Tìm liệt sĩ trên dãy Trường Sơn: Nước mắt thời bình hòa vào xương máu chiến tranh

13 giờ trước 30

Dưới bầu trời xanh hòa bình, những chiến sĩ vẫn cật lực găm sâu những lát cuốc vào lòng đất. Mỗi kỷ vật, mảnh xương được phát hiện dưới lớp đất sâu khiến họ không cầm được nước mắt. Giọt lệ hôm nay như hòa vào xương máu của những người lính năm xưa.

Những liệt sĩ linh thiêng

Tiếp tục chuyến đi cùng các chiến sĩ Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ (Đội quy tập) thuộc Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337 tại khe núi Cha Lỳ (xã Hướng Lập, Quảng Trị), trung tá Phan Đình Phi, Đội trưởng Đội quy tập, chậm rãi nói với chúng tôi bằng giọng đầy tiếc nuối: "Nếu các anh lên sớm hơn một ngày thôi, có lẽ đã chứng kiến được khoảnh khắc tìm thấy liệt sĩ thứ 8".

Nghe những lời chia sẻ của anh, chúng tôi cũng lấy làm tiếc bởi giống như các chiến sĩ, sau mỗi nhát cuốc ai cũng mong đợi có gì đó dần lộ ra dưới lớp đất đỏ. Kinh nghiệm có, sức khỏe có, nhưng để tìm được các liệt sĩ thì cũng phải có thứ gì đó khó gọi tên, là "cái duyên" của những người còn sống và người đã khuất.

"Cách đây một hôm, tôi cho anh em tiếp tục công việc. Nhưng hôm đó tôi để anh em làm tự do, ai muốn tìm đâu thì tìm. Lúc này, trong đội có hai chiến sĩ thường ngày đi làm đều cười nói vui vẻ, nhưng hôm đó cả hai im lặng lạ thường. Sau mệnh lệnh của tôi, hai chiến sĩ đó đến đào ở một huyệt trước đó đã từng đào và bất ngờ tìm được liệt sĩ thứ 8", trung tá Phi kể lại.

Điều kỳ lạ là cũng chính khu vực này vào ngày 8.5, Đội quy tập đã tìm thấy liệt sĩ thứ 7; sau đó tiếp tục mở rộng, đào tìm xung quanh thêm ba ngày nữa nhưng không phát hiện thêm dấu vết gì. Mãi đến chiều 12.5, hai chiến sĩ trong đội là Lưu Văn Trí và Nguyễn Tiến Phong đã tìm được hài cốt liệt sĩ thứ 8.

Giữa khoảng lặng của núi rừng Cha Lỳ, không ai nói thêm điều gì sau câu chuyện của trung tá Phi vừa kể. Chỉ có ánh mắt nhìn nhau đầy xúc động, thật khó để lý giải cảm giác ấy. Nhưng dường như tất cả đều tin rằng đó là sự linh thiêng của những người lính đã nằm lại giữa đại ngàn suốt mấy chục năm qua.

"Khi phát hiện những hài cốt, di vật, cảm xúc trong chúng tôi rất khó tả, mọi mệt nhọc vất vả đều tan biến. Đưa các bác (liệt sĩ - PV) trên tay, chúng tôi cảm thấy biết ơn về sự hy sinh của các bác để cho chúng tôi, những người lính của hòa bình được sống và được thực hiện nhiệm vụ thiêng liêng, cao cả này", trung tá Phi xúc động nói.

Nước mắt người lính thời bình

Đội quy tập được thành lập vào năm 2002. Suốt gần 25 năm thực hiện nhiệm vụ tại tỉnh Quảng Trị, đơn vị đã quy tập 399 hài cốt liệt sĩ. Phía sau mỗi cuộc tìm kiếm ấy luôn là những câu chuyện khiến những người lính từng dày dạn giữa núi rừng cũng phải rơi nước mắt.

Mỗi tầng đất được đào lên là thêm hy vọng cho một cuộc trở về. Và vào khoảnh khắc những di vật, xương cốt dần hiện ra trên tay những cán bộ, chiến sĩ Đội quy tập, mồ hôi và nước mắt của người lính thời bình cũng lặng lẽ hòa vào xương máu của người lính đã hy sinh vì quê hương, đất nước.

Thiếu tá Lương Văn Công, Phó đội trưởng Đội quy tập, vẫn chưa quên lần tìm thấy liệt sĩ Trương Thành Ý vào năm 2024 tại thôn Tà Rùng (xã Khe Sanh), cách đơn vị gần 100 km.

"Trong lúc đào tìm, tôi phát hiện hài cốt liệt sĩ cùng di vật là một mảnh nhôm có khắc tên Trương Thành Ý. Tôi vỡ òa cảm xúc và rơm rớm nước mắt bởi tìm được hài cốt đã là một niềm vui, tìm được những di vật có thông tin sót lại thì càng mừng hơn nữa", thiếu tá Công nói.

Sau khi tìm thấy liệt sĩ giữa núi rừng Tà Rùng, Đội quy tập bắt đầu đưa thông tin cho báo chí, các trang mạng xã hội đăng tải và chỉ sau một thời gian ngắn đã tìm thấy thân nhân của liệt sĩ Trương Thành Ý.

"Cô Nga, cháu của liệt sĩ Trương Thành Ý, đã liên hệ với chúng tôi. Lúc đó họ đang ở nước ngoài, nhận được thông tin liền bay về VN, rồi từ TP.HCM ra xã Khe Sanh để xác minh. Đến nơi, cô Nga quỳ khóc nức nở bởi đã tìm được người bác ruột hy sinh năm 1968, lúc đó chỉ mới 19 tuổi. Nhìn những giọt nước mắt của cô, chúng tôi cũng không kìm được mà khóc theo. Khóc bởi sự đoàn tụ của họ, khóc bởi niềm vui khi đã trực tiếp đưa liệt sĩ Ý từ lòng đất gặp lại thân nhân", thiếu tá Công nghẹn ngào kể lại.

Năm 2025, sau khi hoàn tất cả thủ tục xác minh danh tính và thân nhân, liệt sĩ Trương Thành Ý được người nhà đưa về an táng tại quê hương Nam Định (nay là Ninh Bình), khép lại hành trình "hành quân" dài hơn nửa thế kỷ của một người lính. (còn tiếp)

Đại tá Trần Võ An, Phó chính ủy Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 337, cho biết sau khi Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo quốc gia 515 phát động chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", đơn vị đã xác định đây là một nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, thể hiện trách nhiệm và đạo lý sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ.

"Đơn vị đã nhanh chóng huy động lực lượng, phương tiện triển khai đồng bộ, trong đó đã tập trung rà soát, thu thập, hoàn thiện thông tin về liệt sĩ và tăng cường phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương và nhân dân để xác minh khảo sát nguồn thông tin, phục vụ công tác tìm kiếm. Đồng thời, đơn vị cũng thường xuyên bám địa bàn tổ chức khảo sát thực địa, khoanh vùng các vị trí khi có mộ liệt sĩ và đẩy mạnh công tác tìm kiếm và phát huy vai trò của các nhân chứng lịch sử, cựu chiến binh nhằm nâng cao hiệu quả công tác tìm kiếm, quy tập", đại tá Trần Võ An nói.

Đọc toàn bộ bài viết