Ronaldo Nazario: 'Brazil cần nghệ thuật quản trị của Ancelotti để vô địch'

Năm đó, Ronaldo cũng giành được Quả Bóng Vàng thứ hai trong sự nghiệp, sau lần đầu vào năm 1997 khi mới 21 tuổi. Thời điểm ấy, ông là biểu tượng của cả một thế hệ, với sự kết hợp chưa từng thấy giữa tốc độ, sức mạnh và kỹ thuật, khiến cả châu Âu khiếp sợ. Hai chấn thương đầu gối nghiêm trọng sau đó đã buộc Ronaldo phải thay đổi phong cách chơi bóng, nhưng ông vẫn giữ được tầm vóc, nhờ tài năng thiên bẩm vượt trội phần còn lại.

- Ông từng dự 4 kỳ World Cup và là trụ cột của tập thể Brazil gần nhất vô địch vào năm 2002. Ông có từng nghĩ sau 24 năm, đó vẫn là chiếc cúp vàng gần nhất của "Selecao"?

- Trước hết, để một đội bóng vô địch, tất cả các đội khác đều phải thua! Đúng là cơn khát danh hiệu kéo dài 24 năm là điều khó ai ngờ tới, nhưng việc đá giải nào cũng đòi chiến thắng thì đúng là không tưởng (cười). Chúng ta đang nói về môn thể thao vua cơ mà. Nơi nào trên hành tinh này cũng có những cầu thủ lớn và những đội bóng mạnh. Hơn nữa, cách chơi bóng giờ khác nhiều rồi: từ tư duy chiến thuật, mặt cỏ, quả bóng cho đến tốc độ trận đấu... Qua năm tháng, Brazil không còn giữ vị thế ứng cử viên vô địch tuyệt đối nữa, nhưng chúng tôi vẫn luôn được xem là một thế lực lớn của nền bóng đá thế giới.

- Vì sao Brazil lại không thể vô địch qua ngần ấy năm?

- Có lẽ vì lịch sử hào hùng của một vị vua luôn được mặc định là ứng cử viên số một, cùng với vị trí tối thượng của bóng đá trong văn hóa nước nhà, nên kỳ vọng của người hâm mộ luôn cực lớn. Trở thành đội tuyển giàu thành tích nhất lịch sử vô tình tạo ra áp lực đè nặng lên vai các thế hệ đàn em.

- Ông còn rất trẻ vào năm 1994 khi lần đầu vô địch World Cup. Ông giữ kỷ niệm gì về giải đấu đó, và có thực sự cảm thấy mình là nhà vô địch khi không được ra sân phút nào từ ghế dự bị?

- Tôi là một phần của tập thể, tôi được triệu tập để có mặt ở đó. Khi ấy tôi mới 17 tuổi, nên dĩ nhiên câu trả lời là có. Tôi hoàn toàn cảm thấy mình là nhà vô địch. Brazil năm đó có một đội hình rất mạnh và cân bằng. Trải nghiệm tại Mỹ khi ấy là bệ phóng cho sự nghiệp của tôi. Tôi vẫn thường ví đó là trường đại học của mình! Đó là quãng thời gian học hỏi vô cùng quý giá cho bản thân tôi về sau.

- Năm 2002 thực sự là "kỳ World Cup của Ronaldo". Ông trở lại sau gần hai năm chấn thương, giành chức vô địch, đồng thời ẵm luôn danh hiệu Vua phá lưới lẫn Cầu thủ xuất sắc nhất. Bằng cách nào vậy?

- Tôi lao vào tập luyện điên cuồng và thậm chí là tàn nhẫn với chính mình, vì tôi biết rõ cái đích mình muốn hướng tới. Bấy giờ, tôi phải đối mặt với một chẩn đoán y khoa tưởng chừng là dấu chấm hết cho cái đầu gối. Chỉ có một phác đồ điều trị hoàn toàn mới, kết hợp giữa khối lượng bài tập thể chất khổng lồ và ý chí kiên cường mới có thể đưa tôi đến đích. Vượt lên trên khuôn khổ bóng đá, những gì tôi trải qua trong quá trình hồi phục đó đã để lại một di sản lâu dài cho ngành y học thể thao!

- Bước ngoặt nào, hay khoảnh khắc nào đã khiến ông tự nhủ: "Mình đang rất ổn, mình sẽ ghi thật nhiều bàn thắng và vô địch World Cup"?

