An Khánh, Bình Trưng - Khi cấp phường gánh trọng trách tỉ đô

Đằng sau những dự án tỉ đô đang khẩn trương triển khai cho thấy cấp phường không còn chỉ là cấp hành chính gần dân nhất, mà đang trở thành mắt xích trực tiếp trong quá trình kiến tạo không gian phát triển đô thị. 

Từ quy hoạch Thủ Thiêm, Trung tâm hành chính - chính trị TP.HCM đến giải phóng mặt bằng Khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc, khối lượng công việc và trách nhiệm của chính quyền cấp phường đã thay đổi nhiều so với trước đây.

Từ phê duyệt quy hoạch Thủ Thiêm đến tham gia các dự án chiến lược

Đầu tháng 4, UBND TP.HCM phê duyệt đồ án quy hoạch chi tiết tỉ lệ 1/500 khu trung tâm chính trị - hành chính - văn hóa và công viên hồ trung tâm tại Thủ Thiêm với quy mô hơn 33ha. 

Chưa đầy hai tuần sau, HĐND TP.HCM tiếp tục thông qua chủ trương đầu tư dự án quảng trường trung tâm và trung tâm hành chính mới với tổng mức đầu tư gần 30.000 tỉ đồng. Công trình cũng được khởi công ngay vào dịp 30-4.

Phía sau những nghị quyết, quyết định đầu tư hay những bản quy hoạch vừa được phê duyệt là hàng loạt đầu việc đang được xử lý hằng ngày tại cơ sở. 

Nơi trực tiếp đứng giữa "điểm nóng" phát triển đó là phường An Khánh. Phường này hiện quản lý khoảng 1.500ha đất, trong đó gần 800ha thuộc khu đô thị mới Thủ Thiêm, nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp quận hoặc sở, ngành nay đã được giao trực tiếp cho địa phương.

"Dự án này mang tính chiến lược, tiến độ triển khai gấp rút nên địa phương phải tham gia từ rất sớm trong quá trình chuẩn bị hồ sơ, rà soát hiện trạng và xử lý các vấn đề liên quan", ông Bùi Văn Biên, Trưởng Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường An Khánh, nói.

Theo ông Biên, nếu như trước đây cấp phường chủ yếu thực hiện vai trò phối hợp thì sau khi tổ chức mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều nhiệm vụ đã được phân cấp trực tiếp về cơ sở. 

Phường hiện tham gia thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến quy hoạch phân khu 1/2.000, quy hoạch chi tiết 1/500, công tác đất đai, giao đất, quản lý quỹ đất công, bồi thường, giải phóng mặt bằng và nhiều nội dung chuyên môn khác. "Trước đây nhiều đầu việc thuộc cấp quận, hiện nay gần như chuyển hết về phường", ông Biên chia sẻ thêm.

Sự thay đổi đó diễn ra đúng vào thời điểm Thủ Thiêm bước vào giai đoạn tăng tốc đầu tư mạnh nhất kể từ nhiều năm qua. Từ các khu dân cư phía Bắc Thủ Thiêm, khu số 3, khu số 4 cho đến trung tâm hành chính mới của thành phố, nhiều hồ sơ quy hoạch đang được triển khai đồng thời.

Mỗi hồ sơ đều phải rà soát hiện trạng, cập nhật dữ liệu đất đai, lấy ý kiến cộng đồng dân cư, tổng hợp ý kiến chuyên môn, phối hợp với đơn vị tư vấn và xử lý các nội dung phát sinh trong quá trình hoàn thiện. 

Tại Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường An Khánh, khoảng 23 công chức đang phụ trách cùng lúc nhiều lĩnh vực chuyên môn. Nhiều cuộc họp diễn ra liên tục để kịp tiến độ các dự án đang được thành phố đẩy nhanh.

"Hiện nay làm việc đến 19-20h hằng ngày là bình thường. Có thời điểm anh em làm cả thứ bảy, chủ nhật để bảo đảm tiến độ. Nếu như trước đây nhiều nội dung được chuẩn bị ở cấp quận hoặc TP Thủ Đức thì nay cán bộ phường phải trực tiếp nghiên cứu hồ sơ, tham mưu hướng xử lý và chịu trách nhiệm đối với phần việc được giao", ông Biên chia sẻ thêm.

Bộ máy cấp phường xử lý công việc quy mô cấp quận

Tháng 1-2026, UBND TP.HCM ban hành kế hoạch bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dự án Khu liên hợp thể dục thể thao quốc gia Rạch Chiếc với mục tiêu hoàn tất bàn giao mặt bằng trong tháng 10-2026. 

Theo quy hoạch, khu Rạch Chiếc sẽ là tổ hợp thể thao quy mô quốc gia với sân vận động từ 65.000 - 75.000 chỗ ngồi, nhà thi đấu 18.000 chỗ, trung tâm thể thao dưới nước 4.000 chỗ, trung tâm thể thao đa năng 10.000 chỗ; tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 145.629 tỉ đồng.

UBND TP.HCM giao Chủ tịch UBND phường Bình Trưng chủ động triển khai các nhiệm vụ thuộc trách nhiệm, chức năng của địa phương, trong đó có nhiều phần việc từng thuộc cấp quận, huyện nay đã được chuyển về phường.

Ông Nguyễn Văn Hưng, Trưởng Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Bình Trưng, cho hay riêng dự án Rạch Chiếc hiện có hơn 900 trường hợp bị ảnh hưởng cần rà soát hồ sơ, đo đạc, kiểm đếm và xây dựng phương án bồi thường.

Theo ông Hưng, có những khu vực tổ công tác phải đi bằng ghe theo các tuyến rạch để tiếp cận hiện trạng đất đai phục vụ công tác đo đạc, kiểm đếm. Chỉ riêng việc xác minh nguồn gốc đất, hiện trạng sử dụng đất của từng trường hợp cũng mất rất nhiều thời gian. Cán bộ, công chức phường phải làm từng bước rất chặt chẽ để vừa đảm bảo tiến độ vừa đảm bảo quyền lợi người dân. 

"Không chỉ dự án Rạch Chiếc, phường Bình Trưng hiện còn tham gia xử lý nhiều phần việc liên quan đến các dự án hạ tầng lớn khác trên địa bàn. Điều này khiến khối lượng công việc của bộ máy phường hiện nay khác rất xa so với mô hình quản lý hành chính cơ sở trước đây", ông Hưng nói.

Theo ông Hưng, để đáp ứng yêu cầu tiến độ, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng phường Bình Trưng đã chia thành nhiều tổ chuyên trách, đồng thời ứng dụng công nghệ số vào công tác quản lý hiện trạng, đo đạc và kiểm đếm. 

"Hiện nay anh em gần như làm việc tất cả các ngày trong tuần. Có những thời điểm phải làm đến 9h tối mới xong việc. Áp lực rất lớn nhưng mọi người đều xác định đây là dự án trọng điểm của thành phố nên phải tập trung tối đa", ông Hưng chia sẻ.

Nhìn từ câu chuyện các dự án "tỉ đô", cấp phường đang trở thành mắt xích trực tiếp trong việc hiện thực hóa các dự án chiến lược của TP.HCM, tác động trực tiếp đến tiến độ của một dự án hàng trăm ngàn tỉ đồng. 

Và cũng từ đây, một kỳ vọng đang dần hiện rõ. Khi bộ máy được tinh gọn, khi đầu mối xử lý công việc được đưa xuống gần dân hơn, nhiều vấn đề có thể được nhận diện và tháo gỡ ngay từ cơ sở thay vì phải qua nhiều tầng nấc trung gian.