Con tôi 9 tuổi, đã tiêm đủ vaccine viêm não Nhật Bản lúc nhỏ ở trạm y tế. Gần đây bác sĩ nói con vẫn cần mũi nhắc, vì sao? (Thu Trang, 25 tuổi, TP HCM)
Trả lời:
Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm lưu hành tại Việt Nam và nhiều nước châu Á. Virus gây bệnh có trong máu của các loài gia súc, chủ yếu là lợn, và chim hoang dã. Muỗi Culex đốt các loài này và truyền bệnh cho người thông qua vết đốt.
Bệnh có thể diễn tiến nặng, tỷ lệ tử vong khoảng 20-30%. Trong số người sống sót, khoảng 30-50% có thể gặp di chứng thần kinh, tâm thần như liệt, điếc, động kinh, suy giảm nhận thức hoặc cần người thân chăm sóc lâu dài.
Vaccine Jevax phòng viêm não Nhật Bản do Việt Nam sản xuất được đưa vào chương trình Tiêm chủng mở rộng từ năm 1997, ban đầu thí điểm tại một số địa phương, sau đó mở rộng trên toàn quốc. Lịch cơ bản gồm ba mũi: mũi đầu khi trẻ đủ 12 tháng tuổi, mũi hai sau mũi đầu 1-2 tuần, mũi ba sau mũi hai một năm.
Miễn dịch sau tiêm Jevax giảm dần theo thời gian. Vì vậy, trẻ cần tiêm nhắc mỗi ba năm để duy trì khả năng bảo vệ. Với trẻ 9 tuổi đã tiêm đủ các mũi cơ bản khi còn nhỏ, bác sĩ chỉ định tiêm bổ sung nếu trẻ đã đến lịch nhắc là phù hợp.
Trẻ được tiêm ngừa để phòng bệnh tại VNVC. Ảnh: Hoàng Dương
Thực tế, nhiều phụ huynh nghĩ trẻ đã tiêm đủ vaccine viêm não Nhật Bản nên bỏ sót mũi nhắc. Một số trẻ nhập viện trong tình trạng nặng do chưa tiêm đủ hoặc không rõ lịch sử tiêm chủng.
Nghiên cứu trên 71 bệnh nhi viêm não Nhật Bản điều trị tại Trung tâm Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Trung ương, từ tháng 6/2022 đến tháng 8/2023 cho thấy phần lớn trẻ mắc bệnh và có di chứng có lịch sử tiêm vaccine không đủ hoặc không rõ. Trong 15 trẻ chưa tiêm đủ mũi, 10 trẻ có nhiều di chứng sau điều trị.
Phụ huynh nên kiểm tra lại sổ tiêm chủng của trẻ và theo dõi lịch nhắc. Trường hợp không nhớ rõ lịch sử tiêm, gia đình nên đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng để được bác sĩ tư vấn, tránh tự cho rằng trẻ đã được bảo vệ đầy đủ.
Ngoài Jevax trong chương trình Tiêm chủng Mở rộng và tiêm chủng dịch vụ, Việt Nam hiện có một số vaccine viêm não Nhật Bản khác trong tiêm chủng dịch vụ với lịch tiêm đơn giản hơn.
Vaccine thế hệ mới Imojev, dùng cho trẻ từ 9 tháng tuổi và người lớn. Trẻ từ 9 tháng đến dưới 18 tuổi tiêm hai mũi, cách nhau một năm; người từ 18 tuổi trở lên tiêm một mũi.
Vaccine Jeev dùng cho trẻ từ 12 tháng tuổi đến người lớn 49 tuổi. Lịch tiêm gồm hai mũi, cách nhau ít nhất một tháng. Việc tiêm nhắc được bác sĩ tư vấn tùy nguy cơ phơi nhiễm, lịch sử tiêm chủng hoặc khi chuẩn bị đi vào vùng có dịch.
Bạn nên đưa con đến cơ sở tiêm chủng, mang theo sổ tiêm hoặc thông tin các mũi đã tiêm để bác sĩ đánh giá. Nếu bé đã đến lịch nhắc hoặc chưa đủ miễn dịch bảo vệ, việc tiêm bổ sung là cần thiết.
Bác sĩ Trần Thị Xuân Yến
Bác sĩ trưởng, Trung tâm Tiêm chủng VNVC Quận 5
Độc giả đặt câu hỏi tư vấn vaccine để bác sĩ trả lời tại đây.
