Chúng ta có đang quá lạm dụng thực phẩm chức năng?

Vì sao thói quen sử dụng thực phẩm chức năng ngày càng trở nên phổ biến?

Thực phẩm chức năng ngày càng trở nên phổ biến do nhiều yếu tố. Theo ông Christiane Matey, chuyên gia dinh dưỡng, nhà sáng lập Mint Nutrition thì mạng xã hội và người nổi tiếng là những nguyên nhân hàng đầu. 

Bà chia sẻ với tạp chí Health: “Các nền tảng như Instagram, Facebook và TikTok giúp khuếch đại sức ảnh hưởng của các lời quảng bá, biến một bài đăng đơn lẻ thành hiện tượng lan truyền mạnh mẽ. Người tiêu dùng thường bị thu hút bởi những lời hứa hẹn về sự thay đổi ngoạn mục hay kết quả ấn tượng, họ đánh đồng vẻ ngoài của người quảng bá với chính chất lượng của sản phẩm”.

Đồng thời, xu hướng chuyển dịch sang cách tiếp cận sức khỏe mang tính tự nhiên hơn đã góp phần thúc đẩy nhu cầu mua các loại thực phẩm bổ sung. 

Theo Trung tâm Nghiên cứu Pew, khoảng một nửa dân số Mỹ cho biết họ từng thử qua một hình thức y học thay thế nào đó, thường là để thay thế cho y học chính thống. Ngành công nghiệp chăm sóc sức khỏe toàn diện vốn chú trọng các phương pháp phi y tế đối với sức khỏe cá nhân, hiện đã trở thành một lĩnh vực kinh doanh trị giá hàng nghìn tỉ đô la.

Những lo ngại về sức khỏe cũng giúp gia tăng sự quan tâm đến việc chăm sóc sức khỏe mang tính phòng ngừa. Theo ông Matey, sự gia tăng của nhóm dân số lớn tuổi, nhóm đối tượng vốn ngày càng quan tâm đến tuổi thọ và sức khỏe hệ miễn dịch cũng có thể là một yếu tố góp phần vào xu hướng này. 

Thực phẩm bổ sung mang lại cảm giác như một giải pháp nhanh chóng và dễ dàng để cải thiện sức khỏe.

Bao nhiêu thực phẩm chức năng được coi quá nhiều?

Bác sĩ Karina Appel, chuyên gia nội khoa tại Episcopal Health Services cho rằng không có một con số cụ thể nào để xác định chính xác thời điểm lượng thực phẩm bổ sung nạp vào cơ thể đột ngột chuyển sang mức quá nhiều. Tuy nhiên, dùng nhiều hơn không hẳn là tốt hơn, và thực tế là hoàn toàn có thể xảy ra tình trạng lạm dụng.

Các loại thực phẩm bổ sung được chia thành nhiều nhóm, bao gồm vitamin, khoáng chất, axit amin và các thành phần có nguồn gốc thực vật. Chúng có thể chứa một hoạt chất duy nhất hoặc sự kết hợp của nhiều thành phần. 

"Nếu bạn dùng cùng lúc vitamin tổng hợp, kẹo dẻo hỗ trợ tóc, da và móng, hỗn hợp tăng cường miễn dịch và bột protein, thì rất có thể bạn đang nạp cùng một loại thành phần với liều lượng gấp đôi hoặc gấp ba mà không hề hay biết”, Appel cho biết.

Trong một số trường hợp, điều này có thể không phải là vấn đề. Ví dụ, các loại vitamin tan trong nước sẽ được đào thải qua đường nước tiểu. Tuy nhiên, theo bà, các loại vitamin tan trong chất béo và một số khoáng chất có thể tích tụ trong các mô của cơ thể theo thời gian, có khả năng gây ngộ độc.

Nếu bạn có chế độ ăn uống cân bằng, có thể bạn thậm chí không cần bổ sung thêm dưỡng chất. Theo Văn phòng Thực phẩm Bổ sung thuộc Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH), nhiều người dân Mỹ đã nạp đủ lượng dưỡng chất cần thiết thông qua việc ăn đa dạng các loại thực phẩm. 

Một số nghiên cứu quy mô lớn cũng cho thấy việc sử dụng vitamin tổng hợp không giúp giảm nguy cơ mắc bệnh mãn tính hay tử vong.

Khi cân nhắc xem liệu mình có đang dùng quá nhiều thực phẩm bổ sung hay không, cần xem mỗi loại thực phẩm bổ sung đó có mục đích sử dụng rõ ràng và liều lượng an toàn hay không, cũng như liệu chúng có gây ra phản ứng bất lợi với các loại thuốc khác hay không?

Rủi ro của thực phẩm chức năng

Việc kết hợp nhiều loại thực phẩm bổ sung vào chế độ hàng ngày có thể mang đến những rủi ro cho cơ thể. Việc nạp quá nhiều các loại vitamin tan trong chất béo (A, D, E và K) cùng các khoáng chất như kẽm và sắt có thể dẫn đến tình trạng tích tụ độc tố trong cơ thể, sỏi thận, tổn thương thần kinh và rối loạn nhịp tim là những hậu quả có thể xảy ra.

Các loại thực phẩm bổ sung cũng có thể tương tác bất lợi với nhau và với thuốc kê đơn. Trong một số trường hợp, chúng thậm chí còn làm giảm hiệu quả của thuốc. Một số loại thực phẩm bổ sung, đặc biệt là các sản phẩm thảo dược như chiết xuất trà xanh và nghệ có chứa các hợp chất có thể gây hại cho gan.