Thứ tư, 8/7/2026, 16:00 (GMT+7)
Uống nước ngọt thường xuyên, ăn bánh kẹo, thịt chế biến sẵn, món chiên rán dễ dư thừa năng lượng, tăng nguy cơ thừa cân, béo phì và dậy thì sớm.
Chuyên viên dinh dưỡng Nguyễn Trung Hiếu, Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết trẻ thường xuyên ăn thực phẩm nhiều đường, chất béo, muối, kết hợp với lối sống ít vận động dễ tăng cân nhanh. Thừa cân, béo phì là một trong những yếu tố quan trọng có liên quan đến dậy thì sớm. Khi lượng mỡ trong cơ thể tích lũy quá mức, sự thay đổi nội tiết có thể kích thích quá trình dậy thì diễn ra sớm hơn.
Chuyên viên Hiếu cho biết trẻ cần kiểm soát tần suất sử dụng và khẩu phần ăn hợp lý với các món ăn dưới đây.
Đồ chiên rán
Gà, khoai tây, cá viên và xúc xích chế biến bằng cách chiên rán được nhiều trẻ yêu thích nhờ hương vị giòn, béo và đậm vị. Tuy nhiên, những món ăn này giàu năng lượng, chất béo và muối. Khi ăn thường xuyên, đặc biệt khi dùng kèm nước ngọt hoặc các loại sốt nhiều chất béo, trẻ rất dễ nạp vào năng lượng vượt quá nhu cầu của cơ thể.
Món chiên rán thường chứa ít chất xơ, vitamin và khoáng chất hơn so với một bữa ăn cân đối. Cha mẹ nên giới hạn tần suất sử dụng, không nên dùng thay thế bữa chính. Trẻ cần lựa chọn các nguồn đạm lành mạnh như thịt, cá, trứng được chế biến bằng cách hấp, luộc, áp chảo ít dầu hoặc nướng để vừa đảm bảo dinh dưỡng.
Đồ chiên rán giàu năng lượng, chất béo và muối không nên cho trẻ ăn thường xuyên. Ảnh: Vân Anh
Đồ uống nhiều đường
Nước ngọt, trà sữa, nước trái cây đóng chai và siro thường chứa nhiều đường bổ sung. Việc sử dụng thường xuyên các loại đồ uống này còn tạo thói quen thích vị ngọt, khiến trẻ ít uống nước lọc, lười ăn trái cây tươi hoặc không thích sữa không đường. Trẻ cần uống nước lọc, lựa chọn sữa phù hợp độ tuổi và trái cây nguyên miếng thay vì nước ép.
Bánh kẹo, kem
Bánh quy, kẹo, chocolate, kem và các loại bánh ngọt thường chứa nhiều đường, chất béo, năng lượng nhưng ít chất xơ, vitamin và khoáng chất. Trẻ ăn những thực phẩm này trước bữa chính dễ no bụng, dẫn đến ăn ít cơm, thiếu đạm, rau xanh và các vi chất cần thiết.
Một số trẻ không ăn nhiều trong bữa chính nhưng vẫn tăng cân do thường xuyên ăn bánh kẹo, kem giữa các bữa. Thay vì dự trữ nhiều bánh kẹo, gia đình chuẩn bị các món ăn lành mạnh như sữa chua không đường, trái cây ít ngọt, ngô, khoai, các loại hạt phù hợp độ tuổi.
Thịt chế biến sẵn
Thịt viên, giăm bông, thịt xông khói và đồ hộp tiện lợi, dễ chế biến, được nhiều trẻ yêu thích. Tuy nhiên, nhóm này thường chứa nhiều muối, chất béo, phụ gia, năng lượng cao hơn thịt tươi cùng khẩu phần. Trẻ ăn thường xuyên có thể tăng nguy cơ dư muối, tăng cân, hình thành thói quen thích món đậm vị.
Chuyên viên Hiếu khuyến cáo bữa của trẻ nên có đạm tươi như cá, thịt nạc, trứng, đậu phụ, tôm, cua, kết hợp rau xanh, tinh bột phù hợp và chất béo lành mạnh.
Đồ ăn vặt ăn liền
Snack, khoai tây lát, mì ăn liền là nhóm trẻ dễ ăn quá khẩu phần vì giòn, mặn, tiện. Những món này thường giàu tinh bột tinh chế, chất béo, muối, trong khi ít đạm tốt, chất xơ và vi chất.
Mì ăn liền không nên là bữa sáng hoặc bữa tối của trẻ. Khi cho trẻ ăn mì, cha mẹ nên giảm gói gia vị, thêm trứng, thịt, rau xanh. Với snack đóng gói, nên chia khẩu phần nhỏ thay vì để trẻ ăn cả gói lớn.
Theo chuyên viên Hiếu, dinh dưỡng không phải yếu tố duy nhất quyết định dậy thì sớm. Tình trạng này còn liên quan đến di truyền, bệnh lý nội tiết, tiếp xúc chất hóa học... Tuy nhiên, kiểm soát cân nặng là việc cha mẹ có thể chủ động thực hiện.
Cha mẹ nên theo dõi cân nặng, chiều cao của trẻ mỗi 3-6 tháng và đối chiếu với biểu đồ tăng trưởng. Đưa trẻ khám sớm khi tăng cân nhanh, béo bụng, chiều cao tăng bất thường. Dấu hiệu dậy thì sớm ở bé gái là phát triển ngực trước 8 tuổi, có lông mu, lông nách, ra huyết âm đạo. Bé trai tăng kích thước tinh hoàn, dương vật, vỡ giọng, mọc lông mu trước 9 tuổi.
Khám chuyên khoa giúp đánh giá tuổi xương, tình trạng dinh dưỡng, nội tiết và có kế hoạch can thiệp kịp thời. Gia đình không nên tự ý cho trẻ ăn kiêng nghiêm ngặt hoặc dùng thuốc giảm cân. Trẻ vẫn cần đủ năng lượng và dưỡng chất để phát triển chiều cao, trí não và miễn dịch.
Vân Anh
Độc giả gửi câu hỏi về dinh dưỡng tại đây để bác sĩ giải đáp
