TP HCMCác bức hình, không ảnh khi đối chiếu, xâu chuỗi dữ liệu giúp khoanh vùng về khả năng nơi chôn tập thể chiến sĩ tại sân bay Tân Sơn Nhất 58 năm trước.
Bộ Tư lệnh TP HCM đang khởi động tìm kiếm hai rãnh chôn tập thể các chiến sĩ hy sinh trong trận đánh sân bay Tân Sơn Nhất dịp Tết Mậu Thân 1968. Việc tìm kiếm dựa trên những hình ảnh, tư liệu và thông tin đơn vị mới tiếp nhận, trong đó có hai bức ảnh kèm chú thích về nơi chôn cất các chiến sĩ hy sinh dịp Tết Mậu Thân 1968 tại bãi đất trong sân bay.
Trong chiến tranh, Tân Sơn Nhất là căn cứ quân sự của quân đội Mỹ và Không lực Việt Nam Cộng hòa. Theo Lịch sử Nam Bộ kháng chiến 1954-1975, rạng sáng 31/1/1968 (mùng một Tết Mậu Thân), ba đơn vị giải phóng quân gồm Cụm biệt động 6-9, Tiểu đoàn 2 Phân khu 1 và một đại đội đặc công tiến công cổng phía nam sân bay trên đường Phi Long (nay là Cộng Hòa) và Bộ Tổng tham mưu Việt Nam Cộng hòa cạnh sân bay (nay là đường Hoàng Văn Thụ). Nhiều chiến sĩ đã hy sinh tại trận đánh.
Không ảnh chụp toàn cảnh sân bay Tân Sơn Nhất năm 1968 khi xâu chuỗi dữ liệu bản đồ chỉ ra vị trí hai lô cốt 49-51 ở sau Cổng 51 trên quốc lộ 1 (nay là đường Trường Chinh). Ảnh: Tư liệu
Ông Phan Thanh Nam, nhà nghiên cứu dữ liệu lịch sử, đã cung cấp cho Bộ Tư lệnh TP HCM nhiều hình ảnh giúp khoanh vùng vị trí các rãnh chôn tập thể. Nguồn tư liệu gồm không ảnh và dữ liệu từ các trang tưởng niệm, diễn đàn trao đổi của cựu binh Mỹ.
Trong đó, một bức ảnh toàn cảnh trên cao sân bay Tân Sơn Nhất hơn 50 năm trước cho thấy vị trí tháp canh số 4 và hai lô cốt 49, 51 phía sau cổng 51 của Sư đoàn Bộ binh 25, đơn vị đồn trú gần quốc lộ 1 (nay là đường Trường Chinh). Một ảnh khác ghi lại lô cốt gần quốc lộ 1. Khi đối chiếu với bức ảnh có tấm bảng ghi nơi chôn cất các chiến sĩ hy sinh ngày mùng hai Tết Mậu Thân 1968, ông Nam nhận thấy lô cốt phía sau có nhiều đặc điểm tương đồng.
Theo ông Nam, có thể lấy các lô cốt làm mốc để khoanh vùng tìm kiếm. Nếu các công trình này không còn, lực lượng chức năng có thể đối chiếu bản đồ cũ với hiện trạng để xác định vị trí.
Ông Nam từng hỗ trợ Bộ Tư lệnh TP HCM đối chiếu bản đồ qua các thời kỳ, tính tọa độ để xác định rãnh mộ tập thể tại công viên Lê Thị Riêng từ vị trí thủy đài hơn 60 năm tuổi trong khuôn viên nhà thờ Thánh Bường, cách khoảng 300 m. "Cơ quan chức năng có thể vận dụng kinh nghiệm từ việc tìm thấy rãnh mộ tập thể ở công viên Lê Thị Riêng để khoanh vùng tìm kiếm lần này", ông nói.
Trên thực tế, nhiều năm qua, các hình ảnh, tài liệu lịch sử trong nước và quốc tế xác định ở sân bay Tân Sơn Nhất có thể có hai rãnh mộ tập thể chiến sĩ hy sinh trong hai ngày đầu Tết Mậu Thân. Một khu mộ đã được triển khai tìm kiếm, quy tập nhiều hài cốt liệt sĩ vào năm 1995, sau đó nơi này xây dựng các công trình của sân bay nên có khả năng vị trí rãnh mộ còn lại đã bị lấp.
Năm 2017, Bộ Tư lệnh TP HCM từng tổ chức tìm kiếm mộ tập thể tại sân bay từ thông tin do kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng cung cấp. Lực lượng chức năng phát hiện nhiều di vật như áo, túi vải, ví da và mẫu xương. Tuy nhiên, kết quả xác minh cho thấy khu vực này có khả năng là phần còn sót lại của khu mộ tập thể đã được quy tập năm 1995.
Theo ông Thắng, vào thời điểm năm 2017, tư liệu và hình ảnh chưa đủ để khoanh vùng chính xác. Hiện có thêm nhiều tài liệu mới nên việc xác định vị trí tìm kiếm sẽ thuận lợi hơn.
Lực lượng chuyên môn khai quật, tìm kiếm được nhiều di vật trong sân bay Tân Sơn Nhất vào năm 2017. Ảnh: Nguyễn Thành
Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TP HCM, cho biết sau một ngày kêu gọi nhân chứng về hai rãnh chôn tập thể liệt sĩ ở Tân Sơn Nhất đã có nhiều người liên hệ để cung cấp thông tin. Đơn vị đang thẩm tra các thông tin để đối chiếu dữ liệu.
Về các hình ảnh vị trí cổng 51 gần khu vực có bức ảnh chôn tập thể cũng gợi mở thêm tư liệu để cơ quan chuyên môn phân tích. Theo thiếu tướng Trung, trong kế hoạch tìm kiếm tại sân bay Tân Sơn Nhất sắp tới, đơn vị sẽ làm chặt chẽ theo quy trình giống như ở công viên Lê Thị Riêng.
Tại công viên nói trên, sau hơn một tháng triển khai tìm kiếm theo các dữ liệu, hình ảnh và nhân chứng, cơ quan chức năng đã quy tập 11 hài cốt liệt sĩ. TP HCM đang đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ theo Chiến dịch 500 ngày đêm do Ban Chỉ đạo quốc gia phát động, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027).
Đình Văn
