TP HCMÔng Thành, 64 tuổi, tê tay chân nhẹ khoảng một tháng nghĩ do mệt mỏi, song nay ngủ dậy liệt nửa người, nói ú ớ, bác sĩ xác định đột quỵ nhồi máu não.
Ông Thành bị tê ran, yếu nhẹ tay chân trái từ một tháng trước, các đợt tê yếu tay chân kéo dài khoảng 30 giây đến một phút rồi tự hết. Lần này, các cơ tê yếu xuất hiện buổi tối và kéo dài hơn, ông Thành đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM trong tình trạng yếu liệt nửa người trái, nói khó.
Ngay khi tiếp nhận người bệnh, bệnh viện kích hoạt quy trình "Code Stroke" nhằm ưu tiên cấp cứu, rút ngắn thời gian chẩn đoán và điều trị đột quỵ. BS.CKI Đặng Khắc Giáp, khoa Thần kinh, Trung tâm Khoa học Thần kinh, cho biết ông Thành đột quỵ lúc thức dậy nên xác định chính xác thời điểm khởi phát đột quỵ gặp nhiều khó khăn. Song đây là yếu tố quan trọng vì thuốc tiêu sợi huyết chỉ phát huy hiệu quả và đảm bảo an toàn trong "thời gian vàng", thường dưới 4,5 giờ từ khi xuất hiện triệu chứng. Sau mốc này, nguy cơ xuất huyết não tăng lên, trong khi khả năng cứu mô não giảm đáng kể.
Người bệnh được chỉ định chụp MRI 3 Tesla não để hỗ trợ bác sĩ xác định giờ đột quỵ, thay vì chụp CT như cấp cứu thường quy. Kết quả ghi nhận ổ nhồi máu cấp ở bán cầu não phải, chưa lan rộng, đồng thời xuất hiện vùng tranh tối tranh sáng giữa mô não đã tổn thương và vùng thiếu máu chưa hoại tử. "Đây là dấu hiệu cho thấy mô não vẫn có thể hồi phục nếu được tái thông mạch máu sớm", bác sĩ Giáp nói, thêm rằng ông Thành vẫn còn có thể điều trị tiêu sợi huyết.
Ảnh MRI cho thấy vùng nhồi máu cấp ở bán cầu não phải, ảnh hưởng vùng vận động và ngôn ngữ của ông Thành. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Sau hội chẩn nhanh, bác sĩ quyết định tiêm thuốc tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch cho ông Thành nhằm làm tan cục máu đông, tái thông dòng máu lên não. Khoảng 15 phút sau tiêm, ông bắt đầu cải thiện khả năng vận động, có thể nhấc tay chân trái và nói rõ hơn. Sau vài giờ, sức cơ phục hồi gần như hoàn toàn, người bệnh có thể tự đi lại, giao tiếp và sinh hoạt bình thường.
Bác sĩ Giáp cho rằng những cơn tê tay chân thoáng qua trước đó của ông Thành nhiều khả năng là cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA) - dấu hiệu cảnh báo sớm của đột quỵ. TIA xảy ra khi dòng máu lên não bị giảm tạm thời do mạch máu hẹp hoặc xuất hiện cục huyết khối nhỏ gây tắc nghẽn trong thời gian ngắn. Mạch máu có khả năng tái thông nhanh nên triệu chứng tự hết khiến nhiều người lầm tưởng bệnh nhẹ hoặc chỉ là rối loạn tuần hoàn thông thường. Tuy nhiên, khoảng 20% người bị TIA có thể xảy ra đột quỵ thật sự trong vòng vài ngày đến vài tháng sau đó nếu không điều trị dự phòng.
Ông Thành đi lại, sinh hoạt bình thường sau vài giờ cấp cứu đột quỵ bằng thuốc tiêu sợi huyết. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Bác sĩ Giáp khuyến cáo không nên xem nhẹ các dấu hiệu thần kinh thoáng qua như tê yếu một bên tay chân, méo miệng, nói khó, nhìn mờ, chóng mặt hoặc mất thăng bằng dù chỉ kéo dài vài chục giây rồi tự hết. Đây có thể là "cơn đột quỵ cảnh báo" trước khi xảy ra nhồi máu não thật sự.
Khác với tê mỏi thông thường do sai tư thế hay chèn ép thần kinh, các triệu chứng cảnh báo đột quỵ thường xuất hiện đột ngột, khu trú một bên cơ thể, có xu hướng lặp đi lặp lại nhiều lần.
Người bệnh tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, rung nhĩ, béo phì, hút thuốc lá hoặc từng có cơn thiếu máu não thoáng qua cần tầm soát nguy cơ đột quỵ theo tư vấn của bác sĩ, tuân thủ điều trị để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.
Trọng Nghĩa
Độc giả đặt câu hỏi về bệnh thần kinh tại đây để bác sĩ giải đáp
