Hà NộiBé Ngọc, 9 tuổi, cao 140 cm, nặng gần 52 kg, bác sĩ chẩn đoán rối loạn chuyển hóa, béo phì.
Tiến sĩ Trần Quyền An, chuyên viên Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết bé Ngọc có chỉ số BMI là 26,4 kg/m², thuộc nhóm béo phì theo biểu đồ tăng trưởng dành cho lứa tuổi và giới tính. Vòng bụng bệnh nhi 84 cm, tỷ lệ vòng eo trên chiều cao 0,6, cao hơn ngưỡng khuyến nghị dưới 0,5. Các chỉ số này cho thấy tình trạng tích tụ mỡ bụng đáng kể, làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa và các bệnh lý liên quan.
Vùng gáy của bé xuất hiện gai đen - dấu hiệu thường gặp ở người kháng insulin. Các xét nghiệm cho thấy bé bị rối loạn chuyển hóa, tăng acid uric máu.
Gia đình cho biết trước 5 tuổi Ngọc gầy gò, suy dinh dưỡng. Phụ huynh lo bé chậm lớn nên cho bé dùng thực phẩm giàu năng lượng, sau đó bé tăng cân nhanh. Tiến sĩ An cho rằng các bất thường sức khỏe của bệnh nhi có liên quan chặt chẽ đến tình trạng thừa cân, béo phì. Kiểm soát cân nặng, thay đổi lối sống là hướng can thiệp phù hợp trong giai đoạn này.
Tiến sĩ An tư vấn chế độ dinh dưỡng và xây dựng phác đồ riêng cho bé Ngọc. Ảnh: Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh
Chuyên viên dinh dưỡng xây dựng phác đồ cá nhân hóa, tư vấn cho bé Ngọc hạn chế đồ uống có đường, sữa công thức năng lượng cao, thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn nhiều chất béo. Khẩu phần ăn tăng rau xanh, chất xơ và các nguồn đạm phù hợp. Ngọc được hướng dẫn vận động thể lực tối thiểu 60 phút mỗi ngày, hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử, đồng thời duy trì giấc ngủ đủ và đúng giờ.
Sau hơn hai tháng, bệnh nhi giảm 5,5 kg, vòng bụng giảm 10 cm. Kết quả phân tích bằng máy Inbody cho thấy tỷ lệ mỡ cơ thể từ 45,6% xuống còn 35,1%, khối lượng cơ xương tăng. Chỉ số acid uric máu về mức an toàn.
Tiến sĩ An cho biết can thiệp dinh dưỡng ở trẻ em béo phì khác với người lớn. Cha mẹ không nên cho trẻ nhịn ăn cực đoan, cần giảm mỡ thừa, duy trì khối cơ, cải thiện chuyển hóa song vẫn phải bảo đảm trẻ phát triển chiều cao, thể chất phù hợp với lứa tuổi.
Nhiều phụ huynh vì lo con gầy, chậm lớn nên thường xuyên cho trẻ ăn thực phẩm giàu năng lượng như sữa tăng cân, đồ uống ngọt hoặc thực phẩm bổ sung. Một số gia đình cũng tăng khẩu phần ăn vượt quá nhu cầu khuyến nghị theo độ tuổi. Dư thừa năng lượng kéo dài, ít vận động, khiến mỡ thừa tích lũy nhanh.
Béo phì ở trẻ em không chỉ ảnh hưởng đến ngoại hình mà kéo theo rối loạn sức khỏe từ sớm như kháng insulin, gan nhiễm mỡ, rối loạn mỡ máu, tăng acid uric máu hoặc tiền đái tháo đường. Khi trẻ tăng cân nhanh bất thường, vòng bụng lớn hoặc xuất hiện gai đen ở các vùng nếp gấp như gáy, nách, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám dinh dưỡng sớm.
Thúy Hạnh
*Tên người bệnh đã được thay đổi
Độc giả đặt câu hỏi về dinh dưỡng tại đây để bác sĩ giải đáp