- Sau khi loại Bỉ ở vòng 1/8 đội (Brazil thắng 2-0, với các bàn của Rivaldo và Ronaldo), tôi cảm thấy nhẹ nhõm hẳn. Lúc đó, tôi đang có phong độ rất tốt từ vòng bảng khi ghi được 4 bàn. Nhưng thời khắc tôi thực sự cảm nhận được chúng tôi sẽ vô địch là vào khoảng 6 phút trước khi tiếng còi mãn cuộc trận chung kết với Đức vang lên. Đó là khi tôi được thay ra nghỉ để nhường chỗ cho Denilson, tôi mới thực sự ý thức được điều kỳ diệu gì đang diễn ra.

- Ông có biết là vào mùa hè năm đó tại Pháp, tất cả trẻ em đều bắt chước kiểu tóc "thảm họa" của ông không?

- Tôi biết chứ, hình như ở đâu cũng thế cả. Vì vậy, nhân cơ hội này, tôi muốn gửi lời xin lỗi chân thành đến tất cả bậc phụ huynh tại Pháp vì xu hướng tóc dạo ấy (cười lớn).

- Bốn năm trước đó, cũng tại Pháp, ông cũng đã có một giải đấu bùng nổ nhưng lại phải nếm trải thất bại cay đắng 0-3 trong trận chung kết trước "Les Bleus". Ông còn nhớ gì về cái ngày định mệnh đó?

- Về cơn co giật mà tôi gặp phải năm 1998, tất cả những gì tôi nhớ là mình đã lên giường đi ngủ một lát sau bữa trưa... Đến khi tỉnh dậy, tôi thấy mình bị vây quanh bởi đội ngũ y tế và một vài đồng đội. Sau đó, họ đưa tôi đến phòng khám để làm các xét nghiệm. Tôi cầm kết quả đến gặp HLV Mario Zagallo và các bác sĩ đã bật đèn xanh cho tôi thi đấu.

- Ông có thực sự cảm thấy mình đủ khả năng ra sân lúc đó không?

- Chính tôi đã khăng khăng đòi đá mà! Nỗi sợ lớn nhất của tôi bấy giờ là bị cả thế giới nhìn nhận như một kẻ hèn nhát, trốn chạy thử thách. Tôi không hối hận vì đã bước ra sân, nhưng khi đó tôi mới 21 tuổi, tôi cảm thấy hết sức lo lắng, giống như mình đang ngồi trong một chiếc nồi áp suất mà không có bất kỳ chỗ dựa tinh thần nào bên cạnh. Sức khỏe tâm lý vẫn là một chủ đề cấm kỵ để phơi bày trong những năm 1990.

- Rất ít cầu thủ có thể thay đổi hoàn toàn phong cách chơi bóng như ông sau những chấn thương nghiêm trọng. Ông đã đối diện với công cuộc làm mới trong lối chơi của mình ra sao?

- Trong giai đoạn đầu sự nghiệp, tôi sở hữu nền tảng thể chất sung mãn, có thể bứt tốc quãng dài với vận tốc tối đa rồi dừng lại đột ngột. Vì vậy, chắc chắn những chấn thương nghiêm trọng đã buộc tôi phải thay đổi tận gốc phong cách đó. Đầu gối của tôi không còn chịu nổi áp lực từ những pha bứt tốc bùng nổ và những bước chạy đường dài nữa. Để tiếp tục là một cầu thủ có thể định đoạt trận đấu, tôi phải tái định hình bản thân.

- Cụ thể ông đã làm những gì?

- Trước hết, tôi bắt đầu lắng nghe và làm chủ cơ thể mình thông minh hơn. Sau đó, tôi mài giũa cảm quan vị trí trên sân và hoàn thiện kỹ thuật cá nhân. HLV Luiz Felipe Scolari thấu hiểu điều đó, ông đã đón nhận và tích hợp phong cách mới của tôi vào lối chơi chung của toàn đội.

- Khi thay đổi như vậy, ông cảm giác thế nào vì không còn là một "quả rocket" từng gieo rắc nỗi kinh hoàng khắp châu Âu giai đoạn 1994-1998?

- (Cười) Không, vì thành thật mà nói, tôi nhanh chóng nhận ra rằng mình đã tập luyện sai cách trong suốt nửa đầu sự nghiệp, và cái giá phải trả là quá đắt. Chuỗi chấn thương nghiêm trọng và những cơn đau mãn tính sau đó đã buộc tôi phải giải nghệ sớm vào năm 2011, ở tuổi 34. Nhưng vào năm 2002, tôi thực chất lại ở đỉnh cao của sự hiệu quả. Dù bị giới hạn về thể chất, tôi lại có những pha tăng tốc mang tính kết liễu, khả năng dứt điểm sắc bén hơn và biết cách phân phối năng lượng hợp lý hơn nhiều.

- Ông thuộc về dòng chảy vĩ đại của những số 9 cổ điển xứ Samba. Trước ông có Romario, sau thì có Adriano... Ngày nay, Brazil không còn sản sinh ra mẫu tiền đạo như vậy nữa. Ông giải thích sao về chuyện này?

