'Cánh buồm đỏ thắm' - niềm tin làm nên cổ tích

Tôi thích quan niệm "bàn tay ta tạo nên cổ tích", rằng vận mệnh là do ta nắm giữ, như thông điệp từ cuốn ''Cánh buồm đỏ thắm''.

* Bài cảm nhận cho chuyên mục ''Cuốn sách tôi yêu''

Hôm rồi có một người bạn nhờ tôi đề cử vài cuốn sách cho con gái học cấp một. Và trong số nhiều sách đã liệt kê, cái tên đầu tiên nảy lên trong đầu tôi lúc đó chính là Cánh buồm đỏ thắm của Aleksandr Grin. Đây là một tác phẩm không quá dài, dễ đọc, giúp bé mở rộng vốn từ với những lời văn miêu tả đẹp, thông điệp tươi sáng.

Truyện kể về cô bé Assol sống với cha tại một làng chài, họ bị dân làng xa lánh, kỳ thị. Về sau, sự ác ý từ mọi người xung quanh càng leo thang khi nghe ngóng được ''lời tiên đoán'' rằng một ngày kia sẽ có chàng hoàng tử giong thuyền với những cánh buồm đỏ đến đón Assol.

"Lời tiên đoán" ấy như sau: Cháu sẽ lớn lên, Assol ạ. Rồi một sớm mai, từ xa tít ngoài khơi sẽ xuất hiện cánh buồm đỏ thắm rực rỡ dưới ánh mặt trời... Đến lúc đó cháu sẽ thấy một chàng hoàng tử tuấn tú, dũng cảm; chàng đứng trên thuyền dang tay về phía cháu. "Chào em, Assol!", chàng cất tiếng. "Từ một nơi xa tận mù khơi anh đã thấy em trong mơ và anh đến đây để đưa em về vương quốc của anh...''.

Mọi người cười nhạo, gọi Assol là đồ dở hơi, lẩn thẩn khi mơ mộng vào điều nhảm nhí. Không ai tin một việc huyễn tưởng như thế sẽ xảy ra trong cuộc sống bình phàm, đơn điệu ở làng chài nhỏ này. Nhưng có một điều họ không biết là những chuyện không tưởng vẫn có thể được hiện thực hóa bởi ý chí của con người.

Bìa cuốn ''Cánh buồm đỏ thắm''. Tác phẩm do nhà văn Aleksandr Grin (1880-1932) viết trong giai đoạn 1916-1922, được chuyển thể thành phim điện ảnh cùng tên vào năm 1961. Ảnh: Nhã Nam

Thực ra "lời tiên đoán" nghe chừng rất màu nhiệm ấy vốn chỉ là một hạt mầm cổ tích mà ông lão sưu tầm dân ca thiện ý gieo vào tâm trí trẻ thơ. Và "...trong những khoảnh khắc lớn lao của tuổi thơ, đôi khi người ta cũng cần phải tỏ ra nghiêm túc và ngạc nhiên". Vì vậy, người bố đơn thân đã nâng niu ánh trăng cổ tích ấy trong trái tim con gái:

- Bố ơi, có thật là con tàu kỳ diệu sẽ đến đón con không?

- Sẽ đến con ạ - người thủy thủ bình thản trả lời - một khi ông tiên bảo thế với con thì nghĩa là sẽ đúng như vậy.

Đọc đến đoạn này tôi thực sự cảm động với sự dịu dàng và yêu thương của người bố dành cho con gái. Chúng ta biết rằng mọi trẻ em đều lớn lên với những câu chuyện cổ tích. Và theo bước đường trưởng thành, dù muốn dù không, những đứa trẻ cũng dần nhận ra cổ tích không có thật. Nhưng sẽ thật tàn nhẫn nếu ta bóp tắt tâm hồn bay bổng và trí tưởng tượng của trẻ thơ ngay từ khi bắt đầu. Có lẽ đây chính là một trong những thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm.

Còn thông điệp thứ hai mà câu chuyện mang lại, mạnh mẽ, ấn tượng hơn là: bàn tay ta tạo nên cổ tích.

Trong truyện, không có phép màu hay bà tiên nào hiện lên hỏi: ''Vì sao con khóc?'', nhưng sự kiện huyễn tưởng cổ tích ấy thật sự đã xảy ra nhờ bàn tay con người. Một chàng thuyền trưởng quý tộc tình cờ gặp nàng thiếu nữ mộng mơ, rung động ngay từ ánh mắt đầu tiên, và quyết định hiện thực hóa "lời tiên đoán" nhiệm màu.

"... có lẽ chính nhờ cô ấy mà tôi ngộ ra được một chân lý đơn giản. Đó là phải tự tay mình tạo ra những điều gọi là kỳ diệu... Khi tâm hồn ấp ủ hạt giống của một loài cây khát vọng cháy bỏng - ấy là điều kỳ diệu - hãy đem lại cho người ấy điều kỳ diệu, nếu ta có thể. Cả người ấy lẫn ta sẽ được làm mới lại tâm hồn''.

Về cơ bản câu chuyện vẫn thiếu một chút thực tế, nhưng cũng đã thoát ly khỏi thần thoại mà chạm đến đời sống thực tại. Dù tình yêu từ ánh mắt đầu tiên của hai người trẻ trong truyện quá lý tưởng hóa, việc tác giả xây dựng tính cách nhân vật từ trước khi gặp gỡ vẫn khiến tôi cảm thấy họ có sự đồng điệu về tâm hồn và hợp nhau như hai mảnh ghép tiền định. Vậy nên, không quá khó để có niềm tin về một kết thúc hạnh phúc cho các nhân vật trong truyện.

Trước nay, tôi luôn nghĩ khi có con, tôi sẽ muốn con nhận ra sự thật về cổ tích theo một cách dịu dàng, kiên định nhất. Và thay vì dạy con "cổ tích không có thật", tôi thích quan niệm "bàn tay ta tạo nên cổ tích". Đó là vận mệnh do chính ta nắm giữ, không câu chuyện cổ tích nào mạnh mẽ bằng câu chuyện do chính ta viết nên, như thông điệp từ Cánh buồm đỏ thắm.

Ngô Ngân Nghi