Chuyến tàu Thống Nhất hôm nay có liệt sĩ về quê cha đất tổ Phú Thọ sau gần 60 năm vào mặt trận phía Nam

Chuyến tàu Thống Nhất xuất phát từ ga Sài Gòn vào tối 2-8 đang trên đường đến ga Hà Nội vào sáng 4-8. Trong một khoang giường nằm hạng nhất, hài cốt liệt sĩ Nguyễn Văn Yến đang theo chuyến tàu đi dọc đất nước về lại quê cha đất tổ ở tỉnh Phú Thọ.

Sau gần 60 năm từ ngày chàng trai 18 tuổi rời khỏi ngôi làng của mình ở xã Thanh Hà, huyện Thanh Ba, tỉnh Vĩnh Phú (nay là xã Chí Tiên, Phú Thọ) vào chiến trường miền Nam, hành trình cuối cùng của liệt sĩ Yến nằm trong vòng tay của hai người cháu ruột là Nguyễn Xuân Thọ và chị Nguyễn Thị Hiền.

Trong phòng chờ "khách VIP" được ga Sài Gòn sắp xếp trước giờ lên tàu, cả anh Thọ, chị Hiền đều còn vẻ bồi hồi, xúc động, thỉnh thoảng lại chắp tay khấn vái quan đựng hài cốt của người chú ruột.

"Gia đình ông bà nội tôi có 7 anh chị em, 3 gái, 4 trai. Sau bác gái đầu là Nguyễn Thị Trâm thì hai bác trai kế mất từ nhỏ. Bác Yến thứ tư, trở thành con trai lớn nhất trong nhà. Bác Yến sinh năm 1949, nhập ngũ tháng 2-1967. 

Lúc bác đi bộ đội, bố tôi là em trai kế của bác mới có 10 tuổi, chỉ nhớ rằng bác cao to đẹp trai lắm", anh Thọ nói rành rọt những thông tin về người bác trai là liệt sĩ đã thấm vào anh từ nhỏ qua lời kể của gia đình.

Năm 1972, gia đình đã nhận được giấy báo tử với những thông tin: "Trung sĩ Nguyễn Văn Yến, Tiểu đội phó đơn vị D128, KB", đã hy sinh ngày 2-5-1970 tại "mặt trận phía Nam" và được mai táng tại "nghĩa trang mặt trận".

"Bác Trâm của tôi lúc đó là chị lớn trong gia đình, cũng có chồng là liệt sĩ hy sinh thời kháng chiến chống Mỹ, đã đau đáu chuyện tìm lại chồng, em trai khi đất nước còn chia cắt", giọng anh Thọ bùi ngùi.

Bà Trâm nay đã 88 tuổi, đang sống ở Thăng Bình, Đà Nẵng. Khi đất nước bắt đầu đổi mới, bà đã lặn lội khắp miền Nam để tìm hai người thân yêu nhất của đời mình. Năm 1996, sau khi đã tìm được hài cốt của chồng, bà lại may mắn được những người đồng đội của liệt sĩ Yến chỉ cho nấm mộ đất ở tỉnh Long An (nay là tỉnh Tây Ninh), tại khu vực gần biên giới tỉnh Svay Rieng, Campuchia có đề tên em trai mình.

Theo hồ sơ liệt sĩ, Svay Rieng cũng là nơi liệt sĩ Yến hy sinh. Chưa đủ điều kiện để đưa em trai trở về, năm 1997, bà Trâm đã cùng thực hiện các thủ tục để địa phương quy tập hài cốt liệt sĩ về Nghĩa trang liệt sĩ Đức Huệ (nay thuộc xã Đông Thành, Tây Ninh).

"Cứ hễ có dịp là bác Trâm lại vào viếng em trai. Bác đi nhiều lắm. Gia đình tôi thì có mẹ và chị Hiền cũng đã vào viếng bác Yến. Chỉ có bố tôi là chưa kịp vào lần nào", nhắc đến bố, anh Thọ lại chực khóc.

Ba người anh trai đều đã mất, bố của anh Thọ trở thành con trai trưởng với trọng trách lớn nhất đưa được người anh trai liệt sĩ về lại với quê cha đất tổ. Nhưng ông đã gặp phải bệnh nan y khá sớm, và đến năm 2020 đã qua đời.

"Cả đời bác đã cống hiến cho đất nước rồi. Giờ biết bác nằm trong nghĩa trang đấy nhưng bố bệnh bố chưa đi đưa bác về được. Sau này con nhất định phải làm được. Đó là câu bố dặn 20 năm trước, khi tôi còn đi học và mới 20 tuổi. Lời dặn của bố trở thành một chấp niệm tôi phải hoàn thành", anh Thọ rưng rưng.

Sáng 2-8, tại Nghĩa trang liệt sĩ Đức Huệ, Văn phòng Cơ quan đại diện phía Nam thuộc Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam đã phối hợp cùng địa phương tổ chức trọng thể lễ cất bốc hài cốt liệt sĩ Nguyễn Văn Yến để bàn giao cho gia đình đưa về quê mai táng lại Nghĩa trang liệt sĩ Thanh Hà, xã Chí Tiên.

"Bác ở với đồng chí, đồng đội ở nghĩa trang này cũng gần 30 năm thân thuộc, nhưng nay cháu xin đón bác trở về quê, theo tâm nguyện của gia đình, dòng tộc và cũng là tâm nguyện của bác khi ra đi chiến đấu, thống nhất đất nước sẽ trở về", anh Thọ thắp hương khấn trong lễ cúng cầu siêu và cất bốc mộ.

Từng đến Nghĩa trang liệt sĩ Đức Huệ viếng bác mình và lần này chị Hiền lại khóc như lần trước, khi thấy còn rất nhiều ngôi mộ đồng đội của bác mình vẫn chưa xác định được thông tin.

"Gia đình tôi thật may mắn khi được mọi người, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ, chính quyền địa phương, Ban Quản lý nghĩa trang,… giúp đỡ. Tất cả giấy tờ thủ tục, hỗ trợ chi phí đi lại, nếu không có sự chung tay của mọi người thì gia đình chúng tôi thật tình không thể tự làm được, không thể đạt được ước nguyện đón bác Yến trở về. Hy vọng cho tất cả đồng đội của bác rồi cũng sẽ được về nhà", chị Hiền nói trong nước mắt.

Bên cạnh việc hỗ trợ các thủ tục, giấy tờ cần thiết, Hội Hỗ trợ gia đình liệt sĩ cũng đã tổ chức xe đưa đón hài cốt liệt sĩ Nguyễn Văn Yến từ Tây Ninh đến ga Sài Gòn, và hỗ trợ xe từ ga Hà Nội về quê nhà Phú Thọ.

Trong quá trình chờ lên tàu và di chuyển, không chỉ lo tươm tất cho anh Thọ, chị Hiền, các nhân viên nhà ga, ngành đường sắt còn chuẩn bị thêm mâm cúng mỗi bữa cơm dâng trước hài cốt liệt sĩ, thành tâm chắp tay vái lạy.

Đó là cách mọi người thể hiện lòng biết ơn các bậc tiền nhân anh hùng đã hy sinh thân mình, để có chuyến tàu Thống Nhất nối liền một dải non sông Việt Nam hơn nửa thế kỷ qua.