- Tác giả, Suranjana Tewari
- Vai trò, Phóng viên Kinh doanh châu Á
- , Bắc Kinh, Trung Quốc
Được đăng 8 phút trước
Thời gian đọc: 9 phút
Tại quận Diệc Trang của Bắc Kinh, xe tự lái đã trở nên phổ biến. Taxi tự lái luồn lách qua dòng xe cộ bên cạnh những chiếc xe thông thường, trong khi những chiếc xe tải giao hàng tự hành lướt nhẹ trên làn đường bên trong để vận chuyển bưu kiện đến các điểm nhận hàng.
Quận này đã trở thành một trong những nơi thử nghiệm công nghệ lái xe tự động của Trung Quốc, với các công ty bao gồm Baidu, WeRide và Pony.ai vận hành dịch vụ taxi tự lái thương mại trong các khu vực được chỉ định.
Đặt xe chỉ cần mở một ứng dụng. Trong vòng vài phút, một chiếc taxi tự lái sẽ đến mà không có tài xế. Sau khi xác nhận hành trình trên màn hình cảm ứng, chiếc xe sẽ hòa vào dòng giao thông đông đúc của Bắc Kinh, luồn lách qua xe buýt, xe đạp, xe máy và người đi bộ một cách dễ dàng.
Công nghệ này vẫn đang phát triển. Nhưng một câu hỏi lớn hơn đang hiện ra: liệu các công ty Trung Quốc có thể biến taxi tự lái thành một lĩnh vực khác mà họ thống trị toàn cầu, giống như họ đã làm với xe điện (EV) hay không?
Tận dụng sự bùng nổ xe điện của Trung Quốc
Các công ty xe tự lái của Trung Quốc đã có một lợi thế mạnh mẽ - hệ sinh thái công nghiệp đã giúp biến quốc gia này thành thị trường xe điện lớn nhất thế giới.
Không giống như Tesla, công ty tự thiết kế phần lớn công nghệ của mình, ngành công nghiệp xe tự lái của Trung Quốc được xây dựng dựa trên một mạng lưới các công ty.
Các nhà sản xuất ô tô lâu đời như BYD, Chery, Geely và SAIC sản xuất ô tô, trong khi các công ty chuyên biệt phát triển phần mềm.
Xe tự lái dựa trên nhiều loại pin, cảm biến, chip và máy tính trên xe giống như ô tô điện.
Vì các chuỗi cung ứng đó đã tồn tại ở quy mô khổng lồ, các công ty có thể phát triển công nghệ nhanh hơn và với chi phí thấp hơn.
"Những gì mọi người thấy là tốc độ đổi mới và thích ứng trong ngành xe điện của Trung Quốc mà tôi nghĩ không nơi nào khác trên thế giới có thể sánh kịp," Kyle Chan, một chuyên gia về chính sách đối ngoại tại Viện Brookings, bình luận.
"Năng lực sản xuất xe điện của Trung Quốc không chỉ dừng lại ở đó. Điều này thực sự lan sang các ngành liên quan khác thông qua thứ mà tôi gọi là các hệ sinh thái công nghiệp công nghệ chồng chéo này."
Lực lượng sản xuất mới
Chính sách của chính phủ cũng đóng một vai trò quan trọng. Các chương trình thí điểm ở một số thành phố cho phép các công ty thử nghiệm công nghệ trên một số tuyến đường công cộng.
Nhưng Trung Quốc cũng cung cấp một thứ khác cho các công ty đang cố gắng làm cho công nghệ thông minh hơn: điều kiện lái xe phức tạp.
Một hành trình duy nhất qua Bắc Kinh có thể đòi hỏi xe tự lái phải xử lý xe buýt, xe máy, xe đạp, người đi bộ và giao thông khó lường.
"Môi trường giao thông ở Trung Quốc rất phức tạp," Maeve Zhang, giám đốc tiếp thị của WeRide, nói với BBC.
