HLV trưởng Tây Ban Nha: 'Tài năng thiên bẩm phải phụng sự cái chung'

1 小时前 10

Trên báo El Mundo, HLV Luis de la Fuente về triết lý bóng đá và tư duy quản trị nhân sự giúp Tây Ban Nha vô địch World Cup 2026: từ chọn đúng người, hòa quyện tài năng cá nhân vào tập thể đến thiết lập quyền uy dựa trên sự nhất quán.

- Lý do gì giúp Tây Ban Nha vô địch World Cup 2026?

- Vì chúng tôi là những người giỏi nhất ở mọi khía cạnh. Không chỉ về mặt chuyên môn, mà còn ở khâu quản trị và tất cả những yếu tố xoay quanh cầu thủ. Để đăng quang World Cup, bạn phải chạm tới ngưỡng hoàn hảo ở mọi khâu.

- Tây Ban Nha một lần nữa lên ngôi World Cup với một nhận diện rất đặc trưng của thứ bóng đá phối hợp, biến hóa và cơ động. ĐTQG lần này phản ánh điều gì về đất nước Tây Ban Nha hiện đại?

- Chúng tôi mang một bản sắc rõ ràng và đã được tinh chỉnh để thích ứng với bóng đá hiện đại, một sự tiến hóa tương đồng với đà phát triển của xã hội Tây Ban Nha từ năm 2010 đến nay. Những sự kiện trọng đại luôn kích hoạt sự thay đổi. Tôi tin vào việc phát triển một ý tưởng thay vì chạy theo "mốt", bởi xu hướng chưa chắc đã hợp với triết lý của chúng tôi. Nhiều năm qua, chúng tôi luôn kiên định với một con đường.

- Đã có những góc nhìn mang tính xã hội học về đội tuyển, coi đây là biểu tượng của một đất nước đoàn kết trong sự đa dạng. Hai triệu người đổ ra đường ở Madrid, nhưng niềm hân hoan cũng bùng nổ tại Catalonia hay Xứ Basque. Ông chia sẻ thế nào về góc nhìn đó?

- Đồng ý. Tây Ban Nha là một hình mẫu về sự chung sống hòa hợp. Các tuyển thủ là những cá nhân gắn phản chiếu sự liên hệ với đất nước, xã hội, lối sống và văn hóa này. Mỗi người mang một nét đặc trưng riêng, như mọi công dân Tây Ban Nha khác.

- Mô hình này đã có từ trước, nhưng ông là người tái thiết, biến Tây Ban Nha trở lại là một tập thể chiến thắng. Đâu là dấu ấn mang tên Luis de la Fuente?

- Tất cả đều khởi nguồn từ một ý tưởng, vốn được đặt nền móng từ nhiều năm trước. Khi tiếp quản đội tuyển, tôi nhận ra bóng đá hiện đại đang dịch chuyển theo hướng trực diện và diễn ra theo "chiều dọc" hơn, chuyển trạng thái nhanh hơn, giảm bớt các giai đoạn kiểm soát và khâu dàn xếp tấn công. Đó là những gì chúng tôi muốn mang vào đội bóng. Các cầu thủ chạy nhiều hơn chẳng hạn. Bạn không nhất thiết phải kiểm soát bóng áp đảo mới thắng trận, dù làm chủ quả bóng vẫn rất quan trọng. Chúng tôi có ý tưởng, và thành công của chúng tôi nằm ở chỗ chọn đúng những nhân tố triển khai ý tưởng đó tốt nhất. Chúng tôi tiến hóa dựa trên năng lực của họ, nhưng cội nguồn vẫn là triết lý bóng đá Tây Ban Nha.

- Vài tháng trước, ông từng nhắc lại câu nói kinh điển của huyền thoại Alfredo Di Stefano: "Không cầu thủ nào giỏi bằng tất cả gộp lại". Đâu là điểm cân bằng giữa phẩm chất thiên tài cá nhân và sức mạnh tập thể?

- Trong góc nhìn của tôi về cuộc sống lẫn bóng đá, tập thể luôn nâng tầm cá nhân. Tài năng thiên bẩm phải phụng sự cho cái chung, bởi tập thể sẽ giúp bạn hoàn thiện hơn, chứ không phải ngược lại. Tôi tin tưởng tuyệt đối vào điều đó. Đúng là tồn tại những triết lý khác, nhưng chúng tôi trung thành với lý tưởng đã chọn. Tập thể này một lòng tin rằng đội bóng quan trọng hơn bất kỳ cá nhân nào, và đó cũng là lý do họ được chọn. Họ có đủ sự khiêm nhường, vị tha và tinh thần đồng đội để đặt lợi ích chung lên trên cái tôi.

