Chủ nhật, 28/6/2026, 06:00 (GMT+7)
Rơm rạ từng bị đốt bỏ sau mỗi vụ gặt, nay được thương lái thu mua. CO₂ phát sinh trong nhà máy cũng được chế biến thành sản phẩm thay vì thải ra môi trường.
Sau mỗi vụ gặt tại Vĩnh Long, Đồng Tháp, máy cuộn rơm nhanh chóng xuất hiện để thu gom phụ phẩm. Theo khảo sát thị trường, rơm tươi bán ngay tại ruộng có giá 70.000-110.000 đồng một công, tương đương khoảng 700.000-1,1 triệu đồng mỗi ha. Rơm cuộn bán sỉ dao động 15.000-25.000 đồng một cuộn, tùy thời điểm.
Ông Nguyễn Văn Hùng, nông dân canh tác 2 ha lúa ở Vĩnh Long, cho biết mỗi vụ thu thêm vài triệu đồng từ bán rơm, coi như khoản bù một phần chi phí phân bón. Theo các thương lái, lượng rơm này được bán cho các cơ sở trồng nấm, chăn nuôi hoặc sản xuất phân hữu cơ thay vì bị đốt bỏ như trước.
Rơm được cuộn lại để bán cho thương lái thu mua tại Cần Thơ. Ảnh: Thi Hà
Chia sẻ với VnExpress, PGS TS Nguyễn Đình Thọ, Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách Nông nghiệp và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết chuyển đổi xanh trong nông nghiệp không chỉ nhằm giảm phát thải mà còn là quá trình tái tạo giá trị từ những nguồn tài nguyên từng bị bỏ phí.
Theo ông, thay vì đốt rơm rạ sau thu hoạch, người dân có thể xử lý bằng chế phẩm vi sinh để sản xuất phân hữu cơ hoặc than sinh học (biochar), qua đó tham gia thị trường tín chỉ carbon. Khoảng 80% sinh khối cây cà phê cũng chưa được khai thác hiệu quả nhưng có thể dùng để trồng nấm, sau đó tiếp tục tái chế thành phân hữu cơ và biochar, mở rộng chuỗi giá trị.
Ngoài việc tận dụng phụ phẩm, chuyển đổi xanh còn giúp giảm chi phí sản xuất nhờ ứng dụng công nghệ. Theo ông Thọ, việc ứng dụng drone, cảm biến và công nghệ số giúp giảm lượng nước tưới, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và chi phí nhân công, đồng thời nâng hiệu quả sản xuất và giảm phát thải.
Thực tế, tại một số địa phương ở TP HCM, nhiều nông dân và hợp tác xã đã đưa máy bay không người lái (drone) vào gieo sạ, phun thuốc bảo vệ thực vật. Với 2 ha lúa, ông Thành ở xã Long Điền cho biết mỗi ha tiết kiệm khoảng 500.000 đồng tiền thuốc, 350.000 đồng tiền nhân công, đồng thời năng suất tăng thêm 3-5% nhờ hạn chế giẫm đạp lên lúa.
Người dân thu hoạch lúa ở xã Tân Nhựt (TP HCM). Ảnh: Quỳnh Trần
Không chỉ trong nông nghiệp, nhiều doanh nghiệp cũng tận dụng quá trình chuyển đổi xanh để gia tăng giá trị từ hoạt động sản xuất.
Chia sẻ tại hội thảo "Chuyển đổi xanh, cần gì để tăng tốc" ở TP HCM, ông Võ Chánh Ngữ, Giám đốc Ban Chuyển đổi số, Tổng công ty Phân bón Dầu khí Cà Mau (PVCFC), cho biết doanh nghiệp đã xây dựng mô hình nhà máy thông minh, ứng dụng AI trong quản lý vận hành và bảo trì dự báo. Trong gần 5 năm qua, các giải pháp này giúp giảm khoảng 5% mức tiêu hao năng lượng, đồng thời phát hiện sớm nguy cơ hỏng hóc để hạn chế các đợt dừng nhà máy ngoài kế hoạch.
Theo ông Ngữ, lượng CO₂ phát sinh trong quá trình sản xuất được thu hồi để chế biến thành CO₂ thực phẩm thay vì phát thải trực tiếp ra môi trường, qua đó gia tăng giá trị của nguồn tài nguyên này. Tại nhiều quốc gia, CO₂ thu hồi từ các nhà máy phân bón, ethanol hoặc hóa chất được tinh chế để cung cấp cho ngành đồ uống, chế biến và bảo quản thực phẩm, vừa giảm phát thải vừa tạo thêm nguồn thu từ sản phẩm phụ.
Không chỉ tạo thêm giá trị từ phụ phẩm, nhiều doanh nghiệp còn xem chuyển đổi xanh là điều kiện để nâng sức cạnh tranh trên thị trường.
Đại diện C.P. Việt Nam cho biết doanh nghiệp triển khai chuyển đổi xanh trên toàn bộ chuỗi sản xuất, từ thức ăn chăn nuôi, trang trại đến chế biến thực phẩm. Hiện khoảng 34% năng lượng doanh nghiệp sử dụng đến từ nguồn tái tạo; công ty đã chấm dứt sử dụng than đá từ giai đoạn 2020-2021 và tận dụng chất thải chăn nuôi để sản xuất khí sinh học phục vụ hoạt động sản xuất.
Theo đại diện C.P. Việt Nam, việc đáp ứng các tiêu chuẩn sản xuất bền vững giúp doanh nghiệp mở rộng xuất khẩu sang nhiều thị trường khó tính. Đến nay, công ty đã xuất khẩu khoảng 10.000 tấn thịt gà sang Nhật Bản và lần đầu đưa sản phẩm vào thị trường Singapore.
Cùng với doanh nghiệp, các ngân hàng cũng tăng quy mô tín dụng xanh để đáp ứng nhu cầu đầu tư cho quá trình chuyển đổi.
Đại diện Nam A Bank cho biết tín dụng xanh hiện chiếm khoảng 10% tổng dư nợ của ngân hàng, cao hơn mức bình quân 4-5% của toàn ngành. Ngân hàng triển khai các gói vay có lãi suất ưu đãi thấp hơn 1-2% dành cho các dự án năng lượng tái tạo, tiết kiệm năng lượng, nông nghiệp công nghệ cao và công trình xanh, đồng thời kết nối doanh nghiệp với các quỹ đầu tư quốc tế.
Theo ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh khu vực 2, tín dụng xanh hiện chiếm khoảng 4,5% tổng dư nợ toàn ngành nhưng duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 20% mỗi năm kể từ năm 2017. Dòng vốn này hiện tập trung chủ yếu vào nông nghiệp, nông thôn với các hoạt động sản xuất xanh, sạch (32%) và năng lượng (30%).
Ông cho biết Chính phủ đã ban hành danh mục phân loại dự án xanh, tạo cơ sở để các tổ chức tín dụng triển khai chính sách ưu đãi. Ngân hàng Nhà nước cũng đang xây dựng dự thảo hỗ trợ lãi suất 2% cho doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi xanh.
Tuy nhiên, theo ông, việc thẩm định các dự án vay vốn xanh vẫn cần được cụ thể hóa hơn do các tiêu chí đánh giá và cơ sở pháp lý phục vụ công tác thẩm định vẫn cần tiếp tục hoàn thiện.
Thi Hà
