Sau nhận thức, các doanh nghiệp tại Việt Nam đã bắt đầu thực thi ESG trước sức ép thị trường, nhà đầu tư, theo các nghiên cứu và chuyên gia.
Đầu tháng 6, HSBC công bố cấp tín dụng thương mại liên kết bền vững ngắn hạn cho chuỗi bán lẻ Bách Hóa Xanh, thuộc Thế Giới Di Dộng (MWG). Nhà băng cho biết đây là tiện ích tín dụng liên kết ESG thứ hai cơ cấu cho MWG, phản ánh đà tăng trưởng liên tục của tài chính thương mại bền vững tại Việt Nam.
Bách Hóa Xanh vận hành hơn 3.000 cửa hàng toàn quốc, đã triển khai các giải pháp giảm thiểu tác động môi trường như tối ưu hóa sử dụng năng lượng.
"Trong quá trình mở rộng mạng lưới và củng cố hoạt động, chúng tôi đồng thời tập trung đạt được những kết quả cụ thể trong lộ trình phát triển bền vững của mình", ông Vũ Đăng Linh, Tổng giám đốc Tập đoàn Thế Giới Di Động, cho biết.
Trong ngành sản xuất, nhà máy tấm xi măng sợi DURAflex gần đây thành đơn vị đầu tiên trong ngành đạt "Zero Carbon" (không phát thải trực tiếp và gián tiếp ở Phạm vi 1 và 2). Ông Nguyễn Trường Hải, Tổng giám đốc Saint-Gobain Việt Nam, cho biết sẽ sớm có thêm nhà máy "NetZero" khác được công ty công bố.
Sản xuất trong nhà máy "NetZero" phakm vi 1 & 2 của DURAflex. Ảnh: Saint-Gobain Việt Nam
Sau giai đoạn nhận thức về các tiêu chí ESG (tác động xã hội, môi trường, kinh doanh), các chuyên gia và khảo sát nhận định doanh nghiệp tại Việt Nam đã chuyển sang bắt tay hành động.
Tại hội nghị "Vietnam ESG Investor Conference lần thứ tư" cuối tháng trước, bà Mimi Vũ, Nhà sáng lập Raise Partners, đánh giá "Việt Nam là một trong những thị trường chuyển động nhanh nhất thế giới" về ESG.
Báo cáo "Vietnam ESG Practitioner Dialogue 2026" do Ipsos Việt Nam và Dear Our Community mới công bố, nhận định ESG tại Việt Nam "đã bước vào giai đoạn thực thi". Doanh nghiệp xem đây như "giấy phép hoạt động" trong chuỗi giá trị toàn cầu và việc đáp ứng là điều kiện tiên quyết để giữ chân khách hàng.
"Nếu chúng tôi không đáp ứng đủ các yêu cầu ESG đúng hạn, hợp đồng sẽ không được gia hạn", lãnh đạo một doanh nghiệp chưa niêm yết, cho biết. Có hàng loạt lý do để doanh nghiệp phải triển khai thực hiện các cam kết bền vững.
Theo báo cáo, cam kết Net Zero vào năm 2050 của Việt Nam đã đưa ESG từ hoạt động trách nhiệm xã hội tự nguyện thành một yêu cầu nhiều tầng nấc. Ví dụ, việc Ủy ban Chứng khoán yêu cầu các công ty thuộc chỉ số VN30 đưa ESG vào báo cáo thường niên mới chỉ là khởi đầu của một quá trình chuyển đổi rộng lớn hơn.
Chính phủ cũng bắt đầu áp dụng các quy định nghiêm ngặt hơn về quản lý chất thải và giảm sử dụng nhựa đối với các nhà sản xuất và nhà bán lẻ. Các chương trình thúc đẩy năng lượng tái tạo, sử dụng hiệu quả năng lượng tạo nền móng cho chuyển đổi trong ngành sản xuất như vật liệu xây dựng, theo ông Hải.
"Các khung pháp lý về kiểm soát tác động môi trường, báo cáo và tuân thủ thúc đẩy doanh nghiệp chuyển từ cách tiếp cận phản ứng sang quản trị phát thải chủ động và bài bản hơn", ông Hải, nói thêm.