- Vậy vai trò của tài năng nằm ở đâu?

- Ai cũng có tài năng. Mỗi người một vẻ và mang phẩm chất đặc biệt riêng. Sự vĩ đại của một ngôi sao không chỉ là trở thành người giỏi nhất, tài hoa nhất hay tấn công hay nhất. Mỗi người đóng góp giá trị riêng, nhưng phải với thái độ khiêm nhường, chấp nhận đặt mình dưới tập thể. Nhờ đó, ta mới khai thác tối đa tài năng của họ, không phải để họ là ngôi sao phát sáng đơn độc, mà là một trong những vì sao cùng tỏa sáng.

- Ông làm cách nào để thuyết phục một hiện tượng như Lamine Yamal gạt bỏ mong muốn phô diễn cá nhân để vì thành công chung?

- Yamal không phải từ bỏ điều gì cả. Tôi chỉ nói với cậu ấy rằng hãy làm tất cả những gì cần làm, miễn là nó mang lại lợi ích cho đội bóng. Yamal rất thông minh và có một khía cạnh tài năng đặc biệt, chính là thấu hiểu điều gì có lợi nhất cho tập thể. Cậu ấy làm chuyện đó theo cách hoàn hảo vì nó là bản năng tự nhiên, một phẩm chất sẵn có trong người. Thứ Yamal cần học là cách chung sống với những cầu thủ xuất sắc khác và khiêm tốn chấp nhận rằng, hôm nay mình có thể là ngôi sao sáng nhất, nhưng ngày mai vị trí đó thuộc về người khác. Không ai bắt Yamal phải tiết chế tài năng cả. Chúng tôi chỉ định hướng cậu ấy đưa ra lựa chọn và quyết định đúng đắn, biết dùng điểm mạnh nào ở từng thời điểm mà thôi.

- Có bao giờ ông từ chối một tài năng kiệt xuất chỉ vì lợi ích nhóm chưa?

- Tôi không chắc từ "kiệt xuất" có đúng không... nhưng những thiên tài thực thụ, những siêu sao mà ai cũng công nhận, đều rất hào phóng, chơi vì tập thể và luôn nghĩ đến việc giúp đỡ các đồng đội. Làm việc với họ không hề khó. Dàn cầu thủ chúng tôi đang có, như Yamal chẳng hạn, đều như vậy. Cần nhớ rằng cậu ấy mới 19 tuổi, đang trong quá trình trưởng thành và cần thời gian tích lũy bản lĩnh cả trong lẫn ngoài sân cỏ. Chưa từng có xung đột nào diễn ra cả, bởi chúng tôi luôn chủ động sàng lọc những cầu thủ có nguy cơ gây rắc rối. Những cầu thủ lớn thì luôn biết cách hòa nhập.

- Ông đồng hành cùng phần lớn đội hình này từ khi họ còn là những cậu nhóc. Bức tranh về thế hệ đó hiện lên như thế nào và đã giúp gì cho hành trình vô địch?

- Mối quan hệ giữa chúng tôi vượt xa ranh giới bóng đá. Đó là sự gắn kết cá nhân, gần như tình cha con. Dõi theo sự trưởng thành từ bé của các cầu thủ giúp tôi có ảnh hưởng nhất định đến quá trình phát triển của họ về sau. Tôi luôn tin rằng giá trị con người và giá trị bóng đá phải song hành. Xét về bản chất, tôi là một người đào tạo hơn là một HLV thuần túy. Trách nhiệm của tôi trước hết là rèn giũa con người, sau đó mới đến cầu thủ. Việc họ thấu hiểu trọn vẹn thông điệp hôm nay là kết quả của vô số cuộc trò chuyện suốt thời gian dài. Đó là cách hành xử và lối sống. Là những con người thông minh và tử tế, họ hiểu mối quan hệ như vậy là cần thiết.

- Thế nào là một con người tử tế?

