Thứ ba, 14/7/2026, 15:50 (GMT+7)
HLV Luis de la Fuente thường xuyên trích dẫn cuốn Meditations (Suy tưởng) của Marcus Aurelius, đồng thời áp dụng triết lý khắc kỷ từ những ghi chép của vị hoàng đế La Mã này trong quản trị đội bóng.
HLV Luis de la Fuente trong buổi họp báo trước trận Tây Ban Nha gặp Bỉ ở tứ kết World Cup 2026 trên sân SoFi, Inglewood, California, Mỹ ngày 10/7/2026. Ảnh: Reuters
Ngay trước thềm trận tứ kết gặp Bỉ ở World Cup 2026, De la Fuente đã có một tràng cười sảng khoái ngay trong phòng họp báo. Một phóng viên nhắc lại chia sẻ của Dani Olmo, khi tiền vệ đội tuyển Tây Ban Nha được hỏi về quả luân lưu hỏng của Eloy Olaya trước Bỉ ở tứ kết năm 1986. Lần bị loại ấy của Tây Ban Nha diễn ra khi Olmo chưa ra đời, và với anh, quá khứ ấy xa vời chẳng khác nào thời đại của hoàng đế Marcus Aurelius.
Giữa lúc đang chuẩn bị cho thời khắc lịch sử đưa Tây Ban Nha vào bán kết World Cup lần thứ hai trong lịch sử, nhà cầm quân 65 tuổi phải rất vất vả mới kìm lại tiếng cười. Ông không có vẻ gì quá lo lắng, và một phần sự bình thản đó cũng đến từ Aurelius - nhân vật mà dường như Olmo và các cầu thủ Tây Ban Nha khác đã được ông thầy nhắc đến quá nhiều.
Đối diện với những sân chơi lớn, De la Fuente luôn khắc ghi những bài học rút ra sau nhiều lần nghiền ngẫm một quyển sách mỏng được viết ngay giữa khói lửa chiến tranh. Aurelius, vị hoàng đế của La Mã trị vì từ năm 160-181 và từng là người đàn ông quyền lực nhất bấy giờ, đã dành 10 năm cuối đời để tập hợp những suy ngẫm cá nhân.
Ông thường chép lại chúng khi lui về lều của mình sau những lần chỉ huy các chiến dịch quân sự chống lại các bộ tộc Germanic bên bờ sông Danube. Sau này, cuốn sách được hậu thế biết đến với tên gọi Meditations (Suy tưởng). Đây cũng chính là tác phẩm được De la Fuente nhắc đến trong buổi họp báo đầy tiếng cười nói trên, nơi ông còn chia sẻ về sở thích giản dị là cùng gia đình xem cuộc thi ca nhạc Eurovision, chương trình truyền hình Tây Ban Nha Un, dos, tres (1, 2, 3) và các trận đấu của đội tuyển Tây Ban Nha.
"Tôi đã đọc một câu trong sách của Aurelius, tác giả mà tôi vô cùng hâm mộ, rằng: 'Những gì có hại cho tổ ong thì cũng có hại cho con ong'. Và thực tế đúng là như vậy. Mỗi chúng ta đều phải tư duy vì tập thể, vì đội bóng. Chúng tôi đang vận hành theo lẽ ấy với những nhân tố xuất sắc", vị thuyền trưởng sinh năm 1961 chia sẻ.
Từ nhiều năm trước, De la Fuente biết đến tác phẩm này và cứ liên tục tìm đọc lại. Cuốn sách gối đầu giường ấy được ông cất ở Madrid, đã sờn cũ, chằng chịt những dòng gạch chân và ghi chú bên lề. Tầm ảnh hưởng của triết lý này khắc họa rõ trong cả những phát biểu trước công chúng lẫn các buổi lên dây cót tinh thần cho học trò.