Nhà đầu tư xem ESG như "bộ lọc" rót vốn. Ông Craig Martin, Chủ tịch điều hành Dynam Capital, nói ESG phản ánh tính minh bạch, quản trị vững chắc và gắn kết chủ động. "Những công ty cam kết thực hiện các trụ cột này sẽ chứng minh được họ sẵn sàng tiếp cận nguồn vốn quốc tế phù hợp", ông nói.
Người lao động cũng có xu hướng chọn nhà tuyển dụng dựa trên các giá trị phát triển bền vững còn người tiêu dùng dùng sức mua để thúc đẩy các sản phẩm "xanh". "Khảo sát Người tiêu dùng 2025" của PwC cho biết 96% người tiêu dùng Việt lo ngại về biến đổi khí hậu, cao nhất châu Á - Thái Bình Dương.
Theo nghiên cứu của Ipsos Việt Nam và Dear Our Community, doanh nghiệp tại Việt Nam đang triển khai ESG theo 4 cách, tùy bối cảnh kinh doanh. Nhóm quy mô vừa và nhỏ, nhà cung cấp cấp hai, cấp ba chủ yếu "tuân thủ thụ động". Doanh nghiệp sản xuất và dịch vụ quy mô vừa thì "tích hợp từng bước".
Sâu hơn, doanh nghiệp niêm yết và tập đoàn lớn trong nước tiếp cận theo hướng "tích hợp chiến lược". Một số doanh nghiệp Việt tiên phong và tập đoàn đa quốc gia đã "chuyển đổi ESG thành điểm cốt lõi trong mô hình kinh doanh".
Tuy nhiên, thực thi ESG không dễ dàng. Báo cáo chỉ ra 5 điểm nghẽn chính gồm quản trị yếu hoặc thiếu, đo lường tác động và chứng minh hiệu quả đầu tư (ROI) còn khó khăn. Cùng với đó là nghịch lý tiếp cận vốn, thiếu hụt hạ tầng, kỹ thuật, nhân sự chuyên môn.
Tại hội nghị "Vietnam ESG Investor Conference", các chuyên gia đánh giá rào cản hàng đầu là thiếu hụt dữ liệu kiểm chứng, hệ thống quản trị và năng lực tích hợp các tiêu chuẩn này vào vận hành thực tế. Trước đó, khảo sát tiến trình áp dụng ESG trong ngành tài chính Việt Nam năm 2025 của PwC cho biết dữ liệu và báo cáo là thách thức chính, với 78% thu thập dữ liệu nhưng chỉ 3% sử dụng công cụ phân tích nâng cao và 33% áp dụng kiểm toán độc lập cho báo cáo ESG.
Ghi nhận ý kiến từ 50 lãnh đạo ESG tại các tập đoàn đa quốc gia, doanh nghiệp niêm yết lẫn chưa niêm yết tại Việt Nam, Ipsos đúc kết 3 khuyến nghị. Cụ thể, doanh nghiệp cần xác định rõ các chỉ số tác động, theo dõi kết quả trên toàn chuỗi giá trị và cung cấp minh chứng về tác động cho các bên liên quan.
Với việc người tiêu dùng bày tỏ ủng hộ phát triển bền vững nhưng quyết định thực tế vẫn chịu chi phối bởi chi phí, sự tiện lợi và thói quen, nên thiết kế các sáng kiến ESG theo hành vi thực tế, nói rõ lợi ích mang lại.
Ngoài ra, trong bối cảnh phức tạp và phân cực, nhiều doanh nghiệp đang trở nên thận trọng hơn khi truyền thông về ESG. Tuy nhiên, sự im lặng tạo ra mơ hồ và có thể nuôi dưỡng hoài nghi. Vì thế, doanh nghiệp cần đưa ra thông điệp chọn lọc, rõ ràng và đáng tin cậy về tác động từ hoạt động ESG lên cuộc sống.
"Chúng tôi không yêu cầu sự hoàn hảo ngay từ đầu; thay vào đó, chúng tôi tìm kiếm tinh thần sẵn sàng thay đổi và cải thiện theo thời gian", Chủ tịch điều hành Dynam Capital Craig Martin, động viên.
Viễn Thông