- Trong thế giới bóng đá, làm người tử tế nghĩa là sống có giá trị. Bất kỳ ai từng bước vào phòng thay đồ đều biết rõ những giá trị đó: sự sẻ chia, lòng vị tha, tập thể đi trước cái tôi, sẵn sàng hy sinh vì đồng đội, cùng chịu đựng vượt khó... Tôi đã dành nhiều năm ở các phòng thay đồ và luôn nhận diện được ngay – không một chút mơ hồ – ai là người không vì tập thể. Chúng tôi thường gọi đó không phải là một chiến hữu tốt, bởi có lẽ không ai dám thẳng thắn và có quyền nói người đó: "Cậu là một thằng tồi". Ai trong chúng ta cũng từng gặp những trường hợp như vậy. Bản chất của họ tự bộc lộ rất nhanh.

- Ông xây dựng mối quan hệ với học trò như thế nào, chẳng hạn với Marc Cucurella, người đã quyết định xăm hình mặt ông lên người?

- Quan trọng nhất là phải biết giữ lời. Tôi đã bảo Cucurella: "Cậu đã lỡ hứa rồi đấy, đừng có mà hối hận". Nhưng nói được thì phải làm được. Chuyện giữ lời nói lên nhiều điều về một con người, và đó cũng là một trong những nguyên tắc tối thượng của chúng tôi. Còn việc cậu ấy có nhìn nhận mình đã sai hay không lại thuộc về góc nhìn cá nhân (cười).

- Sau trận hòa Cape Verde ngày ra quân, tư tưởng bi quan cố hữu của bóng đá Tây Ban Nha lại trỗi dậy. Đã có phút giây nào ông hoài nghi?

- Không hề. Mọi thứ diễn ra đúng theo lộ trình chúng tôi đã vạch ra. Có những tuần chúng tôi phải tập trung nhồi thể lực và cường độ vận động cho các cầu thủ, bởi chúng tôi biết họ sẽ bắt nhịp giải đấu tốt hơn qua từng trận khi tích lũy đủ khối lượng thi đấu và tập luyện. Mọi chuyện diễn ra đúng kế hoạch. Tôi hiểu những lời xì xào xuất phát từ việc thiếu thông tin. Còn chúng tôi thì vẫn hoàn toàn bình thản.

- Ông đã phải đưa ra những quyết định đi ngược lại sức ép dư luận. Quyết định nào định nghĩa rõ nhất năng lực lãnh đạo của ông?

- Tôi có hai lợi thế. Một là tôi chẳng đọc báo chí gì cả. Tôi hoàn toàn miễn nhiễm với các bình luận bên ngoài. Chúng không thể tác động đến tôi, và điều đó cho phép tôi đưa ra quyết định trong sự tự do tuyệt đối. Lợi thế thứ hai nằm ở góc nhìn. Mọi người dường như quá ám ảnh với đội hình xuất phát. Chúng tôi thì không bao giờ phân biệt cầu thủ đá chính hay dự bị. Mỗi trận đấu luôn có mức độ phức tạp riêng và kéo dài cho đến khi tiếng còi mãn cuộc vang lên. Có một thứ hiển nhiên nhưng tôi vẫn phải nhắc lại, đó là một cầu thủ ra sân từ phút đầu tiên không có nghĩa anh ta quan trọng hơn người vào sân ở phút 80. Ngay cả ngôi sao hay nhất cũng có thể phải rời sân nếu đội bóng cần một giá trị khác mà anh ta không đáp ứng được.

- Ông từng tính đến giải pháp Martin Zubimendi, nhưng vẫn đặt trọn niềm tin vào Rodri.

- Với tất cả sự tôn trọng dành cho Zubimendi, người mà tôi đánh giá là tiền vệ giỏi thứ hai thế giới, Rodri mới là cầu thủ giỏi nhất thế giới. Chúng tôi cần Zubimendi đi theo lộ trình ấy và tiến hóa dần cho đến trận chung kết. Rodri, dù chỉ đạt 50% phong độ, vẫn xuất sắc hơn so với phần đa các tiền vệ trên thế giới. Zubimendi hiểu rất rõ vai trò của mình. Trong trận chung kết, đường chuyền châm ngòi dẫn tới bàn thắng quyết định xuất phát từ chân cậu ấy.

- Tây Ban Nha đánh bại Bồ Đào Nha ở phút 91, thắng Bỉ ở phút 88 và Argentina ở phút 106. Pau Cubarsi có cú phá bóng ngay trên vạch vôi ở phút bù giờ trong trận chung kết. Có khoảnh khắc nào tại World Cup nằm trong tay số phận hay thần may mắn?

