Bệnh Parkinson tiến triển qua các giai đoạn, từ ảnh hưởng một bên cơ thể đến hai bên, làm giảm khả năng vận động, nặng nhất là gây liệt.
Bệnh Parkinson là bệnh lý thần kinh mạn tính, xảy ra do sự thoái hóa dần của các tế bào thần kinh sản xuất dopamine. Dopamine là chất dẫn truyền thần kinh đóng vai trò quan trọng trong điều hòa, kiểm soát vận động. Khi lượng dopamine suy giảm, não gặp khó khăn trong điều khiển các hoạt động của cơ bắp, gây ra các triệu chứng đặc trưng như run khi nghỉ, đơ cứng cơ, chậm vận động toàn thân, mất ổn định tư thế.
Thạc sĩ, bác sĩ Diêm Thị Huyền, Khoa Thần kinh - Đột quỵ, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy, cho biết Parkinson thường tiến triển từ từ, mức độ của các triệu chứng tăng dần theo thời gian. Dựa trên thang điểm phân loại lâm sàng chuẩn quốc tế (thang điểm Hoehn và Yahr), mức độ nghiêm trọng của bệnh Parkinson được chia thành 5 giai đoạn.
Giai đoạn một
Người bệnh có thể xuất hiện triệu chứng run nhẹ ở một bên tay hoặc chân, rõ nhất khi nghỉ ngơi, triệu chứng đa phần xuất hiện một bên cơ thể.
Tình trạng đơ cứng cơ bắt đầu xuất hiện khiến các cử động chậm, kém linh hoạt hơn. Một số dấu hiệu không đặc trưng có thể xuất hiện như giảm biểu cảm khuôn mặt, tư thế hơi khom, giảm vung một bên tay khi đi bộ. Ở giai đoạn này, triệu chứng còn nhẹ, nhiều người bệnh không nhận ra bất thường hoặc nhầm lẫn với dấu hiệu lão hóa tuổi tác.
Giai đoạn hai
Triệu chứng giai đoạn hai ảnh hưởng đến cả hai bên cơ thể hoặc đường giữa. Tình trạng run, đơ cứng cơ, chậm vận động ở giai đoạn này rõ ràng hơn. Các hoạt động sinh hoạt hàng ngày (như vệ sinh cá nhân, mặc quần áo) có thể mất nhiều thời gian để hoàn thành, nhưng người bệnh phần lớn vẫn duy trì được khả năng tự chăm sóc bản thân.
Giai đoạn ba
Người bệnh có thể bị thay đổi dáng đi, bước ngắn, gặp hiện tượng đông cứng dáng đi hoặc khó bắt đầu lúc bước đi hoặc khó dừng lại. Khả năng giữ thăng bằng suy giảm khiến nguy cơ vấp ngã tăng lên.
Ngoài ra, các động tác đứng lên từ ghế, xoay người hoặc di chuyển trong không gian hẹp ở giai đoạn này khó khăn. Dù nguy cơ té ngã tăng song người bệnh nhìn chung vẫn độc lập về thể chất trong sinh hoạt và chưa phụ thuộc vào người chăm sóc.
Bác sĩ điều chỉnh máy kích thích từ trường xuyên sọ điều trị Parkinson cho người bệnh. Ảnh: Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Cầu Giấy
Giai đoạn 4
Đây là giai đoạn hạn chế vận động nghiêm trọng. Người bệnh gặp khó khăn khi hoàn thành các hoạt động sinh hoạt thường ngày, cần sự hỗ trợ nhiều từ người thân. Nguy cơ ngã, chấn thương và các biến chứng do giảm vận động tăng lên.
Giai đoạn 5
Theo bác sĩ Huyền, ở giai đoạn này, tình trạng hạn chế vận động của người bệnh ở mức độ nặng nhất. Họ phụ thuộc hoàn toàn vào người chăm sóc trong các hoạt động sống cơ bản như ăn uống, vệ sinh cá nhân và di chuyển.
Các biến chứng ngoài vận động cũng xuất hiện rõ rệt như suy giảm nhận thức, ảo giác, rối loạn giấc ngủ, bất thường về nuốt và rối loạn chức năng tự chủ. Nguy cơ nhiễm trùng, suy dinh dưỡng do nằm liệt giường cũng tăng cao.
Bác sĩ Huyền cho biết, để chẩn đoán chính xác giai đoạn bệnh, người bệnh cần được khám định kỳ. Các bác sĩ sẽ sử dụng các bộ câu hỏi chuyên sâu để lượng giá toàn diện các phương diện vận động (đơ cứng, run, chậm vận động) và phương diện ngoài vận động (trầm cảm, lo âu, nhận thức, rối loạn giấc ngủ)... Phác đồ điều trị sẽ được cá thể hóa theo từng giai đoạn và bệnh lý đi kèm, giúp người bệnh kiểm soát tốt triệu chứng đồng thời nâng cao chất lượng cuộc sống.
Thanh Long
Độc giả đặt câu hỏi về bệnh thần kinh tại đây để bác sĩ giải đáp