Sự đa dạng của người tham gia giao thông tạo ra lượng dữ liệu khổng lồ giúp cải thiện phần mềm.
Mặc dù dữ liệu lái xe từ Trung Quốc rất hữu ích, nhưng vẫn có những điều kiện khó khăn khác ở nước ngoài có thể cản trở bất kỳ sự mở rộng nhanh chóng nào ở thị trường nước ngoài.
"Ở Trung Đông, nhiệt độ rất cao. Ở Đông Nam Á, có mưa lớn... và ở Thụy Sĩ, nhiệt độ mùa đông có thể rất, rất thấp," bà Zhang nhận xét.
Nhiệt độ khắc nghiệt có thể làm giảm hiệu suất pin, trong khi mưa lớn, tuyết và sương mù gây nhiễu camera và cảm biến mà xe tự lái dựa vào.
Nguồn hình ảnh, WeRide
Xe taxi tự lái chỉ là một phần trong tham vọng về xe tự lái của Trung Quốc.
QCraft đang ứng dụng phần mềm tự lái của mình vào xe hơi chở khách, cũng như xe buýt tự lái và xe giao hàng. Công ty cho biết xe buýt của họ đã hoạt động tại hơn 20 thành phố của Trung Quốc và đang mở rộng ra nước ngoài.
"Về mặt công nghệ, điều này rất hứa hẹn - có lẽ trong vòng 5, 7 năm tới, muộn nhất là 10 năm nữa - taxi tự lái sẽ đi vào cuộc sống của mọi người," James Yu, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành của công ty, đánh giá.
Tiêu chuẩn Waymo
Các công ty Trung Quốc đang mở rộng toàn cầu và rất nhanh chóng. Đối thủ cạnh tranh thương mại lớn nhất của họ nằm ở Mỹ.
Waymo, công ty taxi tự lái của Alphabet, vẫn là công ty dẫn đầu về thương mại, vận hành dịch vụ xe tự lái có thu phí tại một số thành phố của Mỹ.
Zoox thuộc Amazon và Tesla đang mở rộng nhưng thận trọng hơn, trong khi Uber đã từ bỏ việc phát triển xe tự lái của riêng mình, vốn ảnh hưởng do một tai nạn chết người vào năm 2018.
Uber và đối thủ cạnh tranh Lyft hiện đang hợp tác với các công ty Trung Quốc.
Điều đó mang lại cho họ "quyền tiếp cận tự động với hàng triệu khách hàng mà họ sẽ không có được nếu tự tạo ứng dụng riêng", theo Tu Le, người sáng lập công ty tư vấn Sino Auto Insights.
"Thông qua các mối quan hệ đối tác này, họ có thể thương mại hóa và mở rộng phạm vi hoạt động."
Mặc dù các công ty Trung Quốc có thể sản xuất với giá rẻ, Waymo đã dành nhiều năm để xây dựng chuyên môn về dịch vụ khách hàng và công nghệ ứng dụng.
"Sau khi trải nghiệm Waymo, WeRides và Ponys… tôi phải nói rằng trải nghiệm người dùng của Waymo tốt hơn nhiều so với tất cả các đối thủ cạnh tranh khác. Tôi cảm thấy Waymo đang thực sự trở thành phương tiện giao thông tiêu chuẩn ở California," ông Tu Le nói.
Quan điểm cũng khác nhau giữa các thị trường.
Tại Mỹ, các công đoàn đã cảnh báo rằng taxi tự lái có thể thay thế tài xế taxi, giao hàng và vận chuyển.
Các nhà hoạch định chính sách của Trung Quốc coi tự động hóa là giải pháp cho vấn đề lực lượng lao động đang thu hẹp, nhưng việc chính phủ kiểm duyệt các tiếng nói bất đồng khiến việc đánh giá ý kiến của người dân trở nên khó khăn.
Chủ tịch Tập Cận Bình đã thúc đẩy trí tuệ nhân tạo (AI) và robot như một phần trong nỗ lực của Trung Quốc nhằm phát triển "lực lượng sản xuất chất lượng mới" - điều sẽ tạo ra việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.
