Góp công lớn vào thành công ở World Cup 2026 của đội tuyển Na Uy là đội ngũ đầu bếp và chuyên gia dinh dưỡng tận tâm, chuyên nghiệp.
Trên tầng hai khách sạn The Westin Copley Place ở Boston, ba đầu bếp của tuyển Na Uy đang chuẩn bị bữa trưa trước trận vòng 1/8 World Cup gặp Brazil. Đó là ngày thứ 39 của đội kể từ lúc hội quân. Mỗi ngày 4 bữa, 61 người cần được phục vụ. Khi Chủ tịch LĐBĐ Na Uy cùng một số quan chức đến thăm đội, con số ấy tăng lên gần 70.
Nếu Na Uy tiến tới chung kết ngày 19/7, hành trình này sẽ kéo dài 54 ngày, tương đương 216 bữa ăn. Với một đội bóng có Erling Haaland, chuyện bếp núc không đơn giản là làm đủ khẩu phần, mà là tiếp nhiên liệu cho cả một chiến dịch.
Haaland bên món cá hồi Na Uy ưa thích. Ảnh: SFN
Dù vậy, không có cảnh các đầu bếp phải hốt hoảng chạy ra siêu thị mua thực phẩm. Na Uy đã mang theo rất nhiều nguồn cung từ quê nhà. Bếp trưởng Aron Espeland cho biết họ sang Mỹ cùng 300 kg cá hồi Bắc Cực, cá bơn và cá trout từ Na Uy, cùng 100 kg phô mai các loại, gồm 80 kg phô mai nâu đặc trưng của nước này. Khi đội vào vòng knock-out, một chuyến hàng mới chở cá từ Na Uy sẽ được tiếp tế.
Số thực phẩm còn lại sẽ cùng cả đội rời đại bản doanh ban đầu ở Bắc Carolina để bay bốn tiếng tới Dallas. Các tủ đông chuyên dụng được đưa lên máy bay nhằm giữ cá và thịt ở mức từ âm 4 đến âm 15 độ C. Với tuyển Na Uy, nguyên liệu quê nhà là một phần quan trọng của kế hoạch.
Cá hồi Na Uy được ví như "Tinh hoa của đại dương". Ngoài ra, đội hậu cần của đội tuyển cũng mất nhiều tháng để tính cách bảo đảm nguồn cá tươi tại Mỹ. Là quốc gia xuất khẩu hải sản lớn thứ hai thế giới, với đóng góp khoảng 10% nền kinh tế, Na Uy không gặp nhiều trở ngại trong việc đáp ứng nhu cầu ăn cá của tuyển thủ.
Espeland nói điều quan trọng là làm sao hàng đến đúng cách họ muốn. Với ông, việc được nấu hải sản tươi, quen thuộc và chất lượng cao là điểm khởi đầu quan trọng, bởi các cầu thủ ngày nay thích ăn "sạch" và quan tâm rất nhiều đến nguồn gốc thực phẩm.
Ba người phụ trách chính chuyện ăn uống của tuyển Na Uy là Espeland, Eirik Tufte và Christian Karlsson. Espeland từng giành HC vàng cho Na Uy tại sự kiện Global Young Chefs Challenge 2022, còn Tufte có kinh nghiệm ở một số nhà hàng Michelin hàng đầu Na Uy. Riêng Karlsson đã làm việc cho đội tuyển từ mùa thu 1998, chỉ lỡ World Cup năm đó vài tháng. Đến từ Phần Lan năm 1996 với kế hoạch ở lại sáu tháng, Karlsson rốt cuộc gắn bó cả đời với bóng đá Na Uy.
Điều Karlsson không ngờ là phải chờ lâu đến vậy mới được nấu ăn ở World Cup. Ông đã chứng kiến sự thay đổi lớn về chế độ dinh dưỡng trong bóng đá, và cả cách các cầu thủ nhìn nhận việc ăn uống. Ngày trước, nhiều người chỉ cần burger hoặc pizza là vui. Bây giờ, họ hiểu cơ thể giống như công cụ lao động, và phải chăm sóc thật cẩn thận.
