Bộ Xây dựng kiến nghị Chính phủ xem xét việc điều chỉnh chủ trương đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, trong đó giảm 27 km tuyến chính, công năng một số nhà ga.
Bộ Xây dựng mới đây kiến nghị Chính phủ xem xét, trình Quốc hội điều chỉnh chủ trương đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Trong quá trình lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, cơ quan chủ quản đã cập nhật nhiều điều kiện phát triển mới, thay đổi cơ sở tính toán ban đầu. Những điều chỉnh này không làm thay đổi mục tiêu xây dựng tuyến đường sắt mới, song tác động đến quy mô đầu tư, hướng tuyến, phương án kết nối, nhu cầu sử dụng đất và tổng mức đầu tư.
Một trong những thay đổi là phạm vi tuyến chính. Theo Bộ Xây dựng, đơn vị tư vấn là Viện 4 - Đường sắt Trung Quốc đã cập nhật dự báo nhu cầu vận tải và xây dựng phương án tổ chức khai thác mới. Theo đó, hàng hóa từ các ga tiền cảng Đình Vũ, Lạch Huyện và Nam Đồ Sơn sẽ được gom về ga Nam Hải Phòng để thành lập đoàn tàu trước khi chạy theo tuyến chính đi Hà Nội và Lào Cai.
Trên cơ sở đó, ga Nam Hải Phòng được xác định là điểm cuối của tuyến chính thay cho ga Lạch Huyện như phương án trước. Sau điều chỉnh, chiều dài tuyến chính còn khoảng 362 km, giảm khoảng 27 km so với phương án đã được Quốc hội thông qua, trong khi tổng chiều dài các tuyến nhánh tăng để bảo đảm kết nối.
Bộ Xây dựng cũng đề xuất bổ sung xây dựng đoạn đường sắt Yên Viên - Gia Lâm dài khoảng 8,4 km và cải tạo ga Gia Lâm nhằm kết nối trực tiếp với tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.
Hướng tuyến dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đi qua 6 tỉnh, thành. Ảnh: Ban quản lý dự án đường sắt
Trước đây Quy hoạch mạng lưới đường sắt quốc gia xác định Yên Viên là ga đầu mối hành khách khu vực phía Bắc. Tuy nhiên, sau khi UBND TP Hà Nội đề xuất điều chỉnh, Thủ tướng đã chấp thuận chuyển chức năng ga đầu mối hành khách về Gia Lâm, còn Yên Viên giữ vai trò ga kỹ thuật.
Đơn vị tư vấn tính toán việc đầu tư ngay đoạn Yên Viên - Gia Lâm sẽ giúp hành khách từ trung tâm Hà Nội rút ngắn di chuyển, mang lại lợi ích kinh tế khoảng 10,5 tỷ đồng mỗi năm. Đoạn tuyến này cũng tạo điều kiện kết nối với tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng hiện hữu và các tuyến metro, qua đó giảm áp lực giao thông đường bộ, nâng cao hiệu quả khai thác mạng lưới đường sắt.
Ngoài ra, Bộ Xây dựng kiến nghị bổ sung một số đoạn tuyến nhánh kết nối với mạng lưới đường sắt quốc gia hiện hữu, gồm đoạn nối với ga Lào Cai dài khoảng 0,5 km, đoạn kết nối với tuyến Hà Nội - Thái Nguyên dài khoảng 2,7 km và đoạn kết nối với tuyến Yên Viên - Lào Cai khổ 1.000 mm dài khoảng 4,1 km. Các đoạn kết nối này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả khai thác toàn mạng lưới, giảm chi phí trung chuyển và xếp dỡ hàng hóa.
Một nội dung khác là Bộ Xây dựng đề xuất đầu tư ngay đường đôi trên đoạn từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng, thay vì xây dựng đường đơn và dự trữ quỹ đất để mở rộng trong tương lai như phương án trước đó. Nếu chỉ đầu tư đường đơn, đoạn tuyến này sẽ phải nâng cấp lên đường đôi từ khoảng năm 2041.
Đơn vị tư vấn đánh giá đầu tư ngay đường đôi không chỉ đáp ứng nhu cầu vận tải dài hạn mà còn mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn. Phương án này dự kiến tiết kiệm hơn 12.580 tỷ đồng nhờ xây dựng cầu đôi thay vì hai cầu đơn, đồng thời không phải đầu tư hai ga kỹ thuật Kim Sơn và Quốc Tuấn, qua đó giảm khoảng 115 ha diện tích sử dụng đất.
Nếu được cấp có thẩm quyền chấp thuận, dự án sẽ đầu tư mới toàn tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn 1.435 mm, vận chuyển hỗn hợp hành khách và hàng hóa. Tuyến chính được thiết kế đường đơn, riêng đoạn từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng và đoạn Yên Viên - Gia Lâm đầu tư đường đôi. Tốc độ thiết kế đạt 160 km/h trên tuyến chính từ ga Lào Cai mới đến ga Nam Hải Phòng, 120 km/h đối với đoạn qua Hà Nội và 80 km/h trên các đoạn tuyến còn lại.
Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng được Quốc hội phê duyệt năm 2025, dài khoảng 417 km, trong đó tuyến chính dài 389 km, tuyến nhánh dài 27,9 km. Dự án có tổng vốn 203.231 tỷ đồng, tương đương 8,37 tỷ USD, khởi công trong năm 2025 và phấn đấu hoàn thành năm 2030.
Điểm đầu dự án tại vị trí nối ray qua biên giới (tỉnh Lào Cai), điểm cuối tại ga Lạch Huyện (Hải Phòng). Tuyến được thiết kế khổ đường tiêu chuẩn 1.435 mm, áp dụng công nghệ đường sắt chạy trên ray, điện khí hóa. Tốc độ thiết kế đạt 160 km/h đối với tàu khách và 120 km/h đối với tàu hàng. Giai đoạn đầu, dự án được xây dựng đường đơn và dự phòng phát triển lên đường đôi.
Anh Duy