Vì vậy, có những động lực và khuyến khích các công ty đầu tư vào công nghệ này và mở rộng.
Một trong những lập luận của ngành công nghiệp là xe tự lái có thể cải thiện khả năng di chuyển cho những người vốn không thể dễ dàng tự lái xe.
"Nếu chúng ta có thể giảm chi phí cho một chuyến đi bằng xe tự lái xuống mức rẻ bằng - hoặc thậm chí rẻ hơn - so với việc gọi Uber với tài xế thông thường, thì điều đó thực sự giúp mở rộng khả năng di chuyển. Người cao tuổi, người khuyết tật - những chiếc xe tự lái này thực sự giúp họ có nhiều khả năng di chuyển hơn," ông Le bình luận.
Nguồn hình ảnh, Getty Images
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều lo ngại về vấn đề an toàn.
Đầu năm nay, dịch vụ Apollo Go của Baidu đã gặp sự cố phần mềm khiến khoảng 100 xe taxi tự lái bị mắc kẹt ở Vũ Hán.
Một số hành khách cho biết họ không thể rời khỏi xe vì cửa tự động khóa.
Dịch vụ đã bị tạm ngừng trong vài tuần, mặc dù Baidu cho biết họ vẫn đang đi đúng hướng để ra mắt tại Vương quốc Anh vào năm nay.
Nhưng sự việc này đã cho thấy những thất bại có thể nhanh chóng làm suy yếu lòng tin của công chúng như thế nào.
Những vấn đề tương tự đã xuất hiện ở những nơi khác. GM đã đóng cửa bộ phận taxi tự lái Cruise để "tập trung lại việc phát triển công nghệ lái xe tự động cho xe cá nhân".
Các cơ quan quản lý của California đã đình chỉ giấy phép của hãng sau một vụ tai nạn năm 2023, trong đó một chiếc taxi tự lái của hãng đã kéo lê một người đi bộ vài mét sau khi người này bị một chiếc xe khác đâm phải.
Đó là một lý do khiến một số nhà phân tích cho rằng việc xuất khẩu taxi tự lái sẽ khó khăn hơn so với xe điện.
Việc vận hành taxi robot khó khăn hơn so với sản xuất ô tô truyền thống, hoặc thậm chí cả các nền tảng gọi xe, vì ngành này phải đối mặt với các vấn đề như phê duyệt quy định phức tạp, lập bản đồ chi tiết, đội ngũ vận hành địa phương và lòng tin của công chúng.
Đây là điều mà ngay cả các thương hiệu nội địa cũng đã phải chật vật ở Mỹ.
Họ cũng có thể phải đối mặt với những rào cản địa chính trị ngày càng gia tăng. Không giống như xe điện, taxi tự lái tạo ra rất nhiều dữ liệu bản đồ, camera và vị trí. Điều đó khiến chúng đặc biệt dễ bị tổn thương trước những lo ngại về an ninh quốc gia ở các thị trường nước ngoài.
Mặc dù gặp nhiều thách thức trong việc triển khai công nghệ này, WeRide cho biết các cơ quan quản lý đang dần cởi mở hơn với việc lái xe tự động.
"Chúng tôi nhận thấy thái độ rất tích cực và các chính sách, quy định rất tốt đến từ các chính phủ ở cả Trung Quốc và một số thị trường quốc tế khác," bà Zhang nói.
Tuy nhiên, đối với ông Kyle Chan, taxi tự lái đại diện cho một điều gì đó lớn hơn nhiều so với một phương thức vận tải mới.
"Trung Quốc đang tìm cách tạo ra một nền kinh tế công nghệ cao được kết nối kỹ thuật số, được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo, và dựa trên những thế mạnh hiện có của nước này trong lĩnh vực pin, xe điện, động cơ và các công nghệ liên quan khác."
Jaltson Akkanath Chummar tường thuật bổ sung