- Tôi không tin vào vận may. Tôi tin vào nỗ lực lao động. Hãy làm tốt phần việc của mình và những điều tốt đẹp sẽ đến, chứ chẳng có may mắn nào ở đây cả. Mỗi người làm đúng nhiệm vụ trên sân và điều đó đưa đội bóng đến gần chiến thắng hơn. Làm tốt giúp bạn chạm tay vào danh hiệu. Nhưng ngay cả khi vượt trội đối thủ, bạn vẫn có thể thua. Đó không phải là vận xui, đơn giản là bạn phải làm tốt hơn nữa. May mắn chỉ là khi bạn không mắc phải bệnh tật, không gặp tai nạn hay chấn thương. Đó mới là những rủi ro từ ngoại cảnh. Còn lại đều là kết quả của mồ hôi, tri thức, sự chuẩn bị, quá trình tập luyện và nắm bắt thông tin...

- Nhưng ông là một người tin vào tâm linh và thường cầu nguyện. Ông đã xin Chúa điều gì trước trận chung kết?

- Tôi xin rất ít. Tôi tạ ơn Chúa vì mình có sức khỏe và được sống với niềm đam mê. Tôi là người vô cùng may mắn, làm sao tôi dám đòi hỏi thêm? Hơn nữa, thật bất công nếu xin Chúa giúp tôi đánh bại một đối thủ có thể cũng đang hướng về Ngài với đức tin tương tự. Tôi chỉ xin Chúa cho mình thêm một ngày nữa để tiếp tục công việc này, cho tôi sức mạnh và sự kiên định để tiếp tục chiến đấu.

- Ông không phải một danh thủ thời còn quần đùi áo số, và trước khi cầm đội tuyển cũng chưa từng dẫn dắt một CLB lớn. Nhiều người từng hoài nghi ông. Ông tạo dựng quyền uy của mình từ đâu?

- Lời khen tặng tuyệt vời nhất mà tôi nhận được là không ai cho không tôi bất kỳ điều gì. Mỗi khi nhớ lại thời cầu thủ, tôi luôn ước mình đã hành xử khác đi. Vì thế, khi chuyển sang huấn luyện, tôi cố gắng làm hết tất cả những gì mình từng bỏ lỡ thời còn đá bóng. Giờ đây, tôi dốc toàn bộ tâm huyết. Mọi thứ đều được kiểm soát và lên kế hoạch tỉ mỉ. Chính điều đó đúc kết nên bản lĩnh của tôi, giúp tôi thuyết phục các học trò tin vào triết lý của mình. Các cầu thủ không chỉ nhìn thấy một Luis de la Fuente của năm 2023, họ nhìn thấy người thầy từ năm 2015 vẫn nói những điều tương tự, chỉ là được nâng cấp theo thời gian.

- Sau trận chính thức đầu tiên thua Scotland, cũng thất bại duy nhất đến nay, ông từng tuyên bố: "Tôi vẫn sẽ làm như vậy". Ông rút ra điều gì từ thời điểm đó?

- Tôi muốn củng cố thông điệp tới các học trò, rằng chúng ta sẽ không lệch khỏi con đường này dù chỉ một li, dẫu sẽ có những điều chỉnh cần thiết. Chúng tôi rút ra nhiều bài học tích cực và nhìn rõ lộ trình phải đi.

- Đã có khi nào ông bị lung lay từ bỏ triết lý đó?

- Chưa từng. Nhưng không phải vì tôi bảo thủ. Tôi không phải tuýp người bảo thủ đến mức triệt tiêu mọi luồng quan điểm trái chiều. Tôi sẵn sàng sửa sai. Tuy nhiên, phải có một cái nền để xây nên một ý tưởng, một điểm khởi đầu, một bộ khung vững chắc nhất. Điều đó là bất biến. Từ cái nền đó, các nhánh phát triển có thể linh hoạt. Một yếu tố quan trọng như chất lượng nhân sự hoàn toàn có thể thay đổi cách triển khai ý tưởng, giúp triết lý liên tục tiến hóa.

- Ông có thấy đây là lúc để khẳng định giá trị bản thân?

- Không, và tôi nói điều này từ tận đáy lòng. Nếu tôi làm vậy, mẹ tôi ở trên cao sẽ bước xuống và bảo: "Luis, con không được làm thế". Tôi được giáo dục để không phải đòi hỏi sự công nhận. Việc của tôi là tiếp tục làm việc, làm việc và làm việc. Đó là cách khẳng định giá trị bản thân tốt nhất.

