Con trai tôi 10 tuổi, cao 132 cm, nặng 31 kg, thấp hơn nhiều bạn cùng lớp, một tuần nay uống 4-5 hộp sữa mỗi ngày. Uống sữa có tăng chiều cao? (Thu Hà, TP HCM)
Trả lời:
Bé trai 10 tuổi cao 132 cm, nặng 33 kg, tức chỉ số BMI 18.94 - thể trạng bình thường, không có dấu hiệu suy dinh dưỡng hay thừa cân, béo phì. Tuy nhiên, so với chuẩn tăng trưởng tham khảo theo độ tuổi trên thế giới (137.8 cm), chiều cao con bạn thuộc nhóm trung bình thấp. Dù vậy, đây vẫn là giai đoạn tiền dậy thì, các bé sẽ còn cao thêm 5-7 cm mỗi năm tiếp theo. Hiện chưa thể kết luận rằng trẻ thấp còi hay chậm phát triển.
Nhiều phụ huynh cho con uống nhiều sữa với hy vọng cải thiện chiều cao nhanh. Sữa cung cấp canxi, protein, vitamin và khoáng chất cần thiết hỗ trợ phát triển hệ cơ xương, nhưng không phải là yếu tố quyết định trẻ cao hay thấp. Chiều cao chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm di truyền, dinh dưỡng tổng thể, giấc ngủ, vận động, môi trường sống.
Ở mỗi độ tuổi, nhu cầu sữa cho cơ thể thay đổi khác nhau. Uống nhiều sữa có thể gây ra phản ứng ngược, mất cân đối dinh dưỡng, về lâu dài ảnh hưởng đến khả năng hấp thu, trao đổi chất. Một số trường hợp còn tăng nguy cơ thừa cân, béo phì. Con trai bạn trong độ tuổi 10-19 có thể uống khoảng 3 ly sữa mỗi ngày, phân bổ đều vào bữa sáng - trưa - tối. Uống sữa trước giờ ngủ sẽ tận dụng tối đa hàm lượng canxi, giúp trẻ tăng trưởng mạnh.
Bố mẹ cần chú trọng đến yếu tố dinh dưỡng, vận động, sinh hoạt để con đạt chiều cao lý tưởng. Khẩu phần ăn hàng ngày đảm bảo cân đối tinh bột, chất béo, chất đạm, vitamin và khoáng chất khác. Trong đó, canxi, photpho, vitamin D3, kẽm, mangan, DHA là những dưỡng chất cần thiết để phát triển chiều cao. Trẻ nên ăn ba bữa ăn chính trong ngày, thêm 2-3 bữa phụ khi hoạt động nhiều; hạn chế thức ăn nhanh và chế biến sẵn, nhiều dầu mỡ, nước ngọt có gas.
Vận động thể chất kích thích cơ thể tiết hormone tăng trưởng. Trẻ nên dành khoảng 30-60 phút chạy bộ, đu xà, nhảy dây, bơi lội, bóng rổ, bóng chuyền, đạp xe... mỗi ngày để tăng sức bền, phát triển cơ xương. Nếu vận động quá mức, trẻ có thể mệt mỏi, mất sức.
Giấc ngủ cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển thể chất. Ban đêm khi trẻ ngủ sâu là thời điểm "vàng" để tuyến yên sản xuất hormone tăng trưởng chiều cao tốt nhất. Do đó, trẻ nên ngủ sớm trước 22h và ngủ đủ 8-10 tiếng liên tục mỗi ngày.
Phụ huynh nên đưa trẻ khám dinh dưỡng định kỳ để đánh giá thể trạng và nhu cầu dinh dưỡng. Thông qua các phương pháp phân tích thành phần cơ thể bằng máy InBody 770 và xét nghiệm vi chất bằng công nghệ sắc ký lỏng hiệu năng cao (UPLC), bác sĩ có thể phát hiện tình trạng thiếu hoặc thừa dưỡng chất. Từ đó, bác sĩ xây dựng chế độ ăn phù hợp, hỗ trợ trẻ phát triển chiều cao tối ưu thay vì chỉ tăng lượng sữa uống hằng ngày.
ThS.BS Nguyễn Anh Duy Tùng
Chuyên khoa Dinh dưỡng - Tiết chế
Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7
Độc giả gửi câu hỏi về dinh dưỡng tại đây để bác sĩ giải đáp
