Hà Nội muốn tái chế rác thải xây dựng thành tài nguyên, cần thế nào?

Như đã thông tin, với việc triển khai hàng loạt dự án hạ tầng đường vành đai, cầu bắc qua sông Hồng đã khiến lượng rác thải xây dựng gia tăng đột biến. Trong thời gian qua Hà Nội đã tổ chức nhiều cuộc họp bàn để giải quyết "bài toán" này.

Hỗ trợ có kiểm soát thúc đẩy tái chế rác thải xây dựng

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, PGS.TS Bùi Thị An, đại biểu Quốc hội khóa XIII, Viện trưởng Viện Tài nguyên - Môi trường và Phát triển cộng đồng, cho biết bên cạnh việc quy hoạch bãi tập kết rác thải xây dựng cần thực hiện nghiêm quy định phá dỡ và vận chuyển như che chắn, rửa xe, phun nước chống bụi... Tuy nhiên giải pháp căn cơ nhất vẫn phải tái chế lượng rác thải xây dựng đang phát sinh mỗi ngày.

Muốn tái chế hiệu quả theo bà phải giải quyết hai vấn đề. Thứ nhất, Hà Nội cần tạo điều kiện đón nhận sản phẩm đầu ra của hoạt động tái chế. Thứ hai, cần hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn đầu để họ có điều kiện tồn tại, phát triển. Sự hỗ trợ có thể thông qua đất đai, mặt bằng, thuế, phí và cơ chế phù hợp khác.

Tuy nhiên theo bà, hỗ trợ có kiểm soát, đánh giá hiệu quả chứ không phải làm dàn trải. Cơ chế phải vừa khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, vừa bảo đảm nguồn lực được sử dụng đúng mục đích và phát triển trên cơ sở hài hòa lợi ích các bên.

Theo bà, thúc đẩy tái chế rác thải xây dựng mang lại nhiều lợi ích cùng lúc như thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, tận dụng tài nguyên, giảm chất thải, tăng nguồn thu cho doanh nghiệp, ngân sách nhà nước và cải thiện môi trường sống.

Bà An cho rằng đây là "thời cơ vàng" để thúc đẩy tái chế bởi tốc độ đô thị hóa của Hà Nội đang diễn ra rất nhanh. Hàng loạt dự án giao thông, hạ tầng đang được triển khai. Quá trình giải phóng mặt bằng kéo theo việc phá dỡ rất nhiều công trình, nhà cửa, tạo ra khối lượng lớn rác thải xây dựng.

"Cơ hội để Hà Nội tận dụng nguồn vật liệu này thay vì coi nó là chất thải phải xử lý. Nếu làm tốt TP sẽ giải quyết được tình trạng ô nhiễm môi trường do hoạt động xây dựng gây ra, vừa tận dụng được nguồn tài nguyên từ phế thải để phục vụ công trình hạ tầng, giao thông và nhiều mục đích khác. 

Hướng đi phù hợp với xu thế phát triển bền vững và kinh tế tuần hoàn hiện nay", bà An nhấn mạnh.

Phải tạo thị trường cho sản phẩm đầu ra

Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Phạm Văn Bắc, Phó chủ tịch Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam, cho rằng muốn giải quyết một vấn đề lớn của xã hội trước hết phải xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích đầu tư phát triển và phải tạo ra thị trường.

"Hà Nội muốn tái chế rác thải xây dựng quy mô lớn phải tạo thị trường cho sản phẩm đầu ra. Thị trường sử dụng vốn ngân sách nhà nước phải là thị trường đầu tiên. Có thể chưa phải thị trường lớn nhất nhưng mở đường để doanh nghiệp khi đầu tư, sản xuất hay chế biến sản phẩm tái chế có đầu ra ổn định. Sau đó mới từng bước mở rộng để xã hội chấp nhận và sử dụng rộng rãi", ông Bắc nói.

Theo ông, một số quốc gia thành công trong tái chế như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore… đã có chính sách hỗ trợ quy hoạch và tạo mặt bằng để tập kết, xử lý rác thải xây dựng thành vật liệu. 

Bên cạnh đó, kích hoạt cơ chế vay vốn với lãi suất thấp khuyến khích doanh nghiệp đầu tư. Đồng thời xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, hành lang pháp lý cho sản phẩm tái chế.

Ông Bắc cho rằng cái được hơn nữa khi thị trường hình thành sẽ giải quyết dứt điểm vấn đề ô nhiễm môi trường, bổ sung nguồn cung trong bối cảnh nguồn vật liệu xây dựng đang thiếu, giá thành quá cao. 

"Vật liệu tái chế sẽ trở thành một nguồn cung rất phù hợp và có nhiều dư địa phát triển trong tương lai gần", ông Bắc nói.