Karlsson, Espeland và Tufte (từ trái qua phải), những người phụ trách chính chuyện ăn uống của tuyển Na Uy. Ảnh: NFA
Fredrik Aursnes của Benfica là một trong những cầu thủ quan tâm kỹ tới chuyện nạp năng lượng. Theo Tufte, Aursnes thường biết khá rõ bản thân cần gì, chỉ hỏi đầu bếp để xác nhận. Tiền vệ Patrick Berg cũng đặc biệt chú ý đến thực phẩm và thành phần dinh dưỡng. Anh duy trì chế độ khá nghiêm ngặt, tránh gluten và lactose vì thấy cơ thể phản ứng tốt hơn khi không ăn những chất đó.
Còn Haaland, ai cũng biết anh rất yêu đồ ăn. Kênh YouTube của tiền đạo Man City từng hé lộ chế độ ăn khoảng 6.000 calo mỗi ngày, những buổi nướng thịt dưới mưa trong vườn nhà, các chuyến ghé thăm lò mổ địa phương để mua thịt, sườn, phi lê, tim bò hay gan bò. Haaland cũng thích những thứ ít phổ biến hơn như mật ong thô và sữa tươi chưa tiệt trùng. Tuy nhiên tại Mỹ, sữa tươi chưa tiệt trùng không được dùng vì quy định liên quan đến vi khuẩn. Thay vào đó, đội dùng sữa không lactose cho cầu thủ.
Bạn gái Haaland, Isabel Haugseng Johansen, từng đùa trong một tập video rằng điều duy nhất bạn trai suy nghĩ là bữa ăn kế tiếp. Karlsson xác nhận Haaland thực sự thích ăn, và cũng cần nhiều năng lượng để chạy trên sân. Haaland cùng một số đồng đội rất thích cách đầu bếp đội tuyển nấu đồ ăn, không cần cầu kỳ. Họ thậm chí xin cả công thức.
Karlsson biết Haaland từ khi tiền đạo này còn chơi cho các đội trẻ Na Uy. Espeland thậm chí có mối liên hệ gần hơn: cả hai cùng đến từ Bryne, thị trấn ở tây nam Na Uy. Espeland lớn hơn Haaland 4 tuổi, và cũng từng chơi cho các đội trẻ Bryne. Thị trấn chỉ có khoảng 15.000 dân, nên họ thường xuyên chạm mặt nhau. Espeland tự nhận mình không phải cầu thủ giỏi, và không thể ngờ có ngày lại trở thành đầu bếp nấu ăn cho Haaland.
Thông thường bữa trưa của Haaland và đồng đội tại tuyển Na Uy gồm món chính là cá hồi với sốt ponzu, xoài, đậu fava, bơ, vừng, mayo ớt, hành lá và cơm trắng. Đó là nhiên liệu cho buổi tập chiều.
Các đầu bếp làm việc chặt chẽ với bộ phận y tế và thể lực để bảo đảm mỗi bữa có sự cân bằng phù hợp. Mỗi đĩa ăn đều cần protein chất lượng cao để hỗ trợ phục hồi cơ bắp, carbohydrate để bổ sung năng lượng, cùng omega-3, vitamin D, canxi, sắt và magiê. Rau củ và trái cây cung cấp vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa. Theo Espeland, mục tiêu không phải chạy theo từng dưỡng chất riêng lẻ, mà là tạo ra bữa ăn hoàn chỉnh giúp cầu thủ thi đấu và hồi phục tốt.
