Ảnh do quân đội Mỹ cung cấp, được cho là ghi lại thiệt hại sau khi drone Mỹ tấn công một căn cứ tàu ngầm và cơ sở bảo dưỡng tàu của Iran tại Bandar Abbas, công bố ngày 13-7 - Ảnh: REUTERS
Theo kênh CNBC, trong phiên giao dịch sáng 14-7, giá dầu Brent chuẩn quốc tế đã tăng hơn 2% lên mức 85,11 USD/thùng, giá dầu WTI (Mỹ) cũng tăng tương tự lên 79,91 USD.
Đặc biệt, xu hướng này nối tiếp cú tăng gần 10% của phiên trước đó - mức tăng trong ngày mạnh nhất kể từ tháng 5-2020.
Đây cũng là mức giá mới cao nhất kể từ sau khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ (MoU) tạm ngừng xung đột hôm 17-6.
Vì sao giá dầu tăng sốc?
Theo truyền thông Mỹ, đợt tăng giá lần này diễn ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 13-7 tuyên bố sẽ khôi phục phong tỏa các cảng của Iran gần eo biển Hormuz.
Ông cũng tuyên bố sẽ thu phí 20% đối với mọi hàng hóa vận chuyển qua tuyến hàng hải này, trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran đã đổ vỡ.
Ông Trump nói Mỹ là "người bảo vệ" eo biển Hormuz và các nước sử dụng tuyến đường này cần trả phí bảo vệ. Ngay sau đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cũng xác nhận việc tái áp đặt phong tỏa sẽ có hiệu lực từ chiều 14-7 (giờ Mỹ).
Không chỉ các động thái từ phía Mỹ, những diễn biến quân sự mới tại Trung Đông cũng làm dấy lên lo ngại tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới sẽ tiếp tục bị gián đoạn.
Những ngày gần đây, Mỹ và Iran liên tục đáp trả nhau bằng các cuộc tấn công tại khu vực vùng Vịnh.
Bộ Quốc phòng UAE cũng xác nhận hai tàu chở dầu của nước này bị tên lửa Iran bắn trúng tại vùng biển Oman, khiến một thủy thủ thiệt mạng.
Cùng lúc, lực lượng Houthi ở Yemen tiếp tục phóng tên lửa nhắm vào Saudi Arabia, làm gia tăng nguy cơ xung đột lan rộng sang các quốc gia sản xuất dầu lớn ở Trung Đông.
Theo giới chuyên gia, thị trường đang quay trở lại trạng thái phải cộng thêm "phần bù rủi ro địa chính trị" vào giá dầu.
Điều này khiến kịch bản giá dầu vượt 100 USD/thùng không còn là điều quá xa vời nếu xung đột tiếp tục mở rộng và nhắm vào các cơ sở năng lượng trọng yếu.
Eo Hormuz tiếp tục là điểm nóng
Các tàu neo đậu tại eo biển Hormuz, nhìn từ bán đảo Musandam của Oman, ngày 3-6 - Ảnh: REUTERS
Theo Hãng tin Reuters, các động thái quân sự mới không chỉ tác động tâm lý thị trường. Chúng còn làm tăng nguy cơ gián đoạn nguồn cung dầu thực sự, khi Mỹ tái phong tỏa các cảng Iran tại eo Hormuz. Động thái này có thể khiến Tehran đáp trả.
Ngay cả khi eo biển này chưa đóng hoàn toàn, việc tàu đổi tuyến, tăng phí bảo hiểm hoặc trễ hành trình cũng đủ khiến chi phí vận chuyển dầu tăng mạnh.
Nếu Mỹ áp mức phí 20% như đề xuất của Tổng thống Trump, một tàu chở dầu siêu lớn có thể phải trả tới 32 triệu USD mỗi chuyến - cao hơn nhiều so với mức phí Iran từng áp dụng. Khoản này nhiều khả năng sẽ được tính vào giá dầu.
Nhiều chuyên gia cho rằng giá dầu tăng chủ yếu do thị trường lo ngại rủi ro địa chính trị, hơn là do nguồn cung sụt giảm thực sự.
Nhưng nếu xung đột lan rộng hoặc eo Hormuz bị phong tỏa, nguy cơ này có thể nhanh chóng biến thành tình trạng thiếu hụt nguồn cung thật sự.
Trước động thái này, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã lên tiếng phản đối việc thu phí đối với hoạt động đi lại qua các eo biển quốc tế.
Giá dầu sẽ đi về đâu?
Theo báo Economic Times, các nhà phân tích cho biết tương lai của giá dầu thế giới hiện đang căng thẳng tột độ, phụ thuộc đáng kể vào mức độ leo thang xung đột tại vùng Vịnh.
Chuyên gia Bjarne Schieldrop của Ngân hàng SEB nhận định: nếu eo Hormuz không đóng cửa hoàn toàn, nhưng tình trạng mất an ninh kéo dài và đàm phán Mỹ - Iran (dự kiến 60 ngày) bị đóng băng, giá dầu có thể neo ở mức 80 USD/thùng, khó quay lại mức 70 USD như trước.
Ở kịch bản khác, theo chuyên gia Saul Kavonic của MST Marquee, nếu Iran hoặc các lực lượng do Iran hậu thuẫn mở rộng tấn công, nhắm trực tiếp vào hạ tầng năng lượng chiến lược khắp vùng Vịnh, giá dầu hoàn toàn có thể vượt mốc 100 USD/thùng.
Nuvama Institutional Equities phân tích kịch bản xấu nhất: nếu eo biển này bị phong tỏa kéo dài, khoảng 20 triệu thùng dầu mỗi ngày có thể không ra được thị trường, gây khủng hoảng nguồn cung nghiêm trọng.
Trước đó, Giám đốc điều hành (CEO) Saudi Aramco, ông Amin Nasser, cảnh báo gián đoạn kéo dài có thể ảnh hưởng gần 100 triệu thùng dầu mỗi tuần. Ông cho rằng phải đến năm 2027 thị trường mới bình ổn trở lại, khi đó giá dầu thậm chí bị đẩy lên mức 110 - 150 USD/thùng.
Trong khi đó, ngay cả khi xung đột sớm hạ nhiệt, giới vận tải biển lưu ý hoạt động qua eo Hormuz cũng khó phục hồi ngay. Nguyên nhân là vì còn phải rà phá thủy lôi, sửa chữa hạ tầng, khôi phục sản xuất dầu và quan trọng nhất là lấy lại niềm tin của các hãng tàu.
