Doanh nghiệp đẩy mạnh thanh toán số, ngân hàng nói gì về chính sách phí?

Chiều 11-6, workshop với chủ đề "Tài chính số cho tiểu thương và doanh nghiệp nhỏ" đã thu hút đông đảo các hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ tham gia và hào hứng đặt câu hỏi. 

Tháo gỡ vướng mắc thuế trong thanh toán số

Bà Lê Phương, Giám đốc Vikki Bank - Cụm quận 3 cho hay, phí trong thanh toán là vấn đề rất trăn trở trong ngành F&B, phần phí này sẽ do ai thanh toán, thu phí của khách hàng hay nhà hàng chịu.. vì liên quan đến vấn đề cạnh tranh, vận hành. 

"Tôi đi du lịch nhiều nơi và thấy rằng thanh toán qua Alipay phí rất thấp, trong khi thanh toán tại các nước khác thì phí chuyển đổi ngoại tệ khá cao. Từ đây đặt ra câu chuyện với các ngân hàng và trung gian thanh toán làm sao cho tăng tính kết nối, sao cho giảm đi được phí mà khách hàng phải chịu. Đó là bài toán của ngân hàng", bà Phương chia sẻ.

Với Vikki Bank, hiện ngân hàng đang kết nối với NAPAS để tặng loa thần tài, tặng chữ ký số, giúp hộ kinh doanh giảm chi phí đầu tư. Bà Lê Phương cũng gợi ý một số nhà hàng, chẳng hạn như Hoàng Yến có thể đầu tư QR Code cho những khách hàng nhỏ lẻ, thanh toán với số tiền ít hơn.

Tuy nhiên bà Lê Phương cũng bày tỏ băn khoăn khi hiện nay theo quy định để đưa vào chi phí được trừ thì phải chuyển khoản thanh toán từ tài khoản của công ty. 

Theo bà Lê Phương, trên thực tế áp dụng đã phát sinh hàng loạt bất cập, chẳng hạn như khi tiếp khách, không thể hẹn với nhà hàng về công ty mới chuyển khoản, trong khi kế toán công ty lại không thể chuyển khoản thanh toán ngay khi chưa hạch toán theo quy định chi tiêu nội bộ. Vậy giải bài toán này như thế nào, rất mong cơ quan thuế có giải pháp tháo gỡ cho doanh nghiệp.

Chuyển đổi số không đáng sợ

"Chuyển đổi số không đáng sợ, đáng sợ là mình không thấy được lợi ích dài hạn", PGS.TS Phạm Thị Thanh Xuân - Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển công nghệ ngân hàng, Trường Đại học Kinh tế - Luật (ĐHQG TP.HCM) nhấn mạnh khi bắt đầu buổi workshop. 

Theo TS Thanh Xuân, chuyển đổi số là một quá trình liên tục, không chỉ thay đổi cách vận hành nội bộ mà còn phải thích ứng với sự thay đổi của khách hàng. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng trẻ hóa và quen với thanh toán số, tiểu thương nếu không thay đổi sẽ dần bị bỏ lại phía sau.

Tuy nhiên, trên thực tế, có không ít tiểu thương hiện vẫn còn tâm lý e ngại tài chính số với hàng loạt nỗi lo như lộ doanh thu, phải đóng thuế nhiều hơn, ứng dụng phức tạp, tốn chi phí hay lo ngại rủi ro mất tiền. Trong khi, phần lớn những lo lắng này xuất phát từ thông tin đã cũ hoặc chưa đầy đủ.

Về thuế, theo quy định hiện hành từ năm 2026, hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỉ đồng mỗi năm không phải nộp thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân. Đồng thời, thuế khoán và lệ phí môn bài đối với hộ kinh doanh cũng được bãi bỏ. Việc nhận thanh toán bằng tiền mặt hay chuyển khoản đều được xem là doanh thu như nhau, do đó quét mã QR không làm phát sinh thêm nghĩa vụ thuế.

TS Thanh Xuân cho biết, đang có tồn tại những lo ngại về chuyển đổi số. Lưu ý rằng, minh bạch dòng tiền không phải để "bị soi" mà giúp nâng cao uy tín, tạo điều kiện tiếp cận vốn và các chính sách hỗ trợ.

