Không chỉ não, đường ruột cũng quyết định bữa ăn nào đáng ghi nhớ - Ảnh minh họa: MAGNIFIC
Một nghiên cứu mới cho thấy đường ruột không chỉ tiêu hóa thức ăn mà còn gửi tín hiệu giúp não hình thành ký ức. Cơ chế này có thể bị suy yếu bởi chế độ ăn nhiều đường, chất béo và liên quan sớm đến bệnh Alzheimer.
Đường ruột cũng tham gia tạo ký ức
Nhiều người cho rằng việc ghi nhớ hoàn toàn do não đảm nhiệm. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới của các nhà khoa học thuộc Đại học Nam California (Mỹ) cho thấy đường ruột cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình này.
Công bố trên tạp chí Nature Communications, nghiên cứu phát hiện sau khi chuột ăn thực phẩm giàu dinh dưỡng, đường ruột sẽ gửi tín hiệu lên não thông qua dây thần kinh phế vị - tuyến kết nối chính giữa hệ tiêu hóa và hệ thần kinh trung ương.
Tín hiệu này kích thích não giải phóng acetylcholine - chất dẫn truyền thần kinh có vai trò quan trọng trong học tập và hình thành ký ức - tại vùng hồi hải mã, khu vực chịu trách nhiệm về trí nhớ.
Khi các nhà khoa học chặn đường truyền tín hiệu qua dây thần kinh phế vị, lượng acetylcholine không còn tăng sau bữa ăn. Những con chuột cũng gặp khó khăn hơn trong việc ghi nhớ vị trí từng tìm thấy thức ăn.
Theo tác giả chính Logan Lauer, cơ chế này nhiều khả năng được hình thành trong quá trình tiến hóa để giúp động vật ghi nhớ những nguồn thức ăn giàu dinh dưỡng, từ đó tăng cơ hội sinh tồn.
Đáng chú ý, não bộ dường như không phản ứng đơn thuần với vị ngọt. Trong thí nghiệm, chuột ăn thực phẩm chứa đường hoặc chất béo có giá trị năng lượng tạo ra phản ứng ghi nhớ mạnh hơn, trong khi các dung dịch có vị ngọt nhưng ít hoặc không chứa năng lượng lại không kích hoạt cơ chế tương tự.
Phát hiện này cho thấy não có thể phân biệt giữa cảm giác ngon miệng và giá trị dinh dưỡng thực sự của thực phẩm.
Ăn nhiều đường, chất béo có thể làm suy yếu kết nối ruột - não
Giữa não và ruột có mối quan hệ chặt chẽ - Ảnh: NATURE
Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cũng phát hiện một nghịch lý. Dù thực phẩm giàu đường và chất béo có thể kích hoạt hệ thống ghi nhớ trong ngắn hạn, việc duy trì chế độ ăn này trong thời gian dài lại làm suy yếu kết nối giữa đường ruột và não.
Trong thí nghiệm, những con chuột được nuôi bằng khẩu phần giàu chất béo và đường từ nhỏ có phản ứng thần kinh liên quan đến trí nhớ kém hơn, ngay cả khi đã chuyển sang chế độ ăn lành mạnh. Khả năng ghi nhớ vị trí thức ăn của chúng cũng giảm so với nhóm đối chứng.
Theo giáo sư Scott Kanoski, trưởng nhóm nghiên cứu, rối loạn tín hiệu acetylcholine tại vùng hồi hải mã là một trong những thay đổi hóa học thần kinh xuất hiện từ rất sớm ở người mắc bệnh Alzheimer. Điều này cho thấy việc suy giảm kết nối giữa đường ruột và não có thể là một mắt xích quan trọng trong quá trình suy giảm nhận thức.
Dù kết quả hiện mới được ghi nhận trên chuột và cần thêm nghiên cứu ở người, các tác giả cho rằng phát hiện này có thể mở ra hướng nghiên cứu mới nhằm tác động vào dây thần kinh phế vị để hỗ trợ trí nhớ hoặc làm chậm tiến triển của bệnh Alzheimer trong tương lai.
