Đánh trúng tâm lý cô đơn, những thanh niên thất nghiệp tại Nigeria đã lừa đảo hàng tỷ USD từ nhiều phụ nữ phương Tây qua mạng.
Silvia, một nha sĩ người Tây Ban Nha, tin rằng đã tìm được tình yêu sau các cuộc trò chuyện trên ứng dụng Tinder với Brian - người tự nhận là lính Mỹ đang làm nhiệm vụ ở Syria.
Brian liên tục gửi lời yêu thương và hứa sớm sang Tây Ban Nha gặp mặt. Silvia mua hai chiếc nhẫn cưới để chờ đợi. Sau đó, kẻ mạo danh kể rằng đã phát hiện những thỏi vàng trong lúc làm nhiệm vụ và cần giúp đỡ tài chính để vận chuyển chúng ra khỏi vùng chiến sự.
Con trai Silvia, nhà báo Carlos Barragán, nghi ngờ đây là màn kịch để lừa tiền. Khi dùng công cụ truy vết địa chỉ IP của email, anh phát hiện tin nhắn không xuất phát từ Trung Đông mà từ Lagos, Nigeria.
Ám ảnh bởi câu hỏi vì sao mẹ mình lại mắc bẫy, Barragán quyết định sang Nigeria điều tra. Dù không tìm được danh tính kẻ lừa đảo, anh vẫn thâm nhập vào thế giới của "Yahoo Boys" - biệt danh của các nhóm lừa đảo trực tuyến tại đây.
Một tiệm Internet ở Lagos, Nigeria, tháng 4/2019. Ảnh: Nytimes
Ban đầu Barragán hình dung sẽ đối mặt với một mạng lưới tội phạm công nghệ cao được tổ chức chặt chẽ. Nhưng thực tế hoàn toàn khác. Phần lớn "Yahoo Boys" là những thanh niên thất nghiệp, làm việc một mình trong phòng trọ và thức trắng đêm để tránh sự chú ý của cha mẹ. Ước tính có khoảng 45-80% thanh niên tại Lagos tham gia hoạt động này.
Kịch bản lừa đảo thường qua hai bước. Chúng lấy cắp hình ảnh từ các tài khoản mạng xã hội "bị bỏ rơi" (tài khoản bị chủ nhân bỏ quên hoặc đã lâu không hoạt động), sau đó gửi tin nhắn hàng loạt trên Facebook, Instagram hay Tinder. Bisola, một nữ lừa đảo ngoài 20 tuổi thường mạo danh phụ nữ Mỹ, cho biết tỷ lệ thành công là 1/50.
"Hầu hết mọi người trên mạng đều cô đơn. Khi họ sẵn sàng trả tiền để không bị buồn chán, việc đưa vào bẫy khá dễ dàng", Bisola kể.
Ben, một thanh niên bỏ nghề sửa máy phát điện để đi lừa đảo, cho biết bí quyết là xây dựng lòng tin bằng cách nhắn tin hỏi han từ sáng đến tối. Yêu cầu chuyển tiền chỉ xuất hiện sau nhiều tháng, với các lý do như đóng viện phí, tai nạn hoặc tranh chấp thừa kế.
Với nhiều thanh niên Nigeria, lừa đảo là cách sinh tồn giữa bối cảnh thất nghiệp và lạm phát. Tunde, ngoài 20 tuổi, cho biết những tháng thuận lợi có thể kiếm được 600-1.200 USD, cao hơn nhiều so với mức lương tối thiểu 38 USD của công chức.
Với Azeez, thợ may học việc 14 tuổi, một chiếc thẻ quà tặng 10 USD lừa được từ một nạn nhân người Anh đủ để trả tiền thuê nhà cả tháng cho gia đình. Để giảm cảm giác tội lỗi, nhóm này gọi nạn nhân là "khách hàng" và coi đây là dịch vụ đổi tiền lấy sự bầu bạn.
Trong suốt hành trình điều tra, Barragán hy vọng mình sẽ khám phá ra một chiêu trò đủ tinh vi để lý giải vì sao mẹ mình bị lừa. Cuối cùng anh nhận ra những kẻ lừa đảo thành công không phải vì chúng quá thông minh, mà vì chúng dành thời gian lắng nghe, hỏi han và khiến người đối diện cảm thấy được yêu thương. Khi niềm tin đủ lớn, yêu cầu chuyển tiền mới xuất hiện.
Theo Ủy ban Thương mại Liên bang Mỹ (FTC), lừa đảo tình cảm khiến người Mỹ mất gần 1,5 tỷ USD trong năm 2025. Tại Anh, số vụ báo cáo cũng tăng gần 30% trong năm qua.
Trong cuốn sách The Yahoo Boys mới xuất bản, Barragán cảnh báo trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ giúp tội phạm tạo ra các cuộc trò chuyện tự nhiên và tiếp cận lượng nạn nhân lớn hơn mà không cần nhiều nhân lực.
Ủy ban Tội phạm Kinh tế và Tài chính Nigeria (EFCC) coi nhóm lừa đảo này là "nỗi nhục quốc gia". Cơ quan này đang mở các chiến dịch truy quét, cảnh báo tội phạm mạng ngày càng gắn chặt với các hoạt động rửa tiền xuyên quốc gia.
Bảo Nhiên (Theo Economist, Le Monde)
