Anh Châu Văn Khuynh vừa thu hoạch 4ha keo lai sau 4 năm trồng - Ảnh: THANH HUYỀN
Nhắc đến vùng đất U Minh Hạ (tỉnh Cà Mau), nhiều người thường nghĩ ngay đến những cánh rừng tràm bạt ngàn. Tuy nhiên, những năm gần đây, cây keo lai đã và đang dần thay thế vị trí của cây tràm bản địa, trở thành "cây tiền tỉ" giúp hàng ngàn hộ dân dưới lâm phần thoát nghèo và vươn lên làm giàu bền vững.
"Nhàn nhưng có tiền tỉ dễ như chơi"
Từng có nhiều năm gắn bó với cây tràm bản địa, anh Châu Văn Khuynh (ngụ xã Khánh Lâm, tỉnh Cà Mau) chia sẻ gia đình anh chuyển sang trồng keo lai cách nay 8 năm.
Anh Khuynh vừa hoàn tất khai thác 4ha keo lai, thu về hơn 1,2 tỉ đồng. Theo anh, cái khó và tốn kém nhất của trồng keo lai là giai đoạn đầu phải chi khoảng 70 - 100 triệu đồng/ha để lên liếp cao chống ngập úng vào mùa mưa. Tuy nhiên, sau chu kỳ đầu tiên, việc trồng lại không còn tốn nhiều chi phí hay công chăm sóc.
"Khoảng 4 năm quay lại khai thác, mỗi héc ta thu được khoảng 300 triệu đồng. Trồng keo nhàn nhưng có tiền tỉ dễ như chơi. Nhờ cây keo mà người dân trên đất lâm phần mới cất được nhà cửa đàng hoàng và bám trụ lại với rừng", anh Khuynh phấn khởi nói.
Cùng chung niềm vui, ông Trương Trọng Nguyễn (ngụ xã Đá Bạc, tỉnh Cà Mau) cho biết năng suất cây keo lai cao gấp 3 lần cây tràm.
Nếu như 1ha tràm sau cùng chu kỳ canh tác chỉ bán được khoảng 100 triệu đồng thì keo lai đem về tới 300 triệu đồng.
Đặc biệt, keo lai thu hoạch tận dụng được hết từ gốc đến ngọn và nhánh để làm ra nhiều sản phẩm khác nhau, trong khi tràm chủ yếu chỉ phục vụ nhu cầu làm cừ.
"Mỗi hộ dân vùng đất U Minh Hạ trung bình có từ 4 - 6ha đất rừng. Tính nhẩm sau 4 năm, trừ hết chi phí bỏ túi lợi nhuận hơn 1 tỉ đồng khi trồng cây keo lai là chuyện trong tầm tay", ông Nguyễn phân tích.
Tại xã Nguyễn Phích, nơi có hơn 12.000ha đất có rừng, phong trào chuyển sang trồng keo lai cũng diễn ra mạnh mẽ. Giá keo thương phẩm hiện dao động quanh mức 1,2 triệu đồng/tấn.
Những người giàu kinh nghiệm nhẩm tính, chi phí đầu tư cho 1ha keo lai trong suốt chu kỳ 5 năm (bao gồm cây giống, phân bón, công chăm sóc) khoảng 30 triệu đồng, sau khi trừ chi phí có thể thu lãi trung bình khoảng hơn 200 triệu đồng/ha.
Đánh thức tiềm năng, nâng tầm giá trị gỗ rừng trồng
Tỉnh Cà Mau hiện sở hữu diện tích đất lâm nghiệp lớn nhất vùng Đồng bằng sông Cửu Long với hơn 54.000ha rừng sản xuất, trong đó có hơn 18.000ha rừng keo lai được trồng thâm canh kê liếp.
Dù tiềm năng rất lớn nhưng ngành lâm nghiệp địa phương vẫn đối mặt với bài toán nghẽn chuỗi giá trị: gỗ sau khai thác chủ yếu xuất bán ở dạng thô nên giá trị đóng góp cho ngành lâm nghiệp còn chưa tương xứng.
Ngành gỗ keo lai những năm gần đây phát triển mang lại thu nhập cao cho người trồng - Ảnh: THANH HUYỀN
Để khắc phục hạn chế này, ông Nguyễn Phương Nam (45 tuổi), Phó giám đốc Công ty TNHH MTV Lâm nghiệp U Minh Hạ, cho hay sau khi được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho phép đưa cây keo lai vào vùng đất U Minh Hạ, thực tế đã chứng minh loài cây này phát triển rất tốt.
"Chúng tôi đang định hướng chuyển từ rừng gỗ nhỏ sang rừng gỗ lớn để làm giàu trên đất rừng. Nguồn nguyên liệu lớn nhưng công ty vẫn đang thiếu các mắt xích liên kết với các nhà máy chế biến sâu. Hiện đơn vị đã xây dựng các phương án tăng cường chế biến lâm sản để nâng cao giá trị gia tăng cho gỗ rừng trồng", ông Nam thông tin.
Đồng hành cùng địa phương, ông Phùng Quốc Mẫn - Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM - nhận định Cà Mau còn dư địa rất lớn để phát triển kinh tế lâm nghiệp.
Mục tiêu lớn nhất của hội trong thời gian tới là khai thác tối đa tiềm năng này, tạo sinh kế bền vững cho người dân dưới lâm phần và các doanh nghiệp trong ngành gỗ.
"Qua khảo sát thực tế và đánh giá từ các nhà khoa học, cây keo lai rất phù hợp và còn nhiều dư địa phát triển tại Cà Mau. Hội sẽ đóng vai trò cầu nối, kết nối các thành tựu khoa học kỹ thuật với nhà đầu tư và người nông dân để tối ưu hóa lợi nhuận cho người dân. Sứ mệnh của chúng tôi là phục vụ vì sự phát triển chung của ngành và vì đời sống bà con dưới tán rừng", ông Mẫn nhấn mạnh.
Theo kế hoạch phát triển kinh tế lâm nghiệp gắn với bảo vệ và phát triển rừng bền vững giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Cà Mau đặt mục tiêu trong năm 2026 diện tích có rừng tập trung đạt khoảng 95.547ha, trồng mới 183ha và trồng lại sau khai thác 3.985ha.
Tỉnh cũng tập trung bảo vệ 43.006ha rừng đặc dụng, phòng hộ và dự kiến khai thác khoảng 680.000m³ gỗ rừng trồng.
Với tốc độ tăng trưởng khu vực lâm nghiệp ước đạt 4%/năm và nguồn thu từ khai thác gỗ rừng trồng khoảng 850 tỉ đồng trong năm 2026, sự kết nối chặt chẽ giữa "4 nhà" kỳ vọng sẽ giúp nâng tầm cây keo lai, đưa kinh tế lâm nghiệp Cà Mau bứt phá mạnh mẽ.