"Aurelius là nhà khắc kỷ vĩ đại cuối cùng", David Hernandez de la Fuente, Giáo sư Khoa Ngôn ngữ Cổ điển tại Đại học Complutense Madrid và là dịch giả của một trong những bản dịch mới nhất của quyển sách, giải thích. "Bản chất nó không phải là một cuốn sách, mà là hành trình hướng nội, như những ghi chép riêng tư của tâm hồn. Aurelius viết nó để tự an ủi, tự chữa lành, dù không theo nghĩa đen của dòng sách self-help (tự hoàn thiện bản thân) hiện đại. Cho đến tận ngày nay, nhân loại vẫn tự chia mình thành hai nhóm là khắc kỷ (stoics) và khoái lạc (epicureans). Một bên tin rằng mọi sự đều có ý nghĩa dù dưới danh nghĩa của lý trí, thực thể X hay thượng đế, và bên còn lại tin rằng vạn vật chỉ là sự ngẫu nhiên, như những người theo học thuyết Epicurus".
Một trong những thời khắc cho thấy tầm ảnh hưởng rõ nét nhất của tư tưởng Aurelius lên De la Fuente, là khi ông nói về tầm quan trọng của sự điềm tĩnh. "Điềm tĩnh là sức mạnh, tĩnh lặng là sức mạnh", ông từng phát biểu trong một buổi họp báo khác ở kỳ World Cup này.
"Đó là một tư tưởng đậm chất khắc kỷ đến từ người đứng đầu ĐTQG", Giáo sư Hernandez nhận xét. "Con người ta luôn phải hướng tới trạng thái ataraxia – tức là sự bất biến, không bị lay chuyển của tâm hồn".
Tư duy này tiếp tục được De la Fuente áp dụng khi đối mặt với búa rìu dư luận, một khía cạnh quá đỗi phổ biến trong ngành công nghiệp bóng đá. "Chúng tôi sống ngoài vùng phủ sóng của những lời phán xét hay phân tích đó", ông nói. "Nhờ thế mà tôi sống hạnh phúc hơn và đưa ra các quyết định trong thanh thản. Tôi không cần đến chúng. Nếu những lời đó mang lại giá trị tích cực hay giúp ích gì cho tôi, tôi sẽ đọc hết. Nhưng thực tế là không".
Gần 2.000 năm trước, Aurelius đã viết những dòng này: "Giống như người tung quả bóng. Quả bóng nhỏ bé ấy nhận được lợi ích gì khi bay cao, hay chịu tổn hại gì khi hạ xuống, thậm chí là khi rơi rụng?". Đối với vị hoàng đế La Mã, quả bóng vẫn chỉ là quả bóng, dù nó đang ở trên đỉnh cao hay rơi xuống vực sâu.
Lamine Yamal (trái) và Mikel Merino trong buổi tập của đội tuyển Tây Ban Nha trên sân Cotton Bowl, Dallas, Texas, Mỹ ngày 13/7/2026. Ảnh: Reuters
"Chúng tôi chỉ tập trung vào những gì mình có thể kiểm soát, đó là bóng đá", De la Fuente thường xuyên nhấn mạnh và luôn né tránh đề cập đến những yếu tố ngoại cảnh nằm ngoài tầm ảnh hưởng của mình. Trong quyển Suy tưởng còn có đoạn viết: "Nếu bạn đau khổ vì một tác động bên ngoài, nỗi đau đó không phải do chính tác động ấy gây ra, mà là do cách bạn nhận định về nó".
Suy tưởng không chỉ thu hút giới doanh nhân hay các nhà tài phiệt công nghệ, mà còn mê hoặc nhiều VĐV thể thao đỉnh cao. Bởi theo Giáo sư Hernandez, nó giúp chỉ ra cách chuẩn bị tinh thần cho những va chạm, cho cuộc chiến trước mắt. "Nghệ thuật sống giống với sàn đấu vật hơn là một vũ điệu, bởi bạn luôn phải trong tư thế sẵn sàng đón nhận những đòn bất ngờ và đứng vững mà không bị quật ngã", quyển sách viết.
Và trước thềm đại chiến với Pháp ở bán kết, De la Fuente trước khi rời ghế họp báo nhường chỗ cho cậu học trò Lamine Yamal, đã gửi đi một thông điệp: "Yamal cần giữ sự điềm tĩnh và cứ hãy đắm mình vào trận đấu. Hãy gạt bỏ mọi lo âu! Ngày rực rỡ nhất của cậu ấy ở kỳ World Cup này vẫn đang ở phía trước, và tôi hy vọng ngày đó chính là ngày mai".
Hoàng Thông (theo El Pais)
