Tôi sắp xạ trị để điều trị ung thư phổi nhưng sợ đau. Xạ trị ung thư có gây đau đớn không? (Thế Hùng, 54 tuổi)
Trả lời
Xạ trị là phương pháp dùng tia năng lượng để tiêu diệt tế bào ung thư. Xạ trị ngoài thường không gây đau trong lúc chiếu tia. Người bệnh nằm trên bàn điều trị, máy phát tia di chuyển quanh cơ thể và đưa chùm tia vào đúng vùng cần điều trị. Quá trình này không sử dụng dao mổ, kim chích hay dụng cụ tác động trực tiếp lên cơ thể.
Về mặt sinh học, bức xạ ion hóa tương tác với mô ở cấp độ tế bào và phân tử, gây tổn thương DNA trực tiếp hoặc gián tiếp, khiến tế bào ung thư mất khả năng phân chia và chết dần. Những thay đổi này xảy ra ở mức vi mô, không giống cảm giác bị cắt, chèn ép, bỏng nóng tức thì hay va chạm cơ học nên không tạo cảm giác đau ngay trong buổi chiếu xạ.
Bác sĩ Hiển tư vấn cho người bệnh. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Tuy nhiên, sau nhiều buổi điều trị, một số mô lành nằm trong vùng chiếu, nhất là da và niêm mạc, có thể bị kích ứng hoặc viêm tạm thời. Người bệnh có thể gặp một số tác dụng phụ như đỏ da, rát da, khô da, viêm miệng, đau họng, nuốt đau, tiêu lỏng, tiểu rát hoặc mệt mỏi tùy vùng xạ trị.
Phần lớn tác dụng phụ có thể kiểm soát, cải thiện dần sau điều trị, nhưng mức độ nặng nhẹ khác nhau ở từng người. Một số trường hợp cần thuốc giảm đau, thuốc bôi, chăm sóc da, chăm sóc niêm mạc hoặc hỗ trợ dinh dưỡng theo chỉ định bác sĩ.
Chẳng hạn, người bệnh bị viêm da, bong tróc, mẩn đỏ... do tia xạ có thể dùng các loại kem dưỡng ẩm để cải thiện. Người bệnh cần giữ da khô, sạch, tránh ma sát, gãi hay tiếp xúc với môi trường ô nhiễm. Nếu xuất hiện viêm nhiễm trên da, bác sĩ kê thêm các loại thuốc thoa, bôi hay uống. Trường hợp đau nhiều, bác sĩ kê thuốc giảm đau cho người bệnh.
Một số tác dụng phụ muộn như xơ hóa mô, phù bạch huyết... ít khi xảy ra khi xạ trị công nghệ cao.
Sau xạ trị, bạn nên ăn đủ chất, tăng cường thịt nạc, trứng, cá, rau củ, trái cây... để cải thiện sức khỏe tổng thể. Uống khoảng hai lít nước mỗi ngày, đi bộ, tập thể dục nhẹ nhàng 30 phút mỗi ngày, giữ tinh thần lạc quan... góp tăng cường trao đổi chất, giảm mệt mỏi, yếu cơ. Người bệnh sau điều trị nên tái khám định kỳ để theo dõi, phát hiện sớm bất thường (nếu có) và điều trị kịp thời.
BS.CKII Nguyễn Thế Hiển
Trưởng khoa Xạ trị, Trung tâm Ung Bướu
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh ung thư tại đây để bác sĩ giải đáp