Các ứng dụng tài chính hiện nay cũng được thiết kế đơn giản, phù hợp với người kinh doanh nhỏ lẻ, thậm chí có các công cụ như loa thông báo tiền về giúp người bán không cần liên tục kiểm tra điện thoại. Chi phí sử dụng cũng không còn là rào cản khi đa số ngân hàng miễn phí chuyển khoản, miễn phí mã QR và triển khai nhiều chương trình hỗ trợ.

Đáng chú ý, hiện tồn tại nghịch lý, nhiều người né tránh tài chính số vì nghĩ sẽ phát sinh tổn thất, trong khi lợi ích thực tế lại lớn hơn rất nhiều. Thay vì lo lộ doanh thu hay tăng chi phí, việc số hóa giúp tiểu thương bán được nhiều hàng hơn, quản lý dòng tiền hiệu quả hơn, hạn chế thất thoát và từng bước xây dựng hồ sơ tài chính minh bạch.

Minh bạch hôm nay, cơ hội vay vốn lớn và mở rộng ngày mai

TS Thanh Xuân cho biết, với những hộ kinh doanh muốn phát triển thành doanh nghiệp hoặc mở rộng quy mô, dữ liệu giao dịch minh bạch chính là nền tảng để chứng minh năng lực kinh doanh, thu hút đối tác và tiếp cận nguồn vốn.

Dẫn ví dụ, có người quen từng hỏi: "Chị ơi, em có nên lên doanh nghiệp không". Đây là một chủ studio chụp ảnh. Theo đó, TS Thanh Xuân khuyên rất nên nâng cấp lên doanh nghiệp. Bởi việc vận hành bài bản ngay từ đầu với hóa đơn, chứng từ và dòng tiền rõ ràng sẽ tạo nên tài sản dữ liệu giá trị, giúp thuận lợi hơn khi cần gọi vốn hoặc liên doanh trong tương lai.

"Tài chính số có thể khiến chúng ta mất một chút thời gian ban đầu để học cách sử dụng và thay đổi thói quen, nhưng lợi ích sẽ kéo dài nhiều năm sau đó. Hôm nay làm tốt rồi, ngày mai sẽ làm tốt hơn nữa. Chuyện minh bạch là tất yếu, càng minh bạch càng thuận lợi về sau", TS Thanh Xuân chia sẻ.

Xu hướng trên không thể đảo ngược khi khách hàng ngày càng ít sử dụng tiền mặt. Vì vậy, TS Thanh Xuân cho rằng chuyển đổi số sớm sẽ giúp tiểu thương đi trước một bước, còn chậm thay đổi có thể đồng nghĩa với việc đánh mất khách hàng và cơ hội phát triển trong tương lai. Đặc biệt: "chuyển đổi số hôm nay, cơ hội vay vốn lớn ngày mai".

Chẳng hạn, hai quán cùng bán trong một con hẻm. Một quán chỉ nhận tiền mặt nên nhiều lần bỏ lỡ khách hàng muốn chuyển khoản. Trong khi đó, quán bên cạnh chấp nhận thanh toán QR, tiền về tự động ghi nhận, quản lý dễ dàng hơn và thậm chí có cơ hội tiếp cận các khoản vay từ ngân hàng để mở rộng kinh doanh.

Thanh toán xuyên biên giới: Người bán nhận đủ tiền, không phải lo tỷ giá

Đặt câu hỏi tại chương trình, anh Nguyễn Trọng Sơn, hộ kinh doanh quần áo Jaystore (Phường Hoà Hưng, TP.HCM ) cho biết đơn vị đang phục vụ lượng lớn khách du lịch và khách quốc tế đến mua sắm.

Anh Sơn quan tâm đến cơ chế phí quy đổi ngoại tệ trong các giao dịch thanh toán xuyên biên giới, đồng thời muốn tìm hiểu các chương trình ưu đãi dành cho doanh nghiệp vừa, nhỏ và hộ kinh doanh.

Trả lời vấn đề này, ông Phạm Quang Khánh, phó trưởng Đại diện Công ty CP Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) - cho biết người bán hàng không cần quá lo lắng về câu chuyện phí chuyển đổi ngoại tệ hay biến động tỷ giá. Theo đó, các khoản phí quy đổi ngoại tệ và phí giao dịch quốc tế chủ yếu được áp dụng đối với phía người mua hàng, tùy thuộc vào ngân hàng hoặc tổ chức phát hành phương thức thanh toán của khách.

Đại diện NAPAS phân tích, trong một giao dịch thanh toán xuyên biên giới thường tồn tại hai loại chi phí chính gồm phí chuyển đổi ngoại tệ và phí giao dịch quốc tế. Tuy nhiên, mức phí cụ thể sẽ do đơn vị phát hành phương thức thanh toán của khách hàng quyết định.

