Để được chỉ định ghép thận, người bệnh cần đáp ứng các tiêu chí về sức khỏe và mức độ tương thích với thận hiến.
Suy thận mạn giai đoạn cuối là tình trạng chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, khiến cơ thể không còn khả năng đào thải độc tố và dịch dư thừa. Khi đó, người bệnh phải điều trị thay thế bằng lọc máu chu kỳ để duy trì sự sống.
Người bệnh cần chạy thận nhiều lần mỗi tuần và có thể gặp các triệu chứng như mệt mỏi, tụt huyết áp hoặc chuột rút sau khi lọc máu, ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt và chất lượng sống.
Theo ThS.BS.CKII Hà Tuấn Hùng, Phó trưởng khoa Nội thận - Lọc máu, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, ghép thận được xem là phương pháp điều trị tối ưu cho nhiều trường hợp suy thận giai đoạn cuối. Người bệnh cần được đánh giá toàn diện trước khi thực hiện, dựa trên chức năng thận, tình trạng tim mạch, nguy cơ nhiễm trùng, ung thư, các bệnh lý đi kèm và khả năng tuân thủ điều trị lâu dài.
Sau ghép, người bệnh phải sử dụng thuốc chống thải ghép suốt đời và tái khám định kỳ. Do đó, việc đánh giá mức độ phù hợp giữa người hiến và người nhận đóng vai trò quan trọng đối với hiệu quả lâu dài của thận ghép.
Bác sĩ Hùng tư vấn cho người suy thận mạn về điều kiện ghép thận. Ảnh minh họa: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Nguồn thận dùng để ghép có thể đến từ người hiến sống hoặc người hiến chết não. Người hiến sống thường là người thân trong gia đình hoặc người không cùng huyết thống tình nguyện hiến thận nhưng phù hợp về mặt miễn dịch và điều kiện sức khỏe. Với nguồn hiến từ người chết não, quả thận phải đảm bảo chức năng tốt và đáp ứng các tiêu chuẩn trước khi được ghép.
Bác sĩ Hùng cho biết không phải mọi người bệnh suy thận giai đoạn cuối đều có thể đưa vào danh sách chờ ghép. Thông thường, những người được xem xét ghép thận là trường hợp đang điều trị thay thế thận bằng lọc máu chu kỳ, lọc màng bụng hoặc người mắc bệnh thận mạn có mức lọc cầu thận (GFR) từ 15 mL/phút trở xuống. Người bệnh cần có khả năng tuân thủ điều trị, hiểu rõ quy trình chăm sóc sau ghép và duy trì tái khám lâu dài. Sự hỗ trợ từ gia đình hoặc người chăm sóc cũng là yếu tố quan trọng giúp theo dõi sức khỏe và phát hiện sớm các bất thường sau phẫu thuật.
Một số người bệnh đã ở giai đoạn cuối nhưng chưa thể ghép thận do nguy cơ biến chứng cao, bao gồm người mắc bệnh tim mạch nặng, nhiễm trùng, lao chưa kiểm soát, ung thư đang hoạt động hoặc mới điều trị, rối loạn tâm thần chưa được kiểm soát tốt, lạm dụng rượu hoặc chất kích thích. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến độ an toàn của cuộc phẫu thuật cũng như hiệu quả điều trị sau ghép.
Mức độ tương hợp giữa người hiến và người nhận là yếu tố quyết định thành công của ca ghép. Trước phẫu thuật, người bệnh sẽ được thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu như nhóm máu, xét nghiệm hòa hợp mô miễn dịch (định típ HLA - Human Leukocyte Antigen), định danh kháng thể kháng HLA và phản ứng chéo nhằm đánh giá khả năng tương thích miễn dịch. Mức độ tương hợp càng cao thì nguy cơ thải ghép càng thấp và khả năng tồn tại lâu dài của thận ghép càng được cải thiện.
Bác sĩ Hùng khuyến cáo người bệnh suy thận giai đoạn cuối có mong muốn ghép thận nên khám tại các cơ sở có chuyên khoa thận và ghép tạng để được đánh giá toàn diện và tư vấn phương án điều trị phù hợp. Chuẩn bị tốt về sức khỏe, tâm lý cũng như tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn của bác sĩ góp phần nâng cao tỷ lệ thành công và kéo dài tuổi thọ của thận ghép sau phẫu thuật.
Thu Giang
