủi".
Liên đoàn đồng thời đầu tư vào người làm chuyên môn. Năm 2025, chuyên gia Dusan Jarotta của FIVB giảng dạy khóa HLV cấp C kéo dài năm ngày cho 45 học viên đến từ hơn 30 CLB và đơn vị.
Lãnh đạo Liên đoàn Bóng chuyền Campuchia từng thẳng thắn thừa nhận nước nhà còn thiếu HLV có chứng chỉ quốc tế, nhưng coi đào tạo HLV là cách để các CLB tự tạo ra cầu thủ đạt chuẩn.
Sau vài năm phát triển, bóng chuyền Campuchia bắt đầu sản sinh ra VĐV đủ tố chất để "xuất ngoại".
Đối chuyền Voeurn Veasna thi đấu chuyên nghiệp tại Đài Loan, từng cùng Win Streak giành hai chức vô địch và nhiều giải cá nhân.
Tại chặng 1 SEA V.Cup 2026, cầu thủ cao 1,98m giành cả danh hiệu MVP (VĐV hay nhất giải) lẫn đối chuyền hay nhất.
Tuy nhiên nhân tố quyết định tức thời lại là sự trở lại của chuyền hai kỳ cựu Soun Channaro. Anh từng giải nghệ năm 2024 vì thể trạng, trong bối cảnh người kế nhiệm còn thiếu kinh nghiệm quốc tế.
Bóng chuyền Campuchia có rất đông khán giả - Ảnh: THMEY
Khi Channaro trở lại, Campuchia có lại một người tổ chức hiểu thói quen của từng tay đập, đủ bình tĩnh để điều chỉnh và biết rõ đặc điểm các đối thủ khu vực. Anh được bầu là chuyền hai hay nhất chặng đấu.
Điều này tiếp tục minh họa cho tính linh hoạt của Liên đoàn Bóng chuyền Campuchia, khi họ "xây lại" nhưng không "đập bỏ" hoàn toàn những giá trị cũ.
Những ưu điểm, mặt tiến bộ của Campuchia thật ra cũng không có gì quá khác biệt so với hệ thống bóng chuyền đã có bề dày kinh nghiệm của Thái Lan, Indonesia hay Việt Nam.
Người Campuchia hiểu rằng, yếu tố quan trọng giúp họ thăng hoa ở chặng 1 SEA V.Cup năm nay vẫn là tính bất ngờ.
Nhưng cũng qua đó, Campuchia đã cho làng bóng chuyền khu vực thấy họ có đầy đủ tiềm năng để cạnh tranh ngôi vương Đông Nam Á - vốn mặc định chỉ là cuộc đua trong nhóm Indonesia, Thái Lan, Philippines và Việt Nam xưa nay.