Điều quan trọng đối với người bán là số tiền nhận được cuối cùng bằng đồng Việt Nam. Khi giao dịch hoàn tất, hộ kinh doanh và doanh nghiệp sẽ nhận đúng số tiền đã niêm yết bằng đồng Việt Nam mà không phải tự xử lý các vấn đề liên quan đến quy đổi ngoại tệ.

Bên cạnh lợi ích về thanh toán, đại diện NAPAS cho biết đơn vị đang phối hợp với nhiều tổ chức thanh toán quốc tế và đối tác trong khu vực để thúc đẩy chi tiêu của du khách khi đến Việt Nam.

Các chương trình hợp tác hiện được triển khai với nhiều thị trường trong khu vực như Thái Lan, Campuchia cùng các đối tác thanh toán quốc tế nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho khách du lịch sử dụng các phương thức thanh toán quen thuộc khi mua sắm tại Việt Nam.

Đáng chú ý, một số đối tác như Alipay còn vận hành các cổng thông tin du lịch dành riêng cho khách quốc tế. Thông qua các nền tảng này, nhà bán hàng tại Việt Nam có thể đăng tải thông tin về cửa hàng, sản phẩm, dịch vụ cũng như các chương trình khuyến mại.

"Napas và các đối tác quốc tế cũng sẵn sàng phối hợp với các hộ kinh doanh, doanh nghiệp để triển khai các chương trình khuyến mại chung, qua đó kích thích nhu cầu mua sắm và gia tăng chi tiêu của khách du lịch tại Việt Nam", ông Khánh cho hay

Phân biệt thanh toán QR online và offline

Tham dự buổi workshop, chị Oanh (chủ shop thời trang) đặt câu hỏi về khả năng thanh toán xuyên biên giới chỉ bằng việc quét mã QRGlobal. "Nếu người dùng ở Trung Quốc, họ có thể quét mã này để thanh toán cho đơn hàng ở Việt Nam được hay không? Và ngược lại, tôi ở Việt Nam có thể quét mã QR để thanh toán cho đối tác ở Trung Quốc được hay không?", chị Oanh nêu. 

Theo chị Oanh, việc có thể quét mã QR Global sẽ mang lại nhiều lợi ích so với việc thanh toán qua các loại thẻ hiện nay, khi mã QR có thể được tích hợp vào hệ thống quản lý và khoản thanh toán gần như sẽ nhận được ngay lập tức.

Giải đáp câu hỏi của chị Oanh, bà Phạm Thu Huyền, Giám đốc Phát triển Kinh doanh Alipay+ / Ant International Việt Nam - cho biết trong thanh toán xuyên biên giới sẽ có hai mảng là online và offline. Hiện Alipay chưa triển khai thanh toán online tại Việt Nam, trong khi phương thức thanh toán offline sẽ yêu cầu người dùng phải có mặt tại quốc gia nơi thanh toán.

Tăng ưu đãi cùng chính sách hỗ trợ để hộ kinh doanh doanh nghiệp nhỏ

Từ thực tế kinh doanh, ông Nguyễn Khánh Sơn - Nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Hoàng Yến Group - cho biết những năm gần đây việc sử dụng tiền mặt của khách Việt ngày càng giảm, trong khi hình thức thanh toán bằng QR, chuyển khoản tăng lên rõ rệt. Diễn biến này góp phần thúc đẩy doanh số bán lẻ. Năm vừa qua, doanh thu qua ngân hàng của doanh nghiệp đạt bình quân khoảng 15 tỉ đồng, năm 2026 dự báo tiếp tục tăng trưởng cao hơn.

Trong quá trình áp dụng hình thức thanh toán số, ông Sơn cho biết doanh nghiệp cũng phải chi trả nhiều loại phí cho ngân hàng. Do đó, ông đặt câu hỏi: Đối với những doanh nghiệp có doanh thu lớn, ngân hàng có giải pháp nào để áp dụng mức phí ưu đãi hơn cho các giao dịch thanh toán bằng chuyển khoản hoặc thẻ?

Với câu hỏi trên, ông Vũ Anh Dũng - Phó Giám đốc Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) trả lời: Mỗi ngân hàng đều có biểu phí nhất định đối với các dịch vụ thanh toán. Việc xây dựng mức phí được tính toán trên cơ sở tổng hòa lợi ích giữa khách hàng và ngân hàng.

