TP.HCM sẽ tái cấu trúc 17 khu công nghiệp theo hướng thông minh

Ông Nguyễn Trung Tín - Phó trưởng Ban Quản lý các khu chế xuất và công nghiệp TP.HCM (HEPZA) - cho biết hệ thống khu chế xuất và khu công nghiệp TP.HCM đang đứng trước một cuộc "đại tu" toàn diện để thoát khỏi tấm áo hẹp của mô hình phát triển cũ.

Khu công nghiệp sẽ "đại tu" sang mô hình ứng dụng AI và IoT 

"Việc duy trì mô hình cũ là không khả thi. Để hình thành các khu công nghiệp thông minh, thành phố phải coi việc ứng dụng AI, IoT, Big Data và tự động hóa là nền tảng quan trọng", ông nói, đồng thời xác định mục tiêu trọng tâm là chuyển đổi các khu hiện hữu theo hướng sinh thái, thông minh và đa chức năng.

Mục tiêu này hướng đến việc nâng cao năng suất, tối ưu hóa chuỗi cung ứng và tăng khả năng thích ứng trước các biến động của thị trường.

Cùng với đó, ông Nguyễn Trung Tín đề xuất việc tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp nội địa và doanh nghiệp FDI để nâng cao tỉ lệ nội địa hóa, từ đó giúp doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Thực tế, thành phố hiện sở hữu 17 khu đã được thành lập với tổng diện tích 3.733 ha. Tuy nhiên, con số tổng diện tích thực hiện lộ trình tái cấu trúc lên tới hơn 3.800 ha.

Dữ liệu thống kê cho thấy các khu này đã đạt tỉ lệ lấp đầy khoảng 80%. Đây là một nền tảng kinh tế khổng lồ với 5.300 dự án đầu tư, thu hút tổng vốn gần 80 tỉ đô la Mỹ và tạo ra sinh kế cho 920.000 lao động. Điều này cho thấy tiềm năng đóng góp của các khu chế xuất, khu công nghiệp trong mục tiêu tăng trưởng hai con số của TP.HCM.

Trong khi đó, ông Nguyễn Thành Trung - Phó giám đốc Sở Tài chính TP.HCM - chỉ ra bài toán để TP.HCM tăng trưởng 10% là vừa phải duy trì quy mô nền kinh tế hơn 3 triệu tỉ đồng, vừa phải tái cấu trúc toàn diện mô hình tăng trưởng dựa trên khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Do đó, hiện TP.HCM xác định triển khai đồng bộ nhóm động lực truyền thống và nhóm động lực phát triển mới. 

Đối với nhóm động lực phát triển mới, các dự án hạ tầng chiến lược như vành đai 3, metro số 2, cảng quốc tế Cần Giờ, phát triển logistics và giao thông liên vùng, đồng thời hình thành các không gian kinh tế mới như Trung tâm tài chính quốc tế Thủ Thiêm và khu thương mại tự do (FTZ) cũng đang được tăng tốc triển khai.

Vẫn còn những điểm nghẽn

Phát triển thêm, ông Lê Văn Danh - Phó giám đốc Sở Công Thương TP.HCM - nhìn nhận một trong những điểm nghẽn lớn để phát triển các khu chế xuất, khu công nghiệp là hạ tầng giao thông kết nối giữa các khu công nghiệp, cảng biển, cảng hàng không và trung tâm logistics còn thiếu đồng bộ.

"Điều này dẫn đến tình trạng quá tải cục bộ, kéo dài thời gian lưu thông hàng hóa và đẩy chi phí logistics lên cao", ông nói.

Theo đó, đại diện Sở Công Thương đề xuất tổ chức lại không gian logistics theo mô hình phân cấp khoa học, gồm: lớp logistics quốc tế và cấp vùng, lớp logistics trung chuyển - phân phối, lớp logistics đô thị.

Trọng tâm cốt lõi của nhóm giải pháp này là đẩy nhanh tiến độ đưa vào hoạt động các khu chức năng thuộc khu thương mại tự do TP.HCM gắn với cảng biển tại khu vực Cái Mép Hạ.

Bàn về những động lực mới, ông Robert Linh - Giám đốc Vietnam Industry Zone (VIZ) - cho rằng trong giai đoạn tới, năng lực cạnh tranh của một khu công nghiệp sẽ không còn được quyết định bởi giá thuê đất hay chi phí lao động đơn thuần. 

"Nhà đầu tư ngày càng quan tâm đến chất lượng hạ tầng số, khả năng cung cấp dữ liệu minh bạch, mức độ đáp ứng các tiêu chuẩn ESG, chất lượng dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp và khả năng tham gia vào các hệ sinh thái sản xuất xanh", ông nói.

Theo đó, ông Linh đề xuất các chính sách nhằm thu hút FDI thay vì phải đi tìm kiếm những nguồn lực đầu tư từ nước ngoài. Do đó, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, các chủ đầu tư hạ tầng khu công nghiệp, cộng đồng doanh nghiệp và các đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ.

"Nhà nước đóng vai trò kiến tạo thể chế và hoàn thiện khung pháp lý; doanh nghiệp là chủ thể triển khai; còn các tổ chức khoa học công nghệ là lực lượng đồng hành trong nghiên cứu, chuyển giao và ứng dụng các giải pháp đổi mới sáng tạo", ông nói.