Thứ hai, 15/6/2026, 00:00 (GMT+7)
Sự trở lại của El Nino làm gia tăng nguy cơ nắng nóng khốc liệt kéo dài, thiếu hụt mưa, hạn hán và xâm nhập mặn trong thời gian tới.
El Nino là hiện tượng khí hậu có tác động sâu rộng đến thời tiết toàn cầu. Tại Việt Nam, các giai đoạn El Nino thường đi kèm nhiệt độ tăng cao, lượng mưa suy giảm và số lượng bão trên Biển Đông ít hơn so với trung bình nhiều năm.
Dựa trên số liệu quan trắc mới nhất, chuẩn sai nhiệt độ bề mặt nước biển (SSTA) tại khu vực trung tâm xích đạo Thái Bình Dương (Nino3.4) trong tháng 5/2025 cao hơn trung bình nhiều năm 0,5 độ C, bắt đầu đạt ngưỡng El Nino. Sang tuần đầu tháng 6/2026, SSTA tăng lên mức 0,7 độ C. Với giá trị này, hiện tượng El Nino được xác định đã chính thức bắt đầu.
Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia đánh giá các đợt El Nino mạnh thường để lại tác động rõ nét đến thời tiết và khí hậu Việt Nam. Gần đây nhất là giai đoạn 2015-2016, xuất hiện một trong những sự kiện El Nino mạnh nhất kể từ năm 1950, có cường độ tương đương các đợt El Nino các năm 1982-1983 và 1997-1998.
Khô hạn ở Tây Nguyên năm 2024. Ảnh: Trần Hóa
Tác động nổi bật nhất của El Nino 2015-2016 là nắng nóng kéo dài và khốc liệt. Năm 2015 ghi nhận nhiều đợt nắng nóng diện rộng với thời gian kéo dài kỷ lục. Đợt nắng nóng dài nhất năm kéo dài 39 ngày tại Bắc Trung Bộ, 36 ngày tại Trung Trung Bộ và 32 ngày tại Nam Trung Bộ.
Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia cho biết, trong các đợt nắng nóng này, nhiệt độ cao nhất tại Bắc Trung Bộ phổ biến 39-41 độ C. Trạm khí tượng Con Cuông (Nghệ An) ghi nhận mức nhiệt 42,7 độ C vào ngày 30/5/2015 - một trong những giá trị nhiệt độ cao nhất từng được ghi nhận tại Việt Nam.
Không chỉ gây nắng nóng gay gắt, El Nino còn làm lượng mưa thiếu hụt trên diện rộng. Từ cuối năm 2015 sang đầu năm 2016, dòng chảy trên nhiều hệ thống sông ở Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ suy giảm đáng kể, dẫn đến hạn hán nghiêm trọng. Xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long xuất hiện sớm, lấn sâu vào nội đồng, ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân.
Trong khi đó, hoạt động bão trên Biển Đông có xu hướng giảm rõ rệt. Năm 2015 chỉ ghi nhận 5 cơn bão và 2 áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông, tương đương khoảng 50% so với trung bình nhiều năm. Chỉ có hai cơn bão ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam và cường độ khi đổ bộ không mạnh.
Cơ quan khí tượng dẫn các nghiên cứu khí hậu cho rằng trong điều kiện El Nino, số cơn bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông thường ít hơn bình thường. Số đợt không khí lạnh ảnh hưởng đến nước ta cũng giảm và kết thúc sớm hơn trung bình nhiều năm.
Nắng nóng ở Hà Nội 25/5. Ảnh: Tùng Đinh
El Nino cũng khiến nhiệt độ trung bình các tháng cao hơn bình thường, trong đó tác động rõ nét hơn vào mùa đông và tại khu vực phía Nam. Trong các năm El Nino mạnh, nhiều địa phương đã ghi nhận các kỷ lục mới về nhiệt độ cao nhất tuyệt đối.
Các chuyên gia nhận định, nếu El Nino tiếp tục duy trì và phát triển trong những tháng tới, Việt Nam có thể đối mặt với nguy cơ gia tăng nắng nóng diện rộng, thiếu hụt mưa, hạn hán và xâm nhập mặn. Dù số lượng bão có xu hướng giảm, diễn biến của từng cơn bão vẫn có thể phức tạp và khó lường.
Gia Chính