BIDV đầu tư mạnh cho hạ tầng thanh toán, luôn nỗ lực cân đối để mang lại lợi ích phù hợp cho đối tác, khách hàng. Do đó, đối với những doanh nghiệp có quy mô giao dịch lớn, ngân hàng hoàn toàn có thể xem xét các chính sách ưu đãi phù hợp trên cơ sở hiệu quả hợp tác giữa hai bên.

Bà Lê Phương - Giám đốc Vikki Bank (cụm Quận 3) cũng cho biết, chi phí thanh toán qua POS hay QR là một trong những vấn đề được nhiều doanh nghiệp quan tâm, đặc biệt là nhóm F&B. Bởi ngoài áp lực cạnh tranh và chi phí vận hành, doanh nghiệp còn phải tính đến các khoản phí thanh toán, ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành và khả năng cạnh tranh.

Hiện Vikki Bank đang triển khai kết nối với NAPAS, đồng thời xây dựng nhiều chương trình ưu đãi nhằm giúp hộ kinh doanh và doanh nghiệp giảm thiểu chi phí đầu tư cho thanh toán số.

Qua sự kiện, bà Lê Phương cũng nhận mạnh, khi hộ kinh doanh/doanh nghiệp mở rộng quy mô giao dịch, ngân hàng cũng có thêm cơ sở để xây dựng các chính sách ưu đãi phù hợp. Hoạt động kinh doanh minh bạch hơn cũng giúp cả ngân hàng và khách hàng cùng nhận được nhiều lợi ích.

Thanh toán số giúp tăng cơ hội tiếp cận vốn

Ông Ngô Trí Việt - Giám đốc điều hành Công ty Xây dựng Nội thất Nền Tảng Việt đặt câu hỏi: Rào cản lớn nhất khi tiếp cận và sử dụng thanh toán QR hiện nay là gì? Trong thời gian tới, các đơn vị sẽ có giải pháp như thế nào để giảm thiểu những rào cản này?

Với câu hỏi này, ông Phạm Quang Khánh - Phó trưởng Văn phòng đại diện NAPAS - cho biết một trong những rào cản hiện nay là nhiều hộ kinh doanh vẫn quen với giao dịch tiền mặt và chưa nhìn thấy hết lợi ích của số hóa dòng tiền.

Trong khi đó, dòng tiền kinh doanh được số hóa sẽ giúp toàn bộ hoạt động bán hàng được phản ánh qua các số liệu cụ thể. Đây là cơ sở quan trọng để các tổ chức tín dụng đánh giá hoạt động kinh doanh và xem xét cấp tín dụng. Lưu ý rằng, với các giao dịch tiền mặt, ngân hàng rất khó kiểm chứng và đánh giá dòng tiền thực tế.

Nhân đây, ông Khánh cũng cho biết, hình thức QR chuyển khoản thông thường gặp hạn chế trong thanh toán cho khách hàng xuyên biên giới. Vì vậy, QR Global được tạo ra để giải quyết vấn đề, giúp mở rộng khả năng thanh toán cho khách quốc tế, đồng thời tạo điều kiện để các hộ kinh doanh và doanh nghiệp tiếp cận nhiều khách hàng hơn.

Ngày nay khách hàng ưu tiên thanh toán không dùng tiền mặt nhờ sử dụng tất cả app ngân hàng/ví điện tử để thực hiện thanh toán, không cần nhập lại thông tin. Về nguồn tiền thì ngày xưa là tiền mặt hoặc thẻ thì bây giờ sẽ mở rộng ra là ví điện tử, hoặc các công cụ loyalty point hay voucher…

Bên cạnh đó, các hoạt động lừa đảo qua mạng, lừa đảo trực tuyến, cũng như các vấn nạn trong quá trình vận hành về bán lẻ, ví dụ như thẻ giả mạo, tiền giả… được các nhà bán hàng rất quan tâm. 

"Các đơn vị bán hàng, phía doanh nghiệp cũng rất quan tâm đến việc tăng doanh thu, tiết giảm chi phí, cũng như cải thiện quy trình vận hành, quy trình bán hàng… Đây được xem là "đơn đặt hàng" các đơn vị cung cấp giải pháp, cung cấp hạ tầng, cung cấp tiện ích về thanh toán sẽ phải làm để đáp ứng các nhu cầu trên", ônh Khánh chia sẻ.