Hợp tác Việt - Nga: những dư địa mới

Ngày 16-6, Thủ tướng Lê Minh Hưng đến Kazan, bắt đầu chuyến công tác đầu tiên tới Nga trên cương vị mới. Bên cạnh việc tham dự Hội nghị cấp cao kỷ niệm 35 năm ASEAN - Nga, Thủ tướng dự kiến có cuộc gặp với Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Đối tác không thể thay thế

Trong trao đổi với Tuổi Trẻ, các chuyên gia và nhà nghiên cứu Nga đều nhất quán nhận định Việt Nam giữ vị trí đặc biệt trong chính sách đối ngoại của Matxcơva tại Đông Nam Á.

Tiến sĩ Bulat Akhmetkarimov, phó giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Quốc tế Paragon (Campuchia), cho rằng Việt Nam là "đối tác chiến lược toàn diện ở cấp cao nhất" - không chỉ là một thị trường khu vực mà còn là điểm tựa trong chính sách "hướng Đông" của Nga. 

Matxcơva xem Hà Nội là "cửa ngõ chính vào khu vực châu Á - Thái Bình Dương" với nền tảng lịch sử, thể chế và lòng tin chính trị bền vững theo thời gian - điều mà quan hệ Nga - ASEAN nói chung chưa đạt được.

Ông Akhmetkarimov cũng nhấn mạnh Nga đánh giá cao chính sách đối ngoại cân bằng, đa phương và tự chủ chiến lược của Việt Nam. Việc Hà Nội duy trì lập trường độc lập, không tham gia các liên minh được cho là nhắm vào Nga, chính là yếu tố bảo đảm tính liên tục của hợp tác song phương trong các lĩnh vực quốc phòng, hàng hải và giáo dục.

Ông Yaroslav Lissovolik, nhà sáng lập trang BRICS+ Analytics, đánh giá quan hệ Việt Nam - Nga "rất vững chắc, ổn định và đang phát triển theo một quỹ đạo kiên cường bất chấp những biến động địa chính trị hiện nay". 

Theo ông, Việt Nam có thể đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối Nga với các thành viên ASEAN khác, và cần đặt quan hệ Nga - Việt trong khuôn khổ rộng hơn: gắn với mối quan hệ giữa Liên minh kinh tế Á - Âu và ASEAN, trong đó Việt Nam là bước đệm cho các mô hình hợp tác kinh tế sâu hơn trong tương lai.

Những dư địa mới

Trước đây dầu khí và liên doanh Vietsovpetro là biểu tượng của hợp tác Việt - Nga, hiện nay phạm vi hợp tác đang mở rộng sang nhiều lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao hơn.

Tiến sĩ Akhmetkarimov cho rằng hợp tác hai nước đã dịch chuyển từ khai thác hydrocarbon và mua bán thiết bị quốc phòng truyền thống sang điện hạt nhân dân sự, chuyển đổi số, an ninh mạng và hạ tầng đô thị thông minh. 

Thỏa thuận với Rosatom về điện hạt nhân cho thấy Nga đang được định vị là đối tác công nghệ quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng dài hạn của Việt Nam.

Ông Lissovolik nhận định dư địa tăng trưởng của quan hệ kinh tế hai nước vẫn còn nhiều, dù kim ngạch thương mại song phương thời gian qua chưa phản ánh hết tiềm năng.

Các lĩnh vực cần được phân tích và thúc đẩy thêm gồm kinh tế số, kết nối, hợp tác năng lượng, dịch vụ, du lịch và tài chính.

Tiến sĩ Valeria Vershinina thuộc Học viện Quan hệ quốc tế Matxcơva (Bộ Ngoại giao Nga) nhấn mạnh đến vai trò của hạ tầng vận tải và logistics. 

Theo bà, để tăng cường kết nối thương mại, kinh doanh và du lịch, hai bên cần xây dựng mạng lưới logistics dày hơn, bên cạnh việc khôi phục các đường bay và mở rộng các tuyến container đã có chuyển biến tích cực trong thời gian gần đây.