21h, sau khi dỗ con ngủ và hoàn thành 'núi' việc nhà không tên, Nguyệt, 31 tuổi, uể oải bước lên giường, cầm điện thoại rồi chìm vào thế giới riêng.
Chồng cô nằm bên cạnh, tay cầm điện thoại, cũng mải mê lướt những video ngắn. Ban đầu chỉ là vài phút tự thưởng để giải trí sau một ngày kiệt sức, xem một tiểu phẩm hài, một mẹo dọn dẹp, vài clip nuôi dạy con. Nhưng thuật toán thông minh liên tục "mớm" những nội dung mới đánh trúng tâm lý, khiến hai vợ chồng cứ thế vuốt hết video này đến video khác.
Căn phòng lặng phắt, không tiếng đối thoại, chỉ có ánh sáng xanh hắt lên hai gương mặt. Khi Nguyệt giật mình nhìn đồng hồ đã là 12h đêm. Cô đặt điện thoại xuống, thiếp đi trong trạng thái mệt mỏi, một lúc sau chồng cô cũng ngủ gục khi máy vẫn chạy.
Câu chuyện được Thạc sĩ Nguyễn Thị Hương Lan, Trưởng phòng Tâm lý, Viện đào tạo BHIU, kể lại sau khi trị liệu tâm lý cho Nguyệt. Người phụ nữ tâm sự với chuyên gia trước đây, mỗi tối sau khi con ngủ, hai vợ chồng thường pha một cốc nước ấm, ngồi cạnh nhau ở chiếc bàn nhỏ ngoài phòng khách để thủ thỉ về một ngày đã qua.
Một người dùng đang xem video ngắn trên TikTok. Ảnh: Linh Đan
Giờ đây, những kết nối ấy thưa thớt dần. Nhiều hôm, Nguyệt chủ động xích lại gần chồng, nhưng anh chỉ ôm vợ bằng một tay, tay còn lại vẫn không rời màn hình. Cuộc trò chuyện giữa họ co cụm lại, chỉ còn là những câu trao đổi ngắn ngủi mang tính "thủ tục" về lịch đưa đón con hay tiền điện nước. Nguyệt rơi vào trạng thái tủi thân, dễ cáu gắt và bắt đầu trách móc chồng. Sự cô đơn âm thầm gặm nhấm khiến cô thu mình lại, nhu cầu sinh lý cũng suy giảm, buộc cô phải tìm đến chuyên gia tâm lý.
Câu chuyện của Nguyệt không phải cá biệt. Khảo sát của We Are Social đầu năm 2024 cho thấy người dùng Việt Nam dành trung bình tới gần 6 tiếng 20 phút mỗi ngày để truy cập Internet, trong đó phần lớn thời gian nướng vào các nền tảng video ngắn như TikTok, Facebook Reels và YouTube Shorts...
Tại các đô thị lớn, nơi áp lực "cơm áo gạo tiền", gánh nặng chăm sóc con cái và áp lực công sở vắt kiệt sức lực của những người trẻ ở độ tuổi 30, chiếc điện thoại vô tình trở thành "ốc đảo" ẩn dật riêng tư rẻ nhất và dễ tiếp cận nhất.
Chị Hương, 38 tuổi, ở TP HCM chia sẻ: "Sau một ngày chịu áp lực ở công ty, về nhà lại lao vào bếp núc, dọn dẹp, tôi thực sự không còn năng lượng để trò chuyện sâu hay lắng nghe tâm sự của chồng. Vuốt vài clip nấu ăn hay du lịch ngắn giúp tôi quên đi thực tại nhanh nhất". Những cái ôm thưa dần, những câu chuyện thủ thỉ trước khi ngủ biến mất. Đến lúc cả hai đặt máy xuống thì cơ thể đã rã rời, chỉ muốn quay lưng đi ngủ, Hương kể.
Dưới góc độ tâm lý học, chuyên gia Hương Lan nói video ngắn không phải là nguyên nhân trực tiếp và duy nhất phá vỡ một cuộc hôn nhân. Bản chất của vấn đề thường bắt nguồn từ những áp lực đời sống hoặc những rạn nứt ngầm chưa được giải quyết khiến hai bên né tránh đối thoại. Lúc này, video ngắn xuất hiện như một "liều thuốc tê" tinh thần tức thời.