Thời điểm ăn cũng được tính kỹ. Cầu thủ ăn trước buổi tập hoặc trận đấu sẽ khác với sau trận, khi trọng tâm chuyển sang phục hồi. Ở trận thứ hai gặp Senegal, một số cầu thủ Na Uy bị chuột rút. HLV Stale Solbakken cùng đội ngũ y tế sau đó tiến hành xét nghiệm nước tiểu để kiểm tra mức độ đủ nước. Trong điều kiện thi đấu và tập luyện nắng nóng, cấp nước trở thành ưu tiên lớn. Đội bếp cũng tăng thêm muối trong món ăn để khuyến khích cầu thủ uống nhiều nước hơn bình thường.
Tiền đạo Na Uy Erling Haaland mừng bàn thắng thứ ba trong trận Na Uy thắng Senegal 3-2 ở lượt hai bảng I World Cup 2026, tại sân Metlife ở thành phố East Rutherford, New Jersey, Mỹ ngày 22/6/2026. Ảnh: AP
Dù nghiêm túc với dinh dưỡng, Na Uy vẫn dành một bữa ăn xả, hay còn gọi là "cheat day" mỗi tuần. Từ đầu giải, các lựa chọn gồm taco, pizza và burger. Kể cả vậy, những món này hoàn toàn do đầu bếp đội tuyển làm và kiểm soát.
Bên cạnh đó, FIFA cũng cung cấp bữa ăn trong phòng thay đồ sau mỗi trận. Theo cách nói tế nhị của đội bếp Na Uy, dinh dưỡng không hẳn là yếu tôi được coi trọng nhất của những phần ăn ấy. Espeland cho rằng cầu thủ cần những khoảng "nghỉ", ăn loại khác xen kẽ, bởi nếu ngày nào cũng ăn theo cùng kiểu, họ sẽ nhanh chán.
Trước World Cup, các đầu bếp đã hỏi ý kiến nhóm đội trưởng để hiểu nhu cầu của cầu thủ. Họ biết có thể phải sống trong chiến dịch rất lâu, nên đồ ăn không chỉ đủ chất mà còn phải làm cầu thủ muốn ăn. Espeland nói họ cố gắng nấu nướng với nhiều sự chăm chút hơn, dựa trên kinh nghiệm lâu năm của Karlsson.
Một kinh nghiệm quan trọng của Karlsson là phần lớn cầu thủ Na Uy hiện thi đấu và sinh sống ở nước ngoài, nhiều người rời quê từ rất trẻ. Vì vậy, mỗi lần trở về đội tuyển giống như trở về nhà. Những món ăn gợi ký ức tuổi thơ, kiểu "bà tôi từng nấu món này", có giá trị tinh thần lớn.
Đó là lý do Na Uy mang cả khuôn làm bánh waffle riêng, rồi tự làm phô mai nâu để ăn kèm. Họ có mứt mâm xôi, mứt dâu, sốt cà chua, được ví như phiên bản Nutella của riêng Na Uy. Đội bếp cũng làm sốt nâu và cá nướng. Nhưng món mang lại cảm giác gia đình nhất có lẽ là cháo yến mạch mang thương hiệu của Karlsson. Cháo được nấu với sữa trong một giờ, rồi ăn kèm chuối, hạt, quả mọng, mật ong, quế và đường. Đây là món cầu thủ Na Uy thích nhất và trở thành bữa sáng chủ lực.
Một điều không thể thương lượng với cầu thủ hiện đại là cà phê ngon. Vì thế, đội bếp mang theo hạt cà phê riêng và xay mỗi sáng. Họ đem bốn máy: hai máy espresso và hai máy pha lọc. Hậu vệ phải Julian Ryerson còn tự mang máy riêng.
Ăn cùng nhau bốn lần mỗi ngày có thể trở thành gánh nặng, nên đội bếp cố biến phòng ăn thành không gian thoải mái. Họ không phục vụ những đĩa ăn đồng loạt, chia sẵn cho từng người vì cách đó quá cứng nhắc và dập khuôn. Thay vào đó, hai bàn tiệc dài được đặt ra để khuyến khích trò chuyện: một cho cầu thủ, một cho ban huấn luyện và nhân viên. Các quầy buffet có nhiều lựa chọn, thường gồm hai loại cá, hai loại thịt, cơm, mì, ba loại rau, khoai tây và quầy salad.
