"AI hiện đại: Từ nguyên lý cổ điển tới mô hình nền tảng" là tên cuốn sách được viết bởi GS. TS Thái Trà My, và PGS. TS Nguyễn Phi Lê, cung cấp cái nhìn toàn diện về trí tuệ nhân tạo.
Trong lễ ra mắt sáng 25/6, hai tác giả GS. TS Thái Trà My, và PGS. TS Nguyễn Phi Lê chia sẻ những suy ngẫm về tác động của AI đối với xã hội cũng như hành trình biên soạn một tài liệu nhập môn dành cho độc giả Việt Nam. Cuốn sách cũng là một trong những chuyên khảo chuyên sâu về trí tuệ nhân tạo đầu tiên được biên soạn bằng tiếng Việt.
Bà My là giáo sư về Khoa học, kỹ thuật máy tính và Thông tin, hiện công tác tại Tổ chức University of Florida Research Foundation, đồng thời giữ chức Phó giám đốc tổ chức Nelms Institute for the Connected World tại Đại học Florida (Mỹ). Còn PGS.TS Nguyễn Phi Lê hiện là Viện trưởng viện Nghiên cứu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI4Life), Đại học bách khoa Hà Nội.
AI hiện đại: Từ nguyên lý cổ điển tới mô hình nền tảng gồm 656 trang, 18 chương, được chia làm 5 phần với ba nội dung chính. Ở phần đầu, tác giả tập trung xây dựng nền tảng toán học và khái niệm cốt lõi, giúp người đọc có cơ sở để tiếp cận lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Tiếp đó, phần lớn dung lượng dành cho các vấn đề kỹ thuật và học máy (Machine Learning), cung cấp kiến thức và kỹ năng để giải quyết các bài toán AI, đồng thời lý giải sự phát triển mạnh mẽ của ứng dụng AI trong thời gian gần đây.
Bìa cuốn sách: AI hiện đại: Từ nguyên lý cổ điển tới mô hình nền tảng
Phát biểu tại sự kiện, GS Thái Trà My cho rằng AI không chỉ làm thay đổi cách con người học tập, làm việc và sáng tạo, mà còn buộc mỗi người nhìn nhận lại những giá trị cốt lõi của chính mình. Theo bà, khi AI ngày càng đảm nhiệm nhiều công việc trí tuệ, điều quan trọng không phải là lo ngại bị thay thế, mà là hiểu công nghệ có thể làm gì, giới hạn của nó ở đâu và cách con người thích ứng.
"Nếu nhìn lại lịch sử, công nghệ chưa bao giờ đối đầu với con người. Chúng luôn là công cụ giúp chúng ta vượt qua những giới hạn của chính mình", bà nói.
Chia sẻ về quá trình biên soạn, PGS.TS Nguyễn Phi Lê cho biết ý tưởng cuốn sách xuất phát từ nhu cầu ngày càng lớn của sinh viên, phụ huynh, người đi làm và những người ngoài ngành muốn tìm hiểu AI nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu.
Nhóm tác giả kỳ vọng xây dựng một tài liệu dễ tiếp cận, có tính hệ thống và cập nhật, không chỉ dành cho sinh viên ngành AI hay khoa học máy tính mà cho bất kỳ ai quan tâm đến lĩnh vực này. Theo hai tác giả, trong bối cảnh AI ngày càng hiện diện trong mọi mặt đời sống, việc phổ cập kiến thức nền tảng sẽ giúp cộng đồng chuẩn bị tốt hơn cho những thay đổi trong tương lai.
Trong cuốn sách, điểm nhấn được đánh giá nằm ở chương cuối, khi tác giả chuyển trọng tâm từ kỹ thuật sang đạo đức AI. Thông qua chương này, hai tác giả nhấn mạnh rằng dù công nghệ phát triển nhanh đến đâu, việc xây dựng và triển khai AI vẫn cần thực hiện một cách thận trọng, bảo đảm các nguyên tắc đạo đức và hướng tới những giá trị thiết thực cho con người cũng như xã hội.
PGS.TS Nguyễn Phi Lê và GS.TS Thái Trà My (thứ hai từ trái qua) trong ngày ra mắt sách. Ảnh: BK
Giới chuyên gia đánh giá cao AI hiện đại: Từ nguyên lý cổ điển tới mô hình nền tảng. Theo PGS. TS Nguyễn Quyết Thắng, Giám đốc Đại học bách khoa Hà Nội, điều gây ấn tượng không chỉ là quy mô cuốn sách, mà còn là cách xây dựng nội dung, khi 18 chương đi từ nền tảng toán học, các kỹ năng, học máy, học sâu cho đến mô hình nền tảng và ứng dụng AI "giống như quá trình một con người trưởng thành, phải có nền tảng và kỹ năng trước khi bước vào cuộc sống".
"Điều hay nhất là chương 18 nói về đạo đức thay vì kỹ thuật. Sau tất cả những kiến thức công nghệ, cuối cùng vẫn phải là đạo đức", ông Thắng nói thêm.
Với kinh nghiệm giảng dạy hơn 40 năm và cũng là độc giả đầu tiên tiếp cận cuốn sách, GS.TS Nguyễn Thanh Thủy, Chủ tịch hội đồng Giáo sư ngành Công nghệ thông tin, bày tỏ ấn tượng với lượng kiến thức, thông tin được giới thiệu. Ông cho rằng đây sẽ là tài liệu "cẩm nang", hữu ích cho sinh viên, những người nghiên cứu về lĩnh vực này. Quan trọng hơn, cuốn sách là minh chứng cho việc tập hợp, thu hút nhân tài người Việt năm châu về đóng góp cho sự phát triển của đất nước khi GS My được biết đến là chuyên gia hàng đầu về AI tại Mỹ.
PGS. TS Bùi Đức Hùng, Giám đốc kiêm Tổng biên tập nhà xuất bản Bách Khoa Hà Nội, cho biết đơn vị nhận được thông tin về dự án vào tháng 4, tức chưa đầy ba tháng trước ngày ra mắt. Dù thời gian rất gấp, nhà xuất bản vẫn quyết định nhận lời ngay vì nhận thấy đây là công trình có ý nghĩa đối với cộng đồng nghiên cứu và đào tạo AI.
Đại diện Nhà xuất bản Bách Khoa Hà Nội bày tỏ kỳ vọng cuốn sách sẽ trở thành tài liệu tham khảo quan trọng cho hoạt động đào tạo, nghiên cứu và ứng dụng AI tại Việt Nam, đồng thời khẳng định đơn vị sẽ tiếp tục theo đuổi vai trò "cầu nối tri thức" giữa giới khoa học và thực tiễn.
Bảo Lâm