- Bóng đá đã thay đổi về mặt chiến thuật và chúng ta không thể đòi hỏi thế hệ mới phải sao chép y khuôn phong cách của các thế hệ đi trước. Ví dụ, các tiền đạo hiện đại ngày nay được yêu cầu phải làm rất nhiều việc khi không có bóng, và điều đó làm thay đổi căn bản bộ nhận diện của một cầu thủ săn bàn đơn thuần như ngày xưa. Chưa kể áp lực quá mức đè nặng lên các cầu thủ trẻ cũng ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý của họ. Song tôi phải thừa nhận rằng Brazil cần phải bắt tay vào việc tái đào tạo và nuôi dưỡng những trung phong có bản năng sát thủ.

Ronaldo de Lima (áo số 9) ôm chào Zinedine Zidane trước giờ bóng lăn trận tứ kết Brazil – Pháp ở World Cup 2006 trên sân Waldstadion, Frankfurt. Đức ngày 1/7/2006. Ảnh: L’Équipe

- Năm 2006, ông khép lại kỳ World Cup cuối cùng của mình ở vòng tứ kết với thất bại 0-1 trước Pháp của Zinedine Zidane. Ông thấy màn trình diễn của Zizou trên sân ngày hôm đó như thế nào?

- Tôi đã thấy một cầu thủ đẳng cấp thế giới. Zidane mang đến một màn trình diễn "tuyệt đối điện ảnh", đạt đến giới hạn cao nhất về mặt kỹ thuật mà bạn có thể tưởng tượng. Tôi nghĩ đó thực sự là một bài giảng mẫu mực về bóng đá.

- Hai người có nói chuyện với nhau trong trận không? Zidane thậm chí đã có một pha tâng bóng kiểu "sombrero" qua đầu ông...

- (Ngắt lời) Đúng vậy, tôi còn nhớ pha "sombrero" nổi tiếng đó... Hôm đó Zidane chơi thực sự thăng hoa, và không phải tự nhiên mà trận đấu đó được coi là một trong những màn trình diễn cá nhân vĩ đại nhất lịch sử World Cup. Nhưng không, chúng tôi không nói chuyện với nhau lúc đang đá. Chúng tôi nói chuyện sau trận, anh ấy có sang phòng thay đồ của chúng tôi, nhưng bầu không khí lúc đó thật tồi tệ, nhiều cầu thủ Brazil đang khóc. Chúng tôi là bạn thân mà, và bây giờ vẫn vậy... Nhưng lúc đó thực sự không phải thời điểm thích hợp để bắt tay nhau rồi đổi áo đấu. Tôi đã chúc mừng Zidane, nhưng cũng bảo anh ấy đi ra ngoài đi (cười).

- Zidane thường nói Ronaldo là cầu thủ vĩ đại nhất mà ông ấy từng sát cánh. Còn với ông, người đồng đội nào từng làm ông ấn tượng nhất?

- Cũng chính là anh ấy. Zidane là cầu thủ xuất sắc nhất tôi từng sát cánh và là người đồng đội tuyệt vời nhất tôi từng có, chúng tôi đã có 4 mùa giải gắn bó tại Real Madrid (từ 2002 đến 2006). (Suy nghĩ một chút) Ronaldinho cũng là một đối tác đặc biệt xuất sắc, một thiên tài bóng đá độc bản.

- Zidane đang được kỳ vọng sẽ trở thành HLV trưởng tương lai của đội tuyển Pháp. Ông có nghĩ đây là lựa chọn đúng đắn?

- Đúng quá đi chứ, anh ấy hoàn toàn đủ khả năng. Tôi luôn nói Zidane có bản lý lịch hoàn hảo cho vị trí này. Bản lĩnh, kinh nghiệm, tư duy chiến thuật và cá tính của anh ấy đều lý tưởng. Đây không phải là một kiểu đoán mò, Zidane đã chứng minh bản thân qua triều đại rực rỡ tại Real rồi.

- Sẵn tiện nói về các HLV, ông nghĩ sao về việc Carlo Ancelotti dẫn dắt đội tuyển Brazil?

- Tôi có niềm tin rất lớn vào năng lực của ông ấy, vào khả năng bình ổn phòng thay đồ và khai thác những gì tốt nhất từ các học trò. Ancelotti am hiểu bóng đá theo cách mà ít ai làm được và ông ấy biết cách kiểm soát áp lực. Ở thời điểm hiện tại, tôi không nghĩ ra cái tên nào phù hợp hơn Ancelotti cho chiếc ghế nóng của "Selecao".