"Nó mang lại sự thư giãn nhanh nhờ kích thích dopamine (hormone hưng phấn) liên tục, giúp não tạm thời quên đi áp lực nhưng hoàn toàn không giúp phục hồi tinh thần. Nhiều người lướt điện thoại 2 tiếng để 'xả stress', nhưng khi tắt máy, họ chỉ cảm thấy mệt mỏi và trống rỗng hơn", bà Lan phân tích.
Khi một người có nhu cầu chia sẻ nhưng người kia vẫn mải miết vuốt màn hình, cảm giác bị bỏ rơi, không được tôn trọng sẽ tích tụ lại thành một dạng stress âm thầm nhưng tàn phá hôn nhân khủng khiếp.
Không chỉ dừng lại ở khoảng cách cảm xúc, thói quen lạm dụng video ngắn trước khi đi ngủ còn để lại những hệ lụy sinh lý rõ rệt, trực tiếp đe dọa hạnh phúc phòng the.
Bác sĩ Hà Ngọc Mạnh, Giám đốc Bệnh viện Nam học và Hiếm muộn Việt - Bỉ, phân tích dưới góc độ y khoa: "Sự kích thích liên tục của các video ngắn khiến người xem luôn rơi vào trạng thái 'chờ đợi clip tiếp theo', trì hoãn giờ đi ngủ. Tình trạng thiếu ngủ, lệch nhịp sinh học kéo dài là tác nhân trực tiếp làm suy giảm nồng độ testosterone ở nam giới và gây rối loạn nội tiết tố ở nữ giới".
Sự sụt giảm hormone này, cộng hưởng với trạng thái mệt mỏi thể chất sau một ngày làm việc, làm suy giảm nghiêm trọng ham muốn tình dục của cả hai giới. Ngay cả khi gần gũi, bộ não đã quen với nhịp kích thích cực nhanh và ngắn của môi trường số cũng khó lòng duy trì sự tập trung, kiên nhẫn để đạt được sự hòa hợp cảm xúc với bạn đời. Việc "yêu" dần trở thành nghĩa vụ trả bài tẻ nhạt hơn là sự thăng hoa của tình yêu.
Để cứu vãn những cuộc hôn nhân đang "nguội lạnh" vì màn hình xanh, các chuyên gia cho rằng các cặp vợ chồng không nhất thiết phải thực hiện những thay đổi quá to tát hay lãng mạn kiểu phim ảnh như "ngồi ban công uống trà" hay "đi du lịch hâm nóng".
Thay vào đó, giải pháp cần đi từ những cam kết thực tế, phù hợp với bối cảnh của từng gia đình như cài đặt "giới hạn thời gian" (App Limits) trên điện thoại và để bạn đời giữ mật khẩu là một cách dùng công nghệ để kiểm soát chính công nghệ.
Ảnh được tạo bởi Gemini
Để điện thoại ngoài phòng ngủ trước 22h không đòi hỏi ban công hay bộ trà đắt tiền, chỉ cần một ổ cắm sạc ở phòng khách. Với các cặp đôi đã quen im lặng, bà Lan gợi ý bắt đầu bằng một câu hỏi mỗi tối trước khi ngủ, không phải về con cái hay tiền bạc, mà về nhau. "Hôm nay có điều gì khiến anh vui không?" đôi khi là đủ để mở lại một cánh cửa đã khép.
Trước khi đi ngủ, thay vì mỗi người một góc giường, hãy dành ra ít nhất 15 phút để nằm cạnh nhau, massage nhẹ nhàng cho nhau hoặc đơn giản là nắm tay kể về một niềm vui hay một sự bực dọc trong ngày.
Nguyệt bắt đầu thay đổi sau nhiều tháng gặp chuyên gia tâm lý. Bước đầu tiên không phải là bỏ điện thoại. Đó là lần đầu tiên cô nói thẳng với chồng rằng cô cảm thấy cô đơn dù nằm ngay cạnh anh. "Anh ấy không biết", cô kể lại. "Anh ấy cứ nghĩ tôi muốn yên tĩnh sau một ngày mệt mỏi". Đêm hôm đó, lần đầu tiên sau nhiều tháng, hai người nói chuyện cho đến 1h sáng mà không cầm đến điện thoại.
*Tên nhân vật đã được thay đổi
Thúy Quỳnh
