TP HCMBé Sang 7 tuổi, thường đọc nhầm chữ, khó nhìn, bác sĩ chẩn đoán viễn thị biến chứng nhược thị, thị lực mắt phải chỉ còn 1/10.
Bé chưa từng được phát hiện mắc tật khúc xạ, đến khi luyện đọc, bé khó nhìn và đọc sai chữ dù được hướng dẫn nhiều lần. Kết quả đo khúc xạ ghi nhận mắt trái của bé viễn thị 0,75 độ, trong khi mắt phải 5 độ - mức viễn thị nặng ở trẻ em. Dù đeo kính đúng số, thị lực tối đa của mắt phải chỉ đạt 1/10, trong khi mắt trái đạt 10/10.
BS.CKI Đoàn Thị Phương Nhi, Trung tâm Mắt Công nghệ cao, Phòng khám Đa khoa Tâm Anh Quận 7, chẩn đoán bé bị viễn thị, biến chứng nhược thị (giảm thị lực do thị giác không phát triển bình thường).
Bác sĩ Nhi cho biết nhiều phụ huynh thường chú ý đến cận, loạn thị khi trẻ bắt đầu đi học nhưng ít nghĩ đến viễn thị. Do viễn thị có biểu hiện nhìn mờ gần, mỏi mắt trong khi vẫn nhìn rõ các vật ở xa - tương tự lão thị ở người trên 40 tuổi, nên bệnh dễ bị bỏ sót ở trẻ.
Viễn thị khá phổ biến ở trẻ nhỏ, thường là viễn thị sinh lý do mắt chưa phát triển hoàn thiện, độ viễn thường dưới 2 độ và có thể giảm dần theo tuổi. Nếu độ viễn cao hơn mức bình thường theo tuổi, chênh lệch giữa hai mắt hoặc kèm lác trong, đây là viễn thị bệnh lý cần điều trị để giảm nguy cơ nhược thị. Nhiều người chỉ phát hiện viễn thị sau tuổi 40 khi khả năng điều tiết suy giảm, trong khi trẻ em và người trẻ thường khó phát hiện do mắt còn điều tiết tốt.
Bé Sang được kiểm tra mắt bằng máy đo khúc xạ tự động. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Với bé Sang, viễn thị xảy ra ở cả hai mắt, nhưng mắt trái nhẹ, mắt phải có độ viễn thị cao và chênh lệch lớn so với mắt trái. Do đó, mắt tự điều tiết để trẻ vẫn có khả năng nhìn rõ và não sẽ ưu tiên sử dụng hình ảnh từ mắt khỏe hơn, lâu dần bỏ qua tín hiệu từ mắt yếu, dẫn đến nhược thị.
Nhược thị là tình trạng giảm thị lực do não không sử dụng hình ảnh từ một mắt trong giai đoạn phát triển thị giác. Nếu không được điều trị kịp thời, thị lực có thể suy giảm vĩnh viễn.
Sang được chỉ định đeo kính đúng độ, che mắt trái 3-4 giờ mỗi ngày kết hợp các bài tập phục hồi chức năng thị giác tại nhà. Sau một tháng đeo kính, che mắt trái và tập phục hồi thị giác, thị lực mắt phải cải thiện từ 1/10 lên 3/10.
Bác sĩ Nhi cho hay nhược thị có khả năng hồi phục tốt nhất nếu được phát hiện và điều trị trước 6 tuổi, khi hệ thống thị giác vẫn đang hoàn thiện. Với trẻ lớn hơn như Sang, hiệu quả điều trị vẫn có nhưng đáp ứng thường chậm hơn và cần kiên trì theo dõi, cơ hội phục hồi về thị lực 10/10 thấp hơn. Nếu bỏ can thiệp hoặc can thiệp không đúng cách, trẻ có thể suy giảm thị lực vĩnh viễn, ảnh hưởng tương lai lâu dài.
Tại Việt Nam, tỷ lệ mắc tật khúc xạ trong môi trường học đường gia tăng. Theo báo cáo dữ liệu do Sở Y tế TP HCM thực hiện vào đầu năm 2025 trên khoảng 495.000 học sinh tại các trường trên địa bàn, ghi nhận hơn 58% mắc tật khúc xạ, trong đó gần 25% được phát hiện lần đầu khi khám sức khỏe.
Bác sĩ Nhi khuyến cáo phụ huynh nên đưa trẻ khám mắt mỗi 6 tháng, trước khi vào mẫu giáo hoặc lớp một, ngay cả khi trẻ chưa than nhìn mờ. Nếu trẻ thường xuyên nheo mắt, đọc sát sách, đọc nhầm chữ, cúi sát khi viết, dụi mắt hoặc than mỏi mắt, cần đưa đến cơ sở chuyên khoa để kiểm tra.
Việc phát hiện sớm không chỉ giúp điều trị hiệu quả các tật khúc xạ mà còn hạn chế nguy cơ nhược thị ảnh hưởng lâu dài đến khả năng học tập và phát triển thị giác.
Ngọc Kim Thắm
*Tên người bệnh đã được thay đổi
Độc giả gửi câu hỏi về bệnh nhãn khoa tại đây để bác sĩ giải đáp