Ronaldo (giữa) cạnh Rivaldo và HLV Ancelotti (trái) xem một buổi tập của tuyển Brazil. Ảnh: CBF

- Ông có tin vào ngôi sao thứ 6 trên ngực áo Brazil dưới sự chèo lái của Ancelotti không?

- Có, tôi tin chứ. Tôi nghĩ nghệ thuật quản trị nhân sự chính là yếu tố cốt lõi làm nên sự khác biệt trong bóng đá ngày nay. Chúng tôi có những ngôi sao đã khẳng định được đẳng cấp ở bình diện quốc tế, những người đã nhẵn mặt ở các trận cầu lớn, và chúng tôi cũng có những tài năng trẻ đang lên... Ancelotti biết chính xác cách quản lý những ngôi sao hạng A kiểu này, cách thúc đẩy tập thể và tạo ra một bầu không khí thoải mái, dễ chịu cho đội bóng. Brazil cần điều đó hơn bao giờ hết vào lúc này, bởi áp lực từ cơn khát vàng đang ngày một lớn. Nhưng dù sao, chúng tôi cũng khởi đầu tốt tại World Cup lần này.

- Ông thấy sao về việc gọi Neymar trở lại đội tuyển không?

- Tất nhiên là tôi ủng hộ, vì một lý do rất đơn giản: Neymar là cầu thủ của những khoảnh khắc quyết định. Tôi không thấy một cái tên nào khác trong đội hình hiện tại có khả năng một mình xoay chuyển cục diện trận đấu để mang về chiến thắng như cậu ấy. Vì vậy, nếu các bác sĩ đã bật đèn xanh, cậu ấy đủ thể lực, thì không có lý do gì để bỏ lỡ cơ hội này cả. Giờ là lúc để Neymar đập tan hoài nghi từ những kẻ từng quay lưng với mình. Bản thân tôi cũng từng có màn tái xuất năm 2002, nên tôi hoàn toàn đứng về phía Neymar.

Tôi đang rất háo hức chờ xem Neymar đá chính. Ở tuổi 34, cậu ấy không còn cần phải chứng minh tài năng của mình với ai nữa. Nhưng tôi hy vọng những màn trình diễn trên sân của Neymar sẽ khiến tất cả những kẻ từng muốn chôn vùi sự nghiệp của cậu ấy phải im lặng. Bởi không có gì cảm xúc hơn việc chứng kiến một ngôi sao lớn trở lại mạnh mẽ từ tro tàn.

- Là một số 9 vĩ đại, ông đánh giá thế nào về Matheus Cunha trong vai trò này?

- Cậu ấy không phải mẫu tiền đạo cắm cổ điển trong vùng cấm, nhưng chính sự đa năng về mặt chiến thuật đã tạo nên khác biệt, bất kể cậu ấy mang chiếc áo số 9 trên lưng. Bên cạnh việc lập cú đúp ngay trong hiệp một trận gặp Haiti (Brazil thắng 3-0), cậu ấy còn lùi sâu tham gia vào khâu triển khai lối chơi và mở ra nhiều khoảng trống cho các tiền đạo cánh như Vinicius tỏa sáng. Sau đó Cunha còn tiếp tục ghi bàn vào lưới Scotland, trong khi Vinicius lập cú đúp.

- Theo ông, đâu là những ứng cử viên nặng ký nhất cho chức vô địch World Cup 2026?

- Pháp, Tây Ban Nha và Argentina đều trình diễn thứ bóng đá rất hay, với tập thể giàu tính cạnh tranh. Bên cạnh đó, Đức luôn là cái tên nguy hiểm. Tôi nghĩ đấy là những đối thủ lớn nhất có thể ngáng đường Brazil đến ngôi vương.

- Messi (19 bàn) và Mbappe (16 bàn) đã vượt qua ông và đang cạnh tranh trực tiếp cho kỷ lục chân sút vĩ đại nhất lịch sử World Cup. Ông thấy sao?

- Điều đó chứng minh rằng mọi kỷ lục sinh ra là để bị phá vỡ, và bóng đá thì luôn vượt lên trên những con số khô khan. Chúng ta cần nhìn vào di sản mà họ để lại. Nhưng không thể phủ nhận, cả hai đều là những siêu sao vượt tầm những con số thống kê và hoàn toàn xứng đáng đứng bước vào hàng ngũ những cây săn bàn vĩ đại nhất World Cup. Messi là một trong những tượng đài vĩ đại nhất lịch sử bóng đá và đến nay vẫn giữ được tầm ảnh hưởng cũng như sự sắc bén. Còn về Mbappe, lối chơi của cậu ấy làm tôi nhớ lại chính mình thời đỉnh cao phong độ. Cậu ấy là một trong những ngôi sao lớn nhất của bóng đá đương đại và là người kế thừa hiển nhiên của những huyền thoại.

Hoàng Thông dịch