Espeland muốn bữa ăn là lúc cầu thủ đặt điện thoại xuống, nói chuyện với nhau. Khi trực tiếp lấy đồ ăn và thêm món, các đầu bếp cũng có cơ hội trò chuyện, nhận phản hồi. Với họ, nếu một chiếc bánh waffle với phô mai có thể giúp cầu thủ thư giãn giữa áp lực World Cup, đó cũng là thành công.
Để có nguyên liệu tốt nhất, ba đầu bếp tìm những cửa hàng thịt và tiệm bánh tốt ở từng địa điểm, mua thịt và bánh mì tươi mỗi ngày. Họ có bốn loại bánh mì men chua khác nhau. Na Uy đóng quân ở Greensboro, nhưng thi đấu tại Boston và New Jersey, nên đội bếp phải làm việc trong nhiều căn bếp khác nhau suốt hành trình.
Ở khách sạn tại Boston, họ dùng chung bếp phục vụ 700 phòng. Việc hợp tác diễn ra suôn sẻ, dù đội bếp phải thích ứng với không ít trở ngại thực tế. Chẳng hạn việc Na Uy thế chỗ tuyển Scotland tại khách sạn, và đầu bếp ở đây quen làm cá chín kỹ theo khẩu vị của đại diện châu Âu. Espeland giải thích rằng khi nướng cá hồi mà thịt cá chuyển trắng, đó là lúc protein đã thoát ra ngoài. Với cá hồi, họ muốn giữ phần nước bên trong, thường ở khoảng 40 độ C tại lõi miếng cá.
Espeland (trái) và Christian Karlsson (phải) chuẩn bị cá hồi trước một bữa ăn của tuyển Na Uy tại World Cup 2026. Ảnh: Norwegian Seafood Council
Mỗi ngày, các đầu bếp Na Uy bắt đầu nghĩ về đồ ăn từ 7h sáng. Vào ngày thi đấu, lượt ăn đầu tiên diễn ra khoảng 5 tiếng trước giờ bóng lăn, lượt cuối khoảng ba tiếng trước trận, thường dành cho các cầu thủ dự bị muốn ăn muộn hơn. Trước trận, Haaland thích mì pasta, còn phần lớn cầu thủ muốn nạp nhiều carbohydrate. Một số chọn cháo yến mạch, số khác ăn pasta, lasagna, nhiều bánh mì với phô mai vàng và xúc xích. Có người ăn gà hoặc cá hồi với spaghetti. Nhìn chung, thực đơn trước trận càng đơn giản càng tốt.
Vào tối Chủ nhật, đội bếp thường làm bữa ăn truyền thống với thịt heo nướng lò phủ mật ong mù tạt và khoai tây gọt vỏ. Món được cả đội thích nhất là cá hồi tataki kèm bơ nâu, xì dầu trắng, thanh yên và mật ong. Với các đầu bếp, đó giống một chiến thắng riêng.
Nếu cầu thủ nào có sinh nhật, đội bếp làm bánh riêng theo cá tính của người đó. Họ cũng lắng nghe cầu thủ khi xây dựng thực đơn. Ai muốn món gì, đội bếp cố mua nguyên liệu và điều chỉnh. Sau một tháng xa nhà, sự sáng tạo trở nên cần thiết để các bữa ăn không lặp lại nhàm chán.
Và nếu một ngày ba đầu bếp Na Uy thật sự cạn ý tưởng, có lẽ đó sẽ là dấu hiệu tốt. Bởi khi ấy, rất có thể họ đã nấu đủ lâu để giúp Haaland cùng đồng đội kéo dài hành trình World Cup xa hơn những gì nhiều người mong đợi.
Vy Anh
