Một mình chăm sóc người chồng ung thư phổi do các con đều định cư ở nước ngoài, bà Phương, 71 tuổi, suy kiệt thể chất và tinh thần.
Người phụ nữ ở phường Cầu Kiệu, TP HCM, nhớ lại khoảng 5 năm trước, chồng bà được chẩn đoán ung thư phổi. Từ đó, bà gần như tuần nào cũng vào viện cùng ông.
Từ năm 2023, việc đi lại vất vả hơn. Nhiều bệnh nhân của Bệnh viện Ung bướu TP HCM chuyển sang cơ sở tại TP Thủ Đức (cũ). Bà một mình đưa chồng đi khám, hóa trị. Chiếc xe lăn theo hai vợ chồng qua nhiều hành lang, từ phòng khám đến khu điều trị. Khi bệnh trở nặng, bà nhiều đêm thức trắng để theo dõi chồng.
Hơn bốn năm chăm chồng bệnh nặng làm sức khỏe bà giảm sút. Bà đau cột sống, mệt mỏi và suy kiệt tinh thần. Sau khi chồng qua đời, bà lo nhiều hơn cho sức khỏe của mình. Bà khám định kỳ, chú ý ăn uống, sinh hoạt. Bà cũng tìm hiểu và tiêm vaccine cúm, phế cầu để phòng các bệnh hô hấp.
Bà Phương tiêm vaccine phế cầu để phòng ngừa viêm phổi và các bệnh lý do phế cầu khuẩn. Ảnh: Hoàng Dương
Gia đình ông Mạnh, 58 tuổi, ở Thanh Hóa, cũng trải qua ba năm nặng nề. Ông phát hiện ung thư gan trên nền viêm gan B mạn tính.
Ban đầu, triệu chứng không rõ. Ông đau bụng âm ỉ, mệt mỏi. Gia đình nghĩ ông đau dạ dày hoặc khó chịu do thời tiết. Khi cơn đau kéo dài, bụng chướng nhiều hơn, người nhà mới đưa ông đi khám.
"Nghe đến ung thư là như nghe án tử", con trai ông Mạnh nói. Trước đó, ông biết mình mắc viêm gan B nhưng không điều trị. Gia đình không nghĩ bệnh có thể dẫn đến ung thư gan.
Từ ngày ông phát bệnh, sinh hoạt cả nhà đảo lộn. Người thân thay phiên đưa ông ra Hà Nội điều trị. Có người xin nghỉ việc dài ngày. Có người chạy thêm xe ôm công nghệ để có tiền lo viện phí. Sau mỗi đợt truyền thuốc, ông gầy và mệt hơn. Người nhà vừa thương, vừa lo, nhưng không biết làm gì hơn.
Sau khi được bác sĩ giải thích về viêm gan B, các thành viên trong gia đình lần lượt đi xét nghiệm và tiêm vaccine phòng ngừa.
Bác sĩ Phan Nguyễn Trường Giang, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, cho biết ung thư là quá trình tế bào bình thường biến đổi thành tế bào ác tính. Bệnh có thể liên quan yếu tố di truyền hoặc các tác nhân từ môi trường, lối sống và nhiễm trùng.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới, khoảng 10% bệnh nhân ung thư được chẩn đoán trên toàn cầu năm 2022 liên quan đến nhiễm virus, vi khuẩn.
Người thân kiệt sức khi chăm sóc người bệnh bị ung thư. Ảnh: Vecteezy
Một số tác nhân nhiễm trùng có thể làm tăng nguy cơ ung thư. Trong đó, type HPV nguy cơ cao liên quan đến gần như tất cả ca ung thư cổ tử cung. Virus này cũng liên quan đến một số ung thư hậu môn, âm hộ, âm đạo, hầu họng và dương vật. Virus viêm gan B và virus viêm gan C có thể gây ung thư gan. H. pylori liên quan đến ung thư dạ dày và u lympho mô niêm mạc dạ dày. Virus Epstein-Barr có thể liên quan đến ung thư hạch, ung thư vùng mũi họng.
Nghiên cứu tại Trung tâm Ung bướu, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho thấy hơn 97% người chăm sóc bệnh nhân ung thư là người thân trong gia đình. Nhóm này thường chịu nhiều áp lực. Họ lo cho tương lai của người bệnh. Họ cũng áp lực về tài chính, do chi phí điều trị và chăm sóc hằng ngày kéo dài.
Bác sĩ Giang cho biết Việt Nam hiện có vaccine phòng viêm gan B cho trẻ em, người lớn và vaccine phòng HPV cho người từ 9 đến 45 tuổi. Tùy độ tuổi, giới tính, lịch sử chủng ngừa và nhu cầu, bác sĩ sẽ tư vấn loại vaccine, lịch tiêm phù hợp.
Ngoài ra, một số bệnh truyền nhiễm như cúm, phế cầu, hợp bào hô hấp RSV, thủy đậu có thể gây biến chứng viêm phổi nặng. Người cao tuổi và người có bệnh nền có nguy cơ diễn tiến nặng hơn. Bác sĩ khuyến cáo người dân tiêm vaccine đầy đủ để chủ động bảo vệ sức khỏe.
Người dân cũng nên giữ lối sống lành mạnh, không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống đủ dinh dưỡng, vận động thường xuyên, hạn chế tiếp xúc ô nhiễm không khí và ánh nắng gay gắt. Những thói quen này góp phần bảo vệ sức khỏe và giảm nguy cơ mắc một số bệnh.
Hoàng Yến
*Tên nhân vật đã được thay đổi.
