Các tòa nhà cao tầng tại khu vực trung tâm thủ đô Tel Aviv - Ảnh: PV TTXVN
Một nghiên cứu công bố gần đây của Viện Nghiên cứu kinh tế - xã hội Shoresh cho thấy cuộc khủng hoảng nhà ở tại Israel không chỉ xuất phát từ tình trạng thiếu nguồn cung, mà còn do các chính sách quy hoạch chưa theo kịp những thay đổi về cơ cấu dân số và nhu cầu nhà ở thực tế, đặc biệt là nhu cầu đối với các căn hộ diện tích nhỏ.
Theo báo cáo do nhà nghiên cứu Yael Mishly thực hiện, giá căn hộ tại Israel đã tăng khoảng 130% trong giai đoạn 2000-2022, trong khi thu nhập ròng của các hộ gia đình chỉ tăng 45%.
Trong cùng thời kỳ, giá thuê nhà tăng khoảng 40%, tương đối phù hợp với tốc độ tăng thu nhập.
Khoảng cách ngày càng lớn giữa giá nhà và thu nhập đã khiến việc sở hữu nhà ở trở nên ngoài tầm với của nhiều người dân. Hệ quả là ngày càng nhiều gia đình phải tiếp tục thuê nhà đến tuổi trung niên thay vì chỉ xem đây là giải pháp tạm thời trong giai đoạn đầu lập nghiệp.
Nghiên cứu cho thấy năm 2001 chỉ khoảng 10% các hộ gia đình gồm 5 thành viên sống trong nhà thuê, nhưng đến năm 2022, tỉ lệ này đã tăng lên 20%.
Xu hướng tương tự cũng được ghi nhận ở hầu hết các nhóm tuổi và quy mô hộ gia đình.
Đáng chú ý, khoảng 54% số hộ thuộc nhóm thu nhập thấp nhất tại Israel hiện phải dành hơn 40% thu nhập khả dụng để trả tiền thuê nhà, thuộc nhóm tỉ lệ cao nhất trong số các quốc gia thành viên Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD).
Báo cáo nhận định một trong những nguyên nhân cốt lõi của cuộc khủng hoảng là sự gia tăng nhanh chóng số lượng hộ gia đình.
Kể từ đầu thập niên 1970, số hộ gia đình tại Israel tăng 350%, cao hơn đáng kể so với mức tăng dân số 290%. Xu hướng này xuất phát từ việc quy mô hộ gia đình ngày càng nhỏ, tuổi thọ tăng khiến người cao tuổi sống độc lập lâu hơn, cùng với số người trưởng thành chưa kết hôn ngày càng nhiều.
Tuy nhiên tốc độ xây dựng nhà ở lại không theo kịp chủ yếu do thiếu lao động. Trong giai đoạn 1990-2023, số hộ gia đình tăng thêm hơn 1,7 triệu hộ, trong khi chỉ có khoảng 1,6 triệu căn hộ được khởi công xây dựng.
Điều này tạo ra tình trạng thiếu hụt hơn 121.000 căn nhà trên thị trường; nếu tính theo số căn hộ hoàn thành, mức thiếu hụt lên tới hơn 272.000 căn.
Một vấn đề khác là cơ cấu sản phẩm nhà ở chưa phù hợp với nhu cầu thực tế. Dù các hộ gia đình một hoặc hai người hiện chiếm hơn 45% tổng số hộ, các căn hộ studio hoặc căn hộ một đến hai phòng ngủ vẫn chỉ chiếm khoảng 20% số dự án nhà ở mới.
Ông Ayal Kimhi, Phó chủ tịch Viện Shoresh, cho rằng cuộc khủng hoảng hiện nay không đơn thuần là vấn đề xây dựng mà là thất bại trong hoạch định chính sách.
Theo ông, nếu chính phủ không điều chỉnh chiến lược quy hoạch và phát triển thị trường nhà ở, đặc biệt phân khúc nhà cho thuê dài hạn và căn hộ quy mô nhỏ, cuộc khủng hoảng nhà ở có nguy cơ trở thành một vấn đề mang tính cấu trúc lâu dài đối với nền kinh tế Israel.
