Thị trường xe máy điện vừa có thêm 2 mẫu xe mới Kinet và Kyo với mức giá lần lượt từ 30 - 40 triệu đồng/xe (bản thuê pin) - Ảnh: CÔNG TRUNG
Sức hút từ chu kỳ thay xe
Tại sự kiện ra mắt hai mẫu xe máy điện Kinet và Kyo của VinFast ngày 20-7, trao đổi với Tuổi Trẻ, một lãnh đạo phụ trách kinh doanh xe máy điện Việt Nam nhận định thị trường đã qua giai đoạn khách hàng mua xe chủ yếu để thử công nghệ mới.
Khi xe điện trở thành phương tiện đi lại hằng ngày, người dùng đòi hỏi xe phải đủ khỏe, đi được xa, dễ sạc, dễ sửa và có chi phí hợp lý. Vì vậy, doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh bằng mẫu mã hay giá bán mà còn phải giải được bài toán pin, bảo hành và giá trị bán lại.
Dẫn số liệu từ Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), vị này đánh giá nhu cầu xe máy tại Việt Nam đạt khoảng 3,36 triệu chiếc/năm, tương đương hơn 280.000 xe/tháng.
Trong quý 2-2026, năm thành viên của VAMM bán 638.431 xe, tăng 4,4% so với cùng kỳ. Con số này chưa bao gồm VinFast và nhiều hãng xe điện khác.
Nguồn cung cũng tăng mạnh. Năm tháng đầu năm 2026, các doanh nghiệp trong nước xuất xưởng khoảng 1,73 triệu xe, tăng 36%. Riêng tháng 5, sản lượng đạt gần 379.000 chiếc, cao hơn 40,1% so với cùng kỳ.
Dù tỉ lệ sở hữu xe máy của người Việt đã ở mức cao, vị này cho rằng gần 60 triệu xe xăng đang lưu hành vẫn tạo ra thị trường thay thế khổng lồ.
Gần 60 triệu xe máy đang lưu hành sẽ dần bước vào chu kỳ thay thế, mở ra dư địa lớn cho các doanh nghiệp xe điện - Ảnh: CÔNG TRUNG
Nếu mỗi năm chỉ 5% số xe này được đổi mới, quy mô nhu cầu đã vào khoảng 3 triệu xe. Khi một phần khách hàng chuyển sang xe điện, chu kỳ thay xe có thể kéo theo sự tái phân chia đáng kể về thị phần.
Hãng xe của tỉ phú Phạm Nhật Vượng đặt mục tiêu tiêu thụ 1,5 triệu chiếc xe máy điện trong năm 2026, tương đương khoảng một nửa quy mô thị trường hiện nay.
Hãng tiếp tục tung ra thị trường mẫu xe mới như Kyo có giá 30 - 35,3 triệu đồng/chiếc; Kinet 40 - 49,9 triệu đồng/chiếc. Cả hai có thể đổi pin tại tủ công cộng hoặc tự sạc tại nhà.
Các hãng xe trong nước đang tăng tốc đầu tư, đặt mục tiêu giành lại thị phần sau nhiều thập niên thị trường xe hai bánh do Honda, Yamaha và các thương hiệu ngoại chi phối.
Hãng xe Pega cho biết có nhà máy công suất thiết kế 40.000 xe/tháng và một số sản phẩm đạt tỉ lệ nội địa hóa tới 85%. Dat Bike cũng mở rộng nhà máy tại TP.HCM, hướng tới nâng năng lực sản xuất gấp 10 lần trong hai năm.
Không chỉ đưa thêm sản phẩm ra thị trường, các hãng đang từng bước chuyển hoạt động sản xuất xe điện vào Việt Nam, đầu tư dài hạn.
Chẳng hạn, Honda chuyển dây chuyền sản xuất mẫu xe máy điện UC3 từ Thái Lan về nhà máy tại Phú Thọ, bắt đầu từ tháng 9-2026.
Yadea tháng 3-2026 cũng khánh thành nhà máy xe điện thông minh tại Khu công nghiệp Tân Hưng, Bắc Ninh, với vốn đầu tư giai đoạn đầu hơn 100 triệu USD.
Hiệp hội Ô tô, xe máy, xe đạp Việt Nam (VAMOBA) cho biết tỉ lệ nội địa hóa của xe máy truyền thống đã đạt trên 90%, một số doanh nghiệp công bố mức 95 - 96%. Đây là nền tảng thuận lợi để sản xuất khung, vỏ, nhựa, cao su và nhiều chi tiết cơ khí cho xe điện.
Một chuyên gia công nghiệp hỗ trợ cho rằng phát triển xe máy điện phải kéo được doanh nghiệp phụ trợ tham gia chuỗi cung ứng.
Khi có đơn hàng đủ lớn, doanh nghiệp trong nước mới mạnh dạn đầu tư thiết bị, nâng trình độ kỹ thuật và tiến vào những công đoạn có giá trị cao hơn.
Theo chuyên gia này, "miếng bánh" tỉ đô đủ lớn cho nhiều doanh nghiệp nhưng cũng sẽ sàng lọc quyết liệt.
Doanh nghiệp FDI hoặc đơn vị chỉ nhập xe về bán có thể có lợi thế trước mắt về giá và tốc độ tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, mô hình này khó bền vững nếu không từng bước làm chủ sản xuất, linh kiện và dịch vụ sau bán hàng.
