Người mua thuốc lá có dấu hiệu chưa đủ 18 tuổi sẽ phải xuất trình căn cước công dân hoặc ứng dụng VNeID để chứng minh độ tuổi, theo dự thảo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Bộ Y tế đang lấy ý kiến để sửa đổi luật hiện hành, dự kiến trình Quốc hội trong năm nay. Dự thảo tiếp tục cấm người dưới 18 tuổi sử dụng thuốc lá dưới mọi hình thức. Các cơ sở bán buôn, bán lẻ phải treo biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi; không được trưng bày sản phẩm hoặc hình ảnh sản phẩm nhằm quảng bá. Dự luật cũng đề xuất cấm bán thuốc lá trực tuyến và tiếp tục cấm bán qua máy bán hàng tự động.
Theo Bộ Y tế, quy định kiểm tra giấy tờ nhằm hạn chế tình trạng người chưa thành niên vẫn dễ dàng mua thuốc lá. Khảo sát của Trường Đại học Y tế công cộng năm 2024 cho thấy 30,5% chủ cửa hàng được hỏi thừa nhận từng bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi. Năm 2017, tỷ lệ này là 40,8%.
Bộ Y tế cho rằng mạng lưới điểm bán thuốc lá hiện rất lớn và phân tán, trong khi người bán gần như không có công cụ pháp lý để xác minh tuổi người mua. Quy định kiểm tra căn cước hoặc VNeID sẽ giúp cơ sở bán lẻ chủ động tuân thủ quy định và tạo căn cứ cho cơ quan chức năng kiểm tra, giám sát.
Lực lượng quản lý thị trường kiểm tra một cơ sở kinh doanh thuốc lá. Ảnh: Bộ Công Thương
Dự thảo cũng lần đầu đưa thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới vào phạm vi điều chỉnh của luật. Bộ Y tế thể chế hóa chủ trương của Quốc hội về cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, chứa chấp và sử dụng các sản phẩm này.
Ngoài ra, dự luật đề xuất thu hẹp các địa điểm trong nhà được phép bố trí khu vực hút thuốc, chỉ còn khu cách ly tại ga sân bay quốc tế và các cơ sở kinh doanh dịch vụ giải trí như quán bar, karaoke, vũ trường.
Dự thảo cũng bổ sung nguyên tắc bảo đảm mọi người, đặc biệt là phụ nữ, trẻ em và nhóm dễ bị tổn thương, được sống và làm việc trong môi trường không khói thuốc; được tiếp cận đầy đủ thông tin về tác hại của thuốc lá, trong đó có thông tin bằng tiếng dân tộc phù hợp với đồng bào dân tộc thiểu số.
Theo báo cáo tổng kết 13 năm thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc giảm từ 47,4% năm 2010 xuống 38,9% năm 2023; tỷ lệ hút thuốc ở thanh thiếu niên cũng giảm. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc lá điện tử tăng nhanh, từ 0,2% lên 3,6% ở người trưởng thành giai đoạn 2015-2020 và từ 2,6% lên 8,1% ở nhóm 13-17 tuổi giai đoạn 2019-2023.
Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận hơn 100.000 ca tử vong liên quan đến thuốc lá, trong đó gần 19.000 trường hợp do hít phải khói thuốc thụ động. Chi phí y tế và thiệt hại kinh tế do sử dụng thuốc lá ước khoảng 108.000 tỷ đồng mỗi năm, tương đương 1,14% GDP năm 2022.
Sơn Hà
