Người dân đến làm thủ tục bảo hiểm xã hội tại Hà Nội - Ảnh: HÀ QUÂN
Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến về dự luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.
Đề xuất mở rộng diện tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung
Theo Bộ Nội vụ, bảo hiểm hưu trí bổ sung đã được quy định riêng thành 1 chương trong Luật Bảo hiểm xã hội 2024. Đây là loại hình bảo hiểm mang tính chất tự nguyện theo nguyên tắc thị trường nhằm bổ sung cho chế độ hưu trí trong bảo hiểm xã hội bắt buộc.
Trong luật hiện hành đã quy định cụ thể về đối tượng tham gia, nguyên tắc thực hiện, quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung, chính sách của Nhà nước đối với bảo hiểm hưu trí bổ sung.
Các quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung đã yêu cầu việc công khai thông tin về chương trình hưu trí, có cơ chế để người tham gia tiếp cận đầy đủ thông tin về tình hình đóng góp và giá trị tài khoản hưu trí cá nhân.
Qua đó đảm bảo công khai, minh bạch chủ trương chính sách của Nhà nước để thu hút sự tham gia của người lao động, người sử dụng lao động.
Tuy nhiên dự thảo báo cáo tổng kết thi hành luật chỉ rõ Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 không còn quy định cho phép người lao động hoặc cá nhân trực tiếp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung như quy định trước đây tại luật năm 2014, nghị định 88/2016 và thông lệ quốc tế.
Thay vào đó, việc này dẫn đến người lao động phải tham gia thông qua doanh nghiệp sử dụng lao động.
Quy định này tại Luật Bảo hiểm xã hội 2024 dẫn tới trường hợp người lao động nghỉ việc sẽ phải dừng chương trình bảo hiểm hưu trí bổ sung và không được tiếp tục duy trì tài khoản của mình.
Từ đó, ảnh hưởng đến quyền lợi của người tham gia, đồng thời các cá nhân có thu nhập cao nhưng không có hợp đồng lao động với người sử dụng lao động có nhu cầu tham gia các chương trình hưu trí tự nguyện cũng sẽ không thể tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung.
Trên cơ sở triển khai xây dựng chính sách, đánh giá vận hành hệ thống quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung, Bộ Nội vụ cho rằng trong bối cảnh cần tăng cường huy động các nguồn lực cho phát triển kinh tế, việc thu hút, đa dạng đối tượng có nhu cầu tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung là cần thiết.
Theo đó, đối tượng được mở rộng dự kiến gồm các cá nhân có thu nhập cao nhưng không có hợp đồng lao động với người sử dụng lao động (cả trường hợp đang tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung tại doanh nghiệp nghỉ việc).
Việc này nhằm đóng góp vào nguồn vốn dài hạn tham gia vào thị trường vốn thông qua hoạt động đầu tư của quỹ bảo hiểm hưu trí bổ sung.
Vì vậy tại dự luật, Bộ Nội vụ đề xuất sửa đổi quy định theo hướng cho phép cá nhân được trực tiếp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung trên cơ sở tự nguyện mà không bắt buộc phải thông qua người sử dụng lao động (như quy định trước đây tại Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014).
Đề xuất quy định mới về thời gian đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu để xác định điều kiện hưởng lương hưu
Một nội dung khác, dự thảo sửa đổi, bổ sung nguyên tắc về thời gian đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu để xác định điều kiện hưởng lương hưu và trợ cấp tuất hằng tháng.
Luật hiện hành quy định thời gian đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu để xác định điều kiện hưởng lương hưu và trợ cấp tuất hằng tháng tính theo năm. Một năm phải tính đủ 12 tháng.
Trường hợp tính mức hưởng, thời gian đóng bảo hiểm xã hội có tháng lẻ từ 1 - 6 tháng được tính là nửa năm, từ 7 - 11 tháng được tính 1 năm.
Tại dự thảo, Bộ Nội vụ đề xuất sửa đổi, bổ sung theo hướng điều chỉnh lại việc làm tròn thời gian đóng bảo hiểm xã hội trong trường hợp khi tính mức hưởng có tháng lẻ.
Cụ thể, thời gian đóng bảo hiểm xã hội có tháng lẻ từ 1 - 3 tháng được tính là 1/4 (0,25) năm, từ 4 - 6 tháng được tính là nửa (0,5) năm, từ 7 - 9 tháng được tính là 3/4 (0,75) năm, từ 10 - 11 tháng được tính là một năm.
Bộ Nội vụ cho rằng đề xuất này để bảo đảm công bằng hơn về quyền lợi hưởng. Ví dụ, theo quy định trước đây thời gian đóng có 1 tháng lẻ hay 6 tháng lẻ đều được làm tròn là nửa năm.
Còn theo dự thảo luật, người có 5 tháng lẻ sẽ được tính mức hưởng cao hơn người có 1 tháng lẻ.
Việc này phù hợp trong mối tương quan với quy định tại luật hiện hành khi quy định tỉ lệ hưởng lương hưu tính lẻ theo mức nhỏ nhất là 0,25%.
