Lực lượng khai quật tìm thấy kỷ vật khi khai quật mộ liệt sĩ tại Hà Tĩnh - Ảnh: T.T.
Ngày 29-7, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Hà Tĩnh tiến hành khai quật, số hóa và thu nhận mẫu ADN từ 63 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang liệt sĩ Núi Nài (phường Thành Sen, Hà Tĩnh).
Trong không khí trang nghiêm, từng công đoạn được thực hiện cẩn trọng, tỉ mỉ. Mỗi lớp đất được bóc tách không chỉ là một phần của thời gian, mà còn là hành trình đi tìm lại tên tuổi cho những người đã ngã xuống vì Tổ quốc.
Bên cạnh các mẫu sinh phẩm phục vụ giám định ADN, nhiều kỷ vật cũng được tìm thấy dưới lớp đất đã vùi lấp suốt hàng chục năm. Trong đó đáng chú ý là tấm tăng được tìm thấy trong một phần mộ với những nội dung gợi cho đoàn khai quật nhiều suy nghĩ về người lính đã nằm xuống.
Khi khai quật đến phần mộ số 8, hàng 2, lô 8, tổ khai quật và số hóa bất ngờ phát hiện một tấm tăng đã ngả màu theo thời gian nằm lẫn trong lớp đất.
Dù đã mờ nhòe sau hàng chục năm, song một số câu chữ vẫn có thể đọc được: “những người như con...”, “hôm ấy mắt con tràn...”, “con trằn trọc...”.
Phía dưới những dòng chữ còn có hình vẽ một bàn chân bị xiềng xích bằng bút mực. Hình vẽ gợi về những tháng ngày tù đày, tra tấn khốc liệt mà người chiến sĩ cách mạng từng phải trải qua. Chứng kiến những dòng chữ ngắn ngủi và hình vẽ ám ảnh đó khiến những người trong đội quy tập lặng đi.
Tấm tăng ghi lại những dòng chữ còn dở dang và hình vẽ bàn chân bị xiềng xích gây xúc động - Ảnh: T.T.
Theo đại tá Nguyễn Hà - Phó chủ nhiệm chính trị Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Tĩnh, tấm tăng là vật dụng gắn bó với bộ đội, được sử dụng để che mưa nắng, làm lều bạt... Những dòng chữ lưu lại trên đó có thể là một đoạn nhật ký hoặc những vần thơ được người lính viết trong những phút lặng tiếng súng hiếm hoi giữa chiến trường.
Dù không còn đủ thông tin để xác định danh tính người viết, nhưng từng nét chữ còn sót lại vẫn gợi về hình ảnh một thế hệ thanh niên lên đường ra trận với niềm tin, lý tưởng và khát vọng giành độc lập cho dân tộc.
Ông Lê Đăng Minh - quản trang Nghĩa trang liệt sĩ Núi Nài - bày tỏ rằng khi chứng kiến quá trình khai quật, thu nhận mẫu ADN và nâng niu từng kỷ vật được tìm thấy, ông rất xúc động. Những chiếc cúc áo, chiếc lược hay tấm tăng với những dòng chữ còn sót lại như mang theo hơi ấm của người lính năm xưa.
Ông tin rằng các di vật không chỉ góp thêm manh mối để xác định danh tính liệt sĩ, mà còn giúp thế hệ hôm nay hiểu hơn về cuộc đời và những tâm tư mà các anh đã gửi lại trước khi nằm xuống vì Tổ quốc.
Trong hai ngày 29 và 30-7, Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Hà Tĩnh sẽ tiến hành khai quật, số hóa và thu nhận mẫu ADN từ 63 phần mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính tại Nghĩa trang liệt sĩ Núi Nài.
