Đề xuất miễn hoàn trả tiền bồi thường cho người thi hành công vụ nếu lập công lớn

Sáng 3-8, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng đã trình Quốc hội tờ trình của Chính phủ về dự Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Đề xuất sửa đổi, bổ sung nhiều nội dung

Đối với dự Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước gồm 2 điều. Trong đó, điều 1 sửa đổi, bổ sung 35 điều, bãi bỏ 2 điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hiện hành và điều 2 là điều khoản thi hành.

Ông Hoàng Thanh Tùng cho biết dự luật kế thừa quy định "việc bồi thường của Nhà nước được thực hiện theo quy định của luật này".

Đồng thời bổ sung quy định "trường hợp luật khác quy định về phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước thì việc xác định phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước áp dụng theo luật đó".

Việc bổ sung nội dung trên để bảo đảm tính khả thi, khắc phục mâu thuẫn, chồng chéo, thiếu thống nhất của hệ thống pháp luật và phù hợp với thực tiễn lập pháp của Quốc hội thời gian qua.

Một số luật khác đã quy định về phạm vi bồi thường của Nhà nước, gần đây nhất là Luật Quản lý thuế mới có hiệu lực từ ngày 1-7-2026.

Đề xuất bổ sung trên cũng nhằm tạo sự linh hoạt trong hoạt động lập pháp của Quốc hội, kịp thời phản ứng chính sách khi thực tiễn đòi hỏi cần quy định phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước tại các luật khác; bảo đảm tính ổn định của hệ thống pháp luật, tránh tình trạng nhiều luật sửa đổi luật này.

Tuy nhiên theo ông Tùng, quá trình xây dựng dự thảo luật, còn có ý kiến khác nhau nên Chính phủ trình Quốc hội 2 phương án.

Phương án 1 được Chính phủ lựa chọn và thể hiện trong dự luật như trên. 

Phương án 2, giữ như quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước hiện hành, chỉ quy định "việc bồi thường của Nhà nước được thực hiện theo quy định của luật này".

Một nội dung mới khác trong dự luật là sửa đổi, bổ sung các quy định về thủ tục giải quyết yêu cầu bồi thường theo hướng đơn giản hóa và chuyển đổi số trong việc giải quyết yêu cầu bồi thường.

Dự luật bổ sung quy định việc ban hành quyết định giải quyết bồi thường trong trường hợp thương lượng không thành; tăng thời hiệu khởi kiện yêu cầu tòa án giải quyết bồi thường.

Dự luật quy định rõ người thi hành công vụ có lỗi cố ý gây thiệt hại nhưng không bị truy cứu trách nhiệm hình sự thì mức hoàn trả từ 30 - 50 tháng lương của người đó tại thời điểm có quyết định hoàn trả nhưng tối đa là 50% số tiền mà Nhà nước đã bồi thường.

Đề xuất bổ sung miễn trách nhiệm hoàn trả tiền bồi thường trong một số trường hợp

Dự thảo bổ sung quy định miễn trách nhiệm hoàn trả trong một số trường hợp cụ thể như lập công lớn, mắc bệnh hiểm nghèo; lâm vào hoàn cảnh kinh tế đặc biệt khó khăn kéo dài do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn.

Người thi hành công vụ tại dự luật "là người được tuyển dụng, bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm hoặc chỉ định theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức và pháp luật có liên quan vào một vị trí cơ quan nhà nước để thực hiện nhiệm vụ quản lý hành chính, tố tụng, thi hành án hoặc người khác được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao thực hiện nhiệm vụ có liên quan đến hoạt động quản lý hành chính, tố tụng hoặc thi hành án".

Nêu quan điểm của cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết Ủy ban tán thành phương án 2, giữ nguyên nguyên tắc áp dụng pháp luật, chỉ quy định "việc bồi thường của Nhà nước được thực hiện theo quy định của luật này".

Theo ông, nguyên tắc này đã được quy định và thực hiện nhất quán từ khi ban hành luật đến nay, là căn cứ quan trọng để xác định phạm vi trách nhiệm bồi thường nhà nước.

Vì vậy cần quy định tập trung trong trách nhiệm bồi thường của Nhà nước để bảo đảm minh bạch, khả thi, tránh tình trạng mở rộng không có căn cứ phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước trong các luật khác.

Một số ý kiến cơ quan thẩm tra cho rằng trong bối cảnh thực tiễn có nhiều biến động, quy định như phương án 1 sẽ linh hoạt hơn trong xác định phạm vi trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, bảo đảm tính kịp thời...