- Khoảnh khắc nào ông biết Tây Ban Nha đã vô địch?

- Chỉ khi tiếng còi hết trận vang lên. Chúng tôi có cảm giác trận đấu nằm trong tầm kiểm soát, nhưng cũng biết mọi chuyện đều có thể xảy ra cho đến giây cuối cùng, dù lẽ ra tỷ số phải là 2-0 hay 3-0. Tôi nhớ lại hình ảnh khắc sâu từ năm 2010 khi Andres Iniesta ghi bàn trong trận chung kết ở Nam Phi, bấy giờ HLV Vicente del Bosque từng nói: "Bình tĩnh, chưa hết giờ". Đó chính là cảm giác của tôi khi Ferran Torres ghi bàn: bình tĩnh, trận đấu vẫn còn. Chỉ khi trọng tài thổi còi mãn cuộc, cảm giác thư thái mới thực sự đến: "Chúng ta làm được rồi".

- Ông có cảm thông với sự thất vọng của Argentina?

- Argentina là một đội tuyển mạnh và họ đã bị rượt đuổi trong trận đấu. Thú thực, tôi không thích những gì diễn ra sau khi trận đấu kết thúc. Chúng ta cần tránh những hành vi đó vì hàng triệu đứa trẻ đang nhìn vào các thần tượng, như thể những miếng bọt biển có thể hút hết mọi thứ chúng bắt gặp.

- Khi cánh cửa phòng thay đồ khép lại, ông đã nói gì với các học trò?

- Cảm ơn họ từ tận đáy lòng và gửi lời chúc mừng chân thành nhất. Ngay khi trận đấu vừa dứt, một học trò đã tiến lại gần tôi và hỏi: "Thầy ơi, chúng ta còn giải đấu nào để chinh phục nữa không?". Tôi trả lời: "Trước mắt là trận gặp Anh vào tháng 9 tới, đó là mục tiêu gần nhất". Tôi cảm ơn họ vì tinh thần đó, vì chính con người họ và cách họ đối diện với 52 ngày hội quân. Sau 24.000 cây số di chuyển, chênh lệch múi giờ, cái nóng gay gắt, ít thời gian nghỉ ngơi và áp lực khủng khiếp, không một ai tỏ thái độ tiêu cực. Và cuối cùng, chúng tôi luôn khép lại bằng câu nói quen thuộc: "Nhưng lần tới chúng ta phải làm tốt hơn, đúng không?". Đúng vậy, lần sau phải làm tốt hơn nữa.

- Ông có ý thức được chiến thắng này mang ý nghĩa thế nào đối với lòng tự tôn dân tộc?

- Tôi hạnh phúc khi thấy mọi người hạnh phúc, và tôi đã thấy một đất nước trọn niềm vui, sống hết mình. Tôi cảm thấy tự hào. Tây Ban Nha có thể rút ra bài học rằng làm việc nhóm, sự sẻ chia, cam kết, tình gắn kết, nỗ lực, sống vì đồng đội và tử tế sẽ đưa bạn đi rất xa. Tôi tin đại đa số giới trẻ đều mang theo những giá trị này và tình yêu đất nước. Mọi người muốn tự do thể hiện cảm xúc mà không bị phán xét. Đây có thể là một cú hích. Giới trẻ cần chiếc loa phóng thanh này để chứng minh cho thế giới thấy con người Tây Ban Nha là như thế nào.

- Tập thể của ông sẽ hướng tới World Cup 2030 với điểm gì mà nhà VĐTG 2026 hiện chưa có?

- Chúng tôi có thời gian để tiếp tục hoàn thiện và còn trần tiềm năng cực lớn để phát triển. Kỳ World Cup tiếp theo còn xa, nhưng tất cả những gì chúng tôi làm trong những năm tới sẽ tích lũy cơ hội chiến thắng. Đến năm 2030, mọi thứ sẽ lại khác. Chắc chắn các cầu thủ sẽ nhanh hơn và mang tới những tố chất mà hiện tại chúng ta chưa hình dung ra. Những gì chúng tôi làm ở năm 2026 sẽ không đủ để đăng quang vào năm 2030. Ngay cả việc thắng trận đấu tiếp theo cũng vậy. Chúng tôi bắt buộc phải giỏi hơn nữa.

Hoàng Thông (theo El Mundo)

阅